2023-2024
PHYSIOTHERAPEUTIC THEORY & PRACTICE
FOR NEUROLOGICAL REHABILITATION
G. VERHEYDEN, I. GEERAERTS, V.JANSSENS, K. BRUYNINCKX, E. VAN CAMP, L.
VEREECK, P. FEYS, L . MOUMDJIAN, C. YILMAZER, F. SANTINELLI, M. GILAT
Intro – treatment planning en fame ............................................................................................................................ 2
Pelvische reeducatie .................................................................................................................................................. 4
Stroke........................................................................................................................................................................ 71
Upper limb (na stroke).............................................................................................................................................. 85
Trunk (na stroke) ...................................................................................................................................................... 96
Locomotion & gang ................................................................................................................................................ 119
Dysfagie ................................................................................................................................................................. 132
Multiple sclerose – intro ......................................................................................................................................... 142
Cerebellaire ataxie ................................................................................................................................................. 207
Amyotrofische laterale sclerose – ALS .................................................................................................................. 227
Spinal cord injury – SCI .......................................................................................................................................... 241
Parkinson’s disease ................................................................................................................................................ 260
Anatomie vestibulair systeem (uit 3e bach) ........................................................................................................... 310
Perifere vestibulaire disfunctie ............................................................................................................................... 311
Beninge paroxysmale postionele vertigo ............................................................................................................... 347
1
,INTRO – TREATMENT PLANNING EN FAME
SMART-DOEL
1. Specifiek: zo goed mogelijk afbakenen
2. Meetbaar: gestandaardiseerd meetinstrument
a. Observatie
b. Goal attaintment scale
3. Attainable
a. Patiënt gemotiveerd houden
4. Relevant
a. Pt moet dit zelf ook inzien om zo gemotiveerd te houden, pt moet weten waarom hij/zij
die oefening moet doen
b. Bv transfers, bedmobiliteit
c. Hoofdoelstellingen altijd in activiteiten en participatie
d. Niet bv ‘biceps kracht van 3 naar 4’ → gaat pt ni snappen → kan wel voor
subdoelstellingen
5. Tijdsgebonden
a. Onderscheid kort en lange termijn
b. Obv patiënt
c. LT: zelfstandig naar winkel + klein geld betalen (zowel motorisch als cognitief)
1e: 1 main goal
2e: subdoelen (→ core stability = altijd een subdoelstelling!)
VOORBEELD
Casus Paul:
* Lateroflexie en rotatie van de romp naar links
* Elevatie van de linker schouder
* Abductie van de linker schouder
* Onvoldoedde anteflexie kracht. Compensatie met romp
* Beperkte elleboog extensie links
* Onvoldoende kracht elleboog extensoren. Hypertonie elleboog flexoren.
* Beperkte pronatie en supinatie
* Kan de pols wel neutraal houden
* Kan middenvinger, ringvinger en pink niet openen
* Geen goede grip van het melkje
* Beperkte kracht agonisten, hypertonie antagonisten. Sensitiviteit en proprioceptie?
* Beperkte controle van het volledige BL bij het verplaatsen van het melkje naar de beker
* synergiën
In 6 weken moet Paul in staat zijn om zelfstandig zijn bovenlichaam en gezicht te wassen met zijn linkerhand
terwijl hij bij de wasbak zit (observatie, ARAT).
Subdoelen.
* Strenght schouder, elleboog flexie en extensie
* Openen van de hand
* Core stabiliteit
* Selectiviteit van de vingers
* Fijne motoriek
2
, * Verminderen van spasticiteit
* ROM
FAME
* F: feedback → frequentie, timing, manier
- Pijn en comfort bevragen
- Duidelijke instructies
- Duidelijke transparante info aan patient en familie
* A: therapeutic alliance → persoonlijke connectie, empathie , professionale samenwerking, familie,
ga op ooghoogte van de patiënt, zeg hallo en wie je bent → “wat wil jij bereiken?”
