SAMENVATTING FARMACOLOGIE
HYPOLIPEMIËRENDE FARMACA
CHYLOMICRONEN
• TG & cholesterol
• Lipoproteïnelipase (zet TG om in
glycerol + vrije vetzuren)(opgeslagen
in spieren & vetweefsel)
• Chylomicron remnants naar de lever
• Cholesterol opgeslagen in gal
VLDL
• Cholesterol + nieuw TG
• Gaat naar weefsels
• Lipoproteïne lipase zet om in vrije
vetzuren + LDL
LDL
• Veel cholesterol
• Deels opgenomen door weefsel
• Deels opgenomen door lever via
endocytose door LDL receptoren
HLD
• Nemen cholesterol op uit weefsels (ook arteriën) en brengen deze terug naar lever
STOORNISSEN IN LIPIDENMETABOLISME (DYSLIPIDEMIE)
• Primair
➔ 6 fenotypes (genetisch bepaald)
• Secundair
➔ Aansluiting algemene aandoening (obesitas, hypothyroïdie,..)
! hoe hoger LDL-cholestrol & hoe lager HDL cholestrol -> hoe groter risico op ischemische hartziekte !
1
,ATHEROSCLEROSE
• Hoog TG gaat vaak gepaard met laag HDL-cholesterolgehalte
• Coronaire hartziekten: hartkrampen (angina pectoris), hartinfarct
• Cerebrovasculaire ziekten: TIA, beroerte
• Perifeer arterieel vaatlijden: claudicatio intermittens (etalagebenen) -> minder bloed naar benen bij
inspanning -> geeft pijn
ATHEROGENESE
Slagaderverkalking: zeer trage aandoening van intima van grote &
middelgrote arteriën
➔ Zuurstoftekort van coronairen: angina pectoris
➔ Zuurstoftekort van perifere bloedvaten: claudicatio
intermittens
PATHOGENESE ATHEROSCLEROSE
1) Hypercholestremie
2) LDL dringt in subendotheliale structuren
3) LDL geoxideerd tot oxLDL
4) oxLDL worden herkent door macrofagen
5) foamcellen ontstaan -> vormen vetstrepen/ fatty streaks (eerste stadia van atheroomletsel)
6) bloedplaatjes, macrofagen & endothelen -> cytokines & groeifactoren, proliferatie van gladde
spiercellen
7) ontstekingsprocess -> necrose & vorming van fibreuze kap
oxLDL
- Immunogeen
- trekt T-
lymfocyten aan
- Signalen uitsturen
waardoor
monocyten
macrofagen
worden
! collageen zorgt voor de stabiliteit van het fibreuze kapsel !
a) Meer vorming van schuimcellen -> meer interferon y
b) Afbraak van matrix -> afbraak van spiercellen
c) Gladde spiercellen maken collageen aan (collageen zorgen voor stabiliteit kapsel)
d) Instabieler kapsel
e) Grotere necrotische kern -> hypoxischer -> angiogenese -> zeer fragiele bloedvaten
= meer kans op bloedingen
2
,HYPOLIPEMIËMERENDE FARMACA
REMMERS VAN HET HMG-COA REDUCTASE (STATINES)
• Specifieke, reversieble & competitieve inhibitor van HMG-CoA reductase
• Product van mevalonzuur
• Hebben ook pleiotrope effecten
➔ Verbeteren endotheliale functie (meer NO)
➔ Onsteking vaatwand daalt (daling C protein)
➔ Stabiliseren van atheroomplaque
• Remming novo synthese cholestrol thv lever
➔ Synthese LDL receptor op hepatocyten neemt
toe
➔ Klaring van LDL -> daling LDL in circulatie ->
totale cholestrol daalt
➔ Weinig beïnvloeding van HDL cholestrol & TG
• Ongewenste effecten van statines
➔ Myalgieën
➔ Rhabdomyolyse: hoge dosis of interactie
• Klinische gebruik statines
➔ Secundaire preventie
hartinfarct & beroerte
➔ Primaire preventie van
arteriele aandoening bij hoog risico
3
, FIBRATEN
• Agonist peroxisome proliferator-activated receptor alpha (PPAR) [familie van de nucleaire
receptoren] (activeren in 2 stappen)
1) Binding van PPAR met zijn ligand
2) PPAR-RXR complex herkent een specifiek element op de promotor van talrijke genen
• Opregulatie
➔ Apo Al & AII -> meer HDL aanmaak
➔ Lipoproteïne lipase: meer TG omzetting tot glycerol + vrije vetzuren
➔ Enzymen van B-oxidatie van vetzuren
