hoorcolleges mens zijn

Psychologie – mens zijn

Hoorcollege 1
Toetsdoe


1a1. Je kunt de wetenschap psychologie typeren aan de hand van het object en de methoden en
theorieën
Behaviorisme
Psychoanalyse
Humanistische psychologie
Cognitieve psychologie
…

Sociologie:
Richt zich op;
- Biosfeer
- Maatschappij
- Cultuur-subcultuur
- Gemeenschap
- Familie
- Twee personen

Psychologie richt zich op de personen zelf, waarin sociologie zich meer richt op gemeenschappen en
maatschappelijke belangen.

1a2. Je weet wat theorieën zijn en welke functies ze hebben
Wetenschappelijke theorieën: functies
 Systematisch en ordelijk beschrijven van verschijnselen in de werkelijkheid
 Verklaren en voorspellen van verschijnselen
 Creatief nieuwe zienswijzen op een ander domein ontwikkelen (heuristisch)

Alledaagse theorieën: functies
 Intuïtief en willekeurig beschrijven van verschijnselen in de werkelijkheid
 Onkritisch; uit op bevestiging en niet op weerlegging
 Verklaringen achteraf i.p.v. voorspellen.


Maar:
 God is niet direct waarneembaar of bewijsbaar
 Subjectieve geloofservaringen gelden niet als bewijs
 Weten gelovigen dan niet veel meer over de mens?
 Hebben we die menswetenschappen wel nodig?

Standpunten in het christelijke kamp;
- Bijbel is genoeg, staat alles al in wat we moeten weten (en psychische problemen zijn gevolg
van de zonde).
- Als je met onjuiste aannames begint, is alles wat je daarna vindt, ook onjuist.
- Er is maar één werkelijkheid; dus wat we ontdekken in Gods geschapen werkelijkheid kan
nooit de Bijbel tegenspreken.
- Bij tegenstellingen: Bijbelse waarheid gaat voor

, - Bijbeluitleg en wetenschap zijn beide feilbaar mensenwerk; spanningen hiertussen zijn niet
altijd op te lossen: steeds met elkaar in gesprek blijven.

In gesprek blijven
Verschillende soorten kennis:
- Alledaagse kennis/ intuïtie
- Wetenschappelijke kennis over wetmatigheden; oorzaken/ gevolgen; hoe werkt het ?
(empirisch)
- ….

1a3. Je weet hoe je theorieën kunt indelen op mechanistisch, personalistisch en organistisch
niveau en welke mensbeelden daarbij horen
(levensbeschouwelijke vooronderstellingen):
 Kleuren (vaak onbedoeld) het zgn. objectieve zoeken naar waarheid
 Leren kennen van mensbeelden achter theorieën!
Specifieke theorie: specialisme/ abstractie= reductie van de werkelijkheid; bepaalde bril.
 Soms wordt vergeten dat dit niet het hele plaatje is
 Verliefdheid= hersenactiviteit.
Wat is de rol van de omgeving in het gedrag van de mens?

Personalistisch
 De andere theorieën zijn mogelijk ook aanwezig
 Mensen maken zelf keuzes en hebben vrijheid om hierover te beslissen door de betekenis
die iemand aan zichzelf en zijn omgeving toekent.
 Op grond van belangen, idealen en wat diegene zelf wil
 Past beter bij het christelijk mensbeeld.

Organistisch
 De mens is niet af, het gedrag wordt niet volledig bepaald door de ‘hardware’ maar er is een
wisselwerking tussen mens en omgeving.
 Wat meer evolutionaire theorieën.

Mechanistisch
 Mens wordt beschouwd als een robot. Een mens reageert op dingen van buitenaf. Wij zijn
ons brein.
 Heel weinig vrijheid.

Behaviorisme
Basisuitgangspunten/ mensbeeld
 Wetenschapsfilosofische opvatting mbt. Objectiviteit
 Mens-dier
 Leerprocessen
 Tabula rasa
 Reductie: complex= optelsom (mens lijkt complex, maar is vaak het oorzaak-gevolg principe)

1a4. Je weet wat de algemene systeemtheorie inhoudt

1b1. Je kent de belangrijkste basisuitgangspunten, de hoofdlijnen uit de geschiedenis, en het
mensbeeld van het behaviorisme