- Warm contact
- Empathie
- Luister naar wat de patiënt wil bereiken
* M: movemens analysis and motor learning
- Weet wat het normale patroon is zoek dan wat anders is
- Hoe kan je hands-on faciliteren?
- Exercise therapie met motor learning principes
- Motor learning
• Intensiteit
• Progressie
• Herhaling
• Taak-gerelateerd
• Doel-georiënteerd
• Feedback
* E: Environment
- Leren
- Stimulerend
- Veilig 88
- Aangepast
3
, PELVISCHE REEDUCATIE IN NEUROLOGISCHE PATIËNTEN
INDICATIES VOOR PELVISCHE REEDUCATIE
KINDEREN
* Enuresis (nocturna) = bedplassen
* Disfunctionele lediging
* Incontinentie overdag
* Obstipatie
* Pijn
* Recidiverende urineweginfecties
VROUWEN
* Stress-urine-incontinentie
* Urgentie urine-incontinentie, overactieve blaas
* Verzakking (prolaps)
* Urgentie
* Pijn
* Seksuele problemen: vaginisme, dyspareunie
* Na de operatie: neoblaas, verzakkingsoperatie
MANNEN
* Post-prostatectomie, post-micturitioneel dribbelen
* Neo-blaas
* Ouderen
* Pijn, prostatodynie, dysurie
* Seksuele problemen: erectiestoornissen, voortijdige ejaculatie
NEUROLOGISCHE PATIËNTEN
* Cerebrovasculair accident
* Multiple sclerose
* Ziekte van Parkinson
* Spinal cord injury
* Spina Bifida
ANATOMIE VAN BEKKENBODEM (PELVIC FLOOR)
Functie
* Sluitingsfunctie: test: mictie-stoptest
- Zorgen voor 1/3 van sluiting urethra (zodat er geen urineverlies is)
- Ook gladde spieren en mucosa, bloedvaten en zenuwen zorgen voor sluiting
* Ondersteunende functie: uitzakking van de bekkenorganen voorkomen
* Seksuele functie: erectie van clitoris en penis
4
PHYSIOTHERAPEUTIC THEORY & PRACTICE
FOR NEUROLOGICAL REHABILITATION
G. VERHEYDEN, I. GEERAERTS, V.JANSSENS, K. BRUYNINCKX, E. VAN CAMP, L.
VEREECK, P. FEYS, L . MOUMDJIAN, C. YILMAZER, F. SANTINELLI, M. GILAT
Intro – treatment planning en fame ............................................................................................................................ 2
Pelvische reeducatie .................................................................................................................................................. 4
Stroke........................................................................................................................................................................ 71
Upper limb (na stroke).............................................................................................................................................. 85
Trunk (na stroke) ...................................................................................................................................................... 96
Locomotion & gang ................................................................................................................................................ 119
Dysfagie ................................................................................................................................................................. 132
Multiple sclerose – intro ......................................................................................................................................... 142
Cerebellaire ataxie ................................................................................................................................................. 207
Amyotrofische laterale sclerose – ALS .................................................................................................................. 227
Spinal cord injury – SCI .......................................................................................................................................... 241
Parkinson’s disease ................................................................................................................................................ 260
Anatomie vestibulair systeem (uit 3e bach) ........................................................................................................... 310
Perifere vestibulaire disfunctie ............................................................................................................................... 311
Beninge paroxysmale postionele vertigo ............................................................................................................... 347
1
,INTRO – TREATMENT PLANNING EN FAME
SMART-DOEL
1. Specifiek: zo goed mogelijk afbakenen
2. Meetbaar: gestandaardiseerd meetinstrument
a. Observatie
b. Goal attaintment scale
3. Attainable
a. Patiënt gemotiveerd houden
4. Relevant
a. Pt moet dit zelf ook inzien om zo gemotiveerd te houden, pt moet weten waarom hij/zij
die oefening moet doen
b. Bv transfers, bedmobiliteit
c. Hoofdoelstellingen altijd in activiteiten en participatie
d. Niet bv ‘biceps kracht van 3 naar 4’ → gaat pt ni snappen → kan wel voor
subdoelstellingen
5. Tijdsgebonden
a. Onderscheid kort en lange termijn
b. Obv patiënt
c. LT: zelfstandig naar winkel + klein geld betalen (zowel motorisch als cognitief)
1e: 1 main goal
2e: subdoelen (→ core stability = altijd een subdoelstelling!)