• Dowregulatie
➔ Apo CIII -> betere klaring van VLDL (inhibitor van lipoproteïne lipase activiteit)
• Effecten: daling TG, HDL stijgt, totale en LDL cholestrol dalen
• Nadelige effecten: myalgieën
• Klinisch gebruik: gemengde dyslipidemie, patienten met laag HDL & hoog risico op atherosclerotische
aandoeningen, uicosurisch
HARSEN DIE GALZUREN BINDEN BV: COLESTYRAMINE
• Binden aan galzuren in darm waardoor reabsorptie & recirculatie worden verhinderd
• Cholestrol worden meer omgezet in nieuwe galzuren -> daling in cholestrol & expressie van LDL
receptoren stijgt
• Klinisch gebruik: gebruik gelimiteerd (slechte smaak, grote hoeveelheden nodig & veel geneesmiddel
interacties: bv; cumarines, digoxine, thyreomimetica, orale anticonceptiva) -> min 4 uur tussen
REMMERS VAN DE CHOLESTEROLOPNAME IN DE DARM BV: EZETIMIBE
• Zorgt dat dosis van statine verlaagd kan worden
VISOLIEDERIVATEN = OMEGA -3-VETZUUR ETHYLESTERS
• Klinisch gebruik:
➔ Bij hypertriglyceridemia
➔ Secundaire preventie na hartinfarct (aanvulling
standaardbehandeling) -> stabiliseert celmembraan
PCSK9-INHIBITOR (MABS)( A LI R OC UM A B , E V O L OC UM A B )
• monoklonale antilichamen tegen proprotein convertase
subtilisin/kexin type 9 (PCSK9)
➔ geen binding van PCSK9 aan LDL receptor -> geen afbraak van
LDL receptor
➔ LDL receptor kan hergebruikt worden & LDL daalt
• Klinische gebruik:
➔ patienten met hoog risico op cardiovasculair event & hoog
LDL ondanks statinegebruik
➔ statine-intolerantie
➔ familiale hypercholestermie
4
HYPOLIPEMIËRENDE FARMACA
CHYLOMICRONEN
• TG & cholesterol
• Lipoproteïnelipase (zet TG om in
glycerol + vrije vetzuren)(opgeslagen
in spieren & vetweefsel)
• Chylomicron remnants naar de lever
• Cholesterol opgeslagen in gal
VLDL
• Cholesterol + nieuw TG
• Gaat naar weefsels
• Lipoproteïne lipase zet om in vrije
vetzuren + LDL
LDL
• Veel cholesterol
• Deels opgenomen door weefsel
• Deels opgenomen door lever via
endocytose door LDL receptoren
HLD
• Nemen cholesterol op uit weefsels (ook arteriën) en brengen deze terug naar lever
STOORNISSEN IN LIPIDENMETABOLISME (DYSLIPIDEMIE)
• Primair
➔ 6 fenotypes (genetisch bepaald)
• Secundair
➔ Aansluiting algemene aandoening (obesitas, hypothyroïdie,..)
! hoe hoger LDL-cholestrol & hoe lager HDL cholestrol -> hoe groter risico op ischemische hartziekte !
1
,ATHEROSCLEROSE
• Hoog TG gaat vaak gepaard met laag HDL-cholesterolgehalte
• Coronaire hartziekten: hartkrampen (angina pectoris), hartinfarct
• Cerebrovasculaire ziekten: TIA, beroerte
• Perifeer arterieel vaatlijden: claudicatio intermittens (etalagebenen) -> minder bloed naar benen bij
inspanning -> geeft pijn
ATHEROGENESE
Slagaderverkalking: zeer trage aandoening van intima van grote &
middelgrote arteriën
➔ Zuurstoftekort van coronairen: angina pectoris
➔ Zuurstoftekort van perifere bloedvaten: claudicatio
intermittens
PATHOGENESE ATHEROSCLEROSE
1) Hypercholestremie
2) LDL dringt in subendotheliale structuren
3) LDL geoxideerd tot oxLDL
4) oxLDL worden herkent door macrofagen
5) foamcellen ontstaan -> vormen vetstrepen/ fatty streaks (eerste stadia van atheroomletsel)
6) bloedplaatjes, macrofagen & endothelen -> cytokines & groeifactoren, proliferatie van gladde
spiercellen
7) ontstekingsprocess -> necrose & vorming van fibreuze kap
oxLDL
- Immunogeen
- trekt T-
lymfocyten aan
- Signalen uitsturen
waardoor
monocyten
macrofagen
worden
! collageen zorgt voor de stabiliteit van het fibreuze kapsel !
