Samenvatting Schadevergoedingsrecht

SCHADEVERGOEDINGSRECHT

DEEL 1: INLEIDING
OVERZICHT LEERSTOF

• Deel II: buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht
• Deel III: alternatieve schadevergoedingssystemen
o Indemnitaire verzekeringen
› Sociale: in kader van sociale verzekeringen bv ziekteverzekering
o Wettelijke vergoedingsdelicten WAM-verzekeraars (verkeer): verzekeraar die verplicht is voor
motorvoertuigen. Deze verzekering wordt aangeboden door verzekeringsfirma’s die actief zijn op de
markt maar wij noemen ze gewoon de WAM-verzekeraar (verplichte aansprakelijkheidsverzekering
motorrijtuig).
› Letselschade: aan zwakke weggebruiker maar in praktijk is het aan iedereen behalve de bestuurder.
› Ongeval zonder vaststelbare aansprakelijkheid: ongeval en je kan niet weten wie aansprakelijk is.
o Schadefondsen
› Beroepsziekten
› Asbest
› Medische ongevallen
› Verkeersschade zonder WAM-verzekeraar

THEORIE VERSUS PRAKTIJK

Misvatting in studentenevaluatie 2013-2014:

“In de les wordt heel veel aandacht besteed aan verschillende theoretische stromingen. Ik denk dat het handig
zou zijn om te beklemtonen welke visie in de praktijk de voorkeur geniet.”

Praktijk = positief recht (recht zoals het bestaat) = juridische realiteit.
= dwingende conflictbeslechting zoals deze effectief gebeurt → blijkt in rechtspraak (= empirisch vast
te stellen)

Theorie = rechtsleer
= poging om relevant deel complexe realiteit weer te geven in zo klein mogelijk aantal onderling
consistente regels/wetmatigheden
= in de vorm van geformuleerde regels geformuleerd recht
→ Als er discussie is over welke theorie de juiste is dan betekent het dat men het niet eens is over
wat de regels juist zijn.

 Bestaan theoretische “stromingen” = onenigheid over wat de rechtsregels zijn (niet over wat het zou
moeten zijn)

AANSPRAKELIJKHEID  VERANTWOORDELIJKHEID

Het zijn 2 woorden bij ons maar in het Frans wordt er 1 woord gebruik, responsabilité. Het is echter niet
hetzelfde.

,VERANTWOORDELIJKHEID

• Zich moeten veranwtoorden
• Gedrag of gebeuren justifiëren
• Moeten instaan voor, de plicht hebben iets te doen

AANSPRAKELIJKEHID

• Je moet in rechte kunnen worden aangesproken, het is dus al een strikt juridisch begrip.
• Vorderingsrecht op basis van een regel van positief recht = bron van verbintenis tot schadeloosstelling
• Kan maar hoeft niet samen te vallen met verantwoordelijkheid

 Je kan dus aansprakelijk zijn maar niet verantwoordelijk.

STRAFRECHT VERSUS BURGERLIJK RECHT

Aansprakelijkheid speelt zich af op 2 niveaus

STRAFRECHTELIJKE AANSPRAKELIJKHEID
• Doel = repressief
o Afkeuren en afschrikken zodat het niet meer gebeurt
• Gevolg = straf
o De straf is niet het nadeel van het misdrijf dat wordt verschoven naar de dader. Het is in essentie een
leed dat de samenleving oplegt aan iemand anders. De staat creëert iets negatief.
• Focus = dader van gedrag, bij recidivisten zal de straf harder zijn
• Beoordelingsmaatstaf gedrag: subjectief en concreet

BURGERRECHTELIJKE AANSPRAKELIJKHEID
• Doel: ongedaan maken van ongewenste gevolgen
• Gevolg = ontstaan verbintenis tot schadeloosstelling (=remedie)
o Het gaat over een nadeel dat reeds bestaat. De aansprakelijkheid zal bepalen wie het zal betalen. Hier
bestaat al iets negatief, maar het wordt verschoven.
• Focus = gevolg gedrag voor ander (benadeelde = SO)
• Beoordelingsmaatstaf gedrag: objectief en abstract
• Wordt geërfd

CIVIELE AANSPRAKELIJKHEID: OVERZICHT

Contractuele aansprakelijkheid

= alternatief/complement (dwang)uitvoering contractuele verbintenis
→ Verbintenis “herstel” schade door niet-uitvoering (inbreuk contract)

Buitencontractuele aansprakelijkheid

→ Verbintenis “herstel” schade buiten contract

1) Subjectieve of foutaansprakelijkheid: het gaat over een fout van de persoon die je aanspreekt.
2) Objectieve of foutloze aansprakelijkheid (strict liability): je stelt iemand aansprakelijk, niet omdat er een
fout is begaan.
= “herstel” schade door rechtsfeit anders dan eigen fout

SAMENSPEL EN COÖRDINATIE

,• Samenloop van verschillende aansprakelijkheden
• Coëxistentie van verschillende aansprakelijkheden
o Actieve coëxistentie
o Passieve coëxistentie
• “Cascade” van verschillende aansprakelijkheden
o Regres
o Verticale cumul

SAMENLOOP

SO/benadeelde verschillende vorderingen tegen zelfde aansprakelijke?

o Bv: contractuele en buitencontractuele aansprakelijkheid
o Bv: objectieve en subjectieve aansprakelijkheid
o Bv: vennootschapsrechtelijke en gemeenrechtelijke




ACTIEVE COËXISTENTIE

SO verschillende vorderingen tegen verschillende aansprakelijken
= problematiek contractuele fout door uitvoeringsagent

o SO heeft contractuele vordering tegen aannemer
o Heeft SO tevens buitencontractuele vordering tegen onderaannemer?

!! werknemers zijn de belangrijkste uitvoeringsagenten.




PASSIEVE COËXISTENTIE

Bv: liftonderhoudsfirma doet werk niet goed, gewone bezoeker valt met lift naar beneden. Kan de 3 e (bezoeker)
ook tegen de onderhoudsfirma zeggen dat ze hun ctt niet goed hebben nageleefd?

• Verschillende SO’s verschillende vorderingen tegen aansprakelijke

, o Vb. contractuele wanprestatie (ctt wordt slecht uitgevoerd) → schade aan derden
o Eigenaar heeft contractuele vordering tegen liftonderhoudsfirma
o Heeft SO buitencontractuele vordering?




“CASCADE” VAN AANSPRAKELIJKHEDEN

• Regresvorderingen
o Betaling vergoeding aan SO door aansprakelijke

= voor aansprakelijke schade waarvoor ander aansprakelijk




Zeer vaak op het examen wordt niet alleen gevraagd “van wie kan het slachtoffer schadevergoeding
vragen” maar ook “wie zal de schadevergoeding dragen”? (Dit is dan de groene pijl)

Bv: Leerling begaat fout en er is een benadeelde. De onderwijzer kan aansprakelijk zijn. De
benadeelde kan dus kiezen wie aan te spreken. Stel de benadeelde kiest voor de onderwijzer, kan
de onderwijzer daarna regres uitoefenen op de leerling?

• Verticale cumul van aansprakelijkheden
o L veroorzaakt foutief schade aan S
o O is aansprakelijk voor L
o S is aansprakelijk voor O




Verticale cumul: de leerling veroorzaakt foutief schade. Dan weet je dat biet enkel de leerling
aansprakelijk is maar ook de onderwijzer. De benadeelde kan de onderwijzer dus aanspreken. Als de
onderwijzer voor een school werkt, kan je dan de school aanspreken?

VERZEKERING: BEGRIP