VOORBEELD
Casus Paul:
* Lateroflexie en rotatie van de romp naar links
* Elevatie van de linker schouder
* Abductie van de linker schouder
* Onvoldoedde anteflexie kracht. Compensatie met romp
* Beperkte elleboog extensie links
* Onvoldoende kracht elleboog extensoren. Hypertonie elleboog flexoren.
* Beperkte pronatie en supinatie
* Kan de pols wel neutraal houden
* Kan middenvinger, ringvinger en pink niet openen
* Geen goede grip van het melkje
* Beperkte kracht agonisten, hypertonie antagonisten. Sensitiviteit en proprioceptie?
* Beperkte controle van het volledige BL bij het verplaatsen van het melkje naar de beker
* synergiën
In 6 weken moet Paul in staat zijn om zelfstandig zijn bovenlichaam en gezicht te wassen met zijn linkerhand
terwijl hij bij de wasbak zit (observatie, ARAT).
Subdoelen.
* Strenght schouder, elleboog flexie en extensie
* Openen van de hand
* Core stabiliteit
* Selectiviteit van de vingers
* Fijne motoriek
2
, * Verminderen van spasticiteit
* ROM
FAME
* F: feedback → frequentie, timing, manier
- Pijn en comfort bevragen
- Duidelijke instructies
- Duidelijke transparante info aan patient en familie
* A: therapeutic alliance → persoonlijke connectie, empathie , professionale samenwerking, familie,
ga op ooghoogte van de patiënt, zeg hallo en wie je bent → “wat wil jij bereiken?”
- Warm contact
- Empathie
- Luister naar wat de patiënt wil bereiken
* M: movemens analysis and motor learning
- Weet wat het normale patroon is zoek dan wat anders is
- Hoe kan je hands-on faciliteren?
- Exercise therapie met motor learning principes
- Motor learning
• Intensiteit
• Progressie
• Herhaling
• Taak-gerelateerd
• Doel-georiënteerd
• Feedback
* E: Environment
- Leren
- Stimulerend
- Veilig 88
- Aangepast
3
, PELVISCHE REEDUCATIE IN NEUROLOGISCHE PATIËNTEN
INDICATIES VOOR PELVISCHE REEDUCATIE
KINDEREN
* Enuresis (nocturna) = bedplassen
* Disfunctionele lediging
* Incontinentie overdag
* Obstipatie
* Pijn
* Recidiverende urineweginfecties
VROUWEN
* Stress-urine-incontinentie
* Urgentie urine-incontinentie, overactieve blaas
* Verzakking (prolaps)
* Urgentie
* Pijn
* Seksuele problemen: vaginisme, dyspareunie
* Na de operatie: neoblaas, verzakkingsoperatie
MANNEN
* Post-prostatectomie, post-micturitioneel dribbelen
* Neo-blaas
* Ouderen
* Pijn, prostatodynie, dysurie
* Seksuele problemen: erectiestoornissen, voortijdige ejaculatie
NEUROLOGISCHE PATIËNTEN
* Cerebrovasculair accident
* Multiple sclerose
* Ziekte van Parkinson
* Spinal cord injury
* Spina Bifida
ANATOMIE VAN BEKKENBODEM (PELVIC FLOOR)
Functie
* Sluitingsfunctie: test: mictie-stoptest
- Zorgen voor 1/3 van sluiting urethra (zodat er geen urineverlies is)
- Ook gladde spieren en mucosa, bloedvaten en zenuwen zorgen voor sluiting
* Ondersteunende functie: uitzakking van de bekkenorganen voorkomen
* Seksuele functie: erectie van clitoris en penis
4