a) Meer vorming van schuimcellen -> meer interferon y
b) Afbraak van matrix -> afbraak van spiercellen
c) Gladde spiercellen maken collageen aan (collageen zorgen voor stabiliteit kapsel)
d) Instabieler kapsel
e) Grotere necrotische kern -> hypoxischer -> angiogenese -> zeer fragiele bloedvaten
= meer kans op bloedingen
2
,HYPOLIPEMIËMERENDE FARMACA
REMMERS VAN HET HMG-COA REDUCTASE (STATINES)
• Specifieke, reversieble & competitieve inhibitor van HMG-CoA reductase
• Product van mevalonzuur
• Hebben ook pleiotrope effecten
➔ Verbeteren endotheliale functie (meer NO)
➔ Onsteking vaatwand daalt (daling C protein)
➔ Stabiliseren van atheroomplaque
• Remming novo synthese cholestrol thv lever
➔ Synthese LDL receptor op hepatocyten neemt
toe
➔ Klaring van LDL -> daling LDL in circulatie ->
totale cholestrol daalt
➔ Weinig beïnvloeding van HDL cholestrol & TG
• Ongewenste effecten van statines
➔ Myalgieën
➔ Rhabdomyolyse: hoge dosis of interactie
• Klinische gebruik statines
➔ Secundaire preventie
hartinfarct & beroerte
➔ Primaire preventie van
arteriele aandoening bij hoog risico
3
, FIBRATEN
• Agonist peroxisome proliferator-activated receptor alpha (PPAR) [familie van de nucleaire
receptoren] (activeren in 2 stappen)
1) Binding van PPAR met zijn ligand
2) PPAR-RXR complex herkent een specifiek element op de promotor van talrijke genen
• Opregulatie
➔ Apo Al & AII -> meer HDL aanmaak
➔ Lipoproteïne lipase: meer TG omzetting tot glycerol + vrije vetzuren
➔ Enzymen van B-oxidatie van vetzuren
• Dowregulatie
➔ Apo CIII -> betere klaring van VLDL (inhibitor van lipoproteïne lipase activiteit)
• Effecten: daling TG, HDL stijgt, totale en LDL cholestrol dalen
• Nadelige effecten: myalgieën
• Klinisch gebruik: gemengde dyslipidemie, patienten met laag HDL & hoog risico op atherosclerotische
aandoeningen, uicosurisch
HARSEN DIE GALZUREN BINDEN BV: COLESTYRAMINE
• Binden aan galzuren in darm waardoor reabsorptie & recirculatie worden verhinderd
• Cholestrol worden meer omgezet in nieuwe galzuren -> daling in cholestrol & expressie van LDL
receptoren stijgt
• Klinisch gebruik: gebruik gelimiteerd (slechte smaak, grote hoeveelheden nodig & veel geneesmiddel
interacties: bv; cumarines, digoxine, thyreomimetica, orale anticonceptiva) -> min 4 uur tussen
REMMERS VAN DE CHOLESTEROLOPNAME IN DE DARM BV: EZETIMIBE
• Zorgt dat dosis van statine verlaagd kan worden
VISOLIEDERIVATEN = OMEGA -3-VETZUUR ETHYLESTERS
• Klinisch gebruik:
➔ Bij hypertriglyceridemia
➔ Secundaire preventie na hartinfarct (aanvulling
standaardbehandeling) -> stabiliseert celmembraan
PCSK9-INHIBITOR (MABS)( A LI R OC UM A B , E V O L OC UM A B )
• monoklonale antilichamen tegen proprotein convertase
subtilisin/kexin type 9 (PCSK9)
➔ geen binding van PCSK9 aan LDL receptor -> geen afbraak van
LDL receptor
➔ LDL receptor kan hergebruikt worden & LDL daalt
• Klinische gebruik:
➔ patienten met hoog risico op cardiovasculair event & hoog
LDL ondanks statinegebruik
➔ statine-intolerantie
➔ familiale hypercholestermie
4
