Samenvatting ‘Onderwijskundig Ontwerpen’
E. M. Haak en F. Hoobroeckx
, Hoofdstuk 1 - Leermiddelen ontwerpen: een conceptueel kader
Ontwerpen: een oplossing bedenken voor een probleem.
- het probleem onderzoeken en omzetten in te bereiken doelen
- een oplossing bedenken waarmee je die doelen kunt bereiken
Leermiddel: datgene waarmee je de oplossing wilt bewerkstelligen.
Criteria van een goed ontwerp:
- het ontwerp is geschikt om het doel te bereiken;
- voor iedereen een goed plan;
- het beste alternatief;
- realiseerbaar binnen de gestelde randvoorwaarden.
Dit zijn tevens de Vier Pijlers, het fundament van een ontwerp:
- Interne consistentie: alle ontwerpstappen zijn op elkaar afgestemd en vloeien logisch
voort uit het probleem.
- Door een systematische benadering van ontwerpen
- Externe consistentie: het plan wordt door alle betrokkenen geaccepteerd en als
relevant ervaren.
- Door een relationele benadering van ontwerpen
- Creativiteit: het plan vormt het beste alternatief.
- Door een creatieve benadering van ontwerpen
- Realisme: het plan is realiseerbaar binnen de gestelde randvoorwaarden.
- Door een realistische of pragmatische manier van ontwerpen
Er moet integratie zijn van deze vier ontwerpbenaderingen.
Leermiddelen ontwerpen is: Een creatief en binnen de gestelde randvoorwaarden
uitvoerbaar plan maken dat een consistente en voor alle betrokkenen relevante oplossing
biedt voor een probleem dat op te lossen is door middel van leren. Het leermiddel staat
gelijk aan de inhoud van dit plan en kan dus allerlei vormen aannemen.
Pijler 1 - Interne consistentie
Stappen uit de ontwerpsystematiek:
1. Leernoodzaak vaststellen
a. Is er een probleem dat opgelost kan worden met leren?
2. Gewenst gedrag analyseren
a. Hoe ziet de oplossing eruit? Welk gedrag moet iemand vertonen in welke
context?
3. Leerdoelen vaststellen
a. Welke doelen wil je met je plan bereiken? Welk gewenst gedrag binnen welke
context moet ik vertalen in welke leerdoelen?
4. Leerstof ordenen
a. In welke volgorde kunnen leerdoelen het beste bereikt worden?
5. Didactisch vormgeven
a. Welke vorm krijgt het leermiddel? Op welke manier probeer ik de doelen te
bereiken?
6. Evalueren
Dit is een iteratief proces.
, Pijler 2 - Externe consistentie
Actoren: andere personen die betrokken zijn.
Relationele benadering: hierbij worden alle actoren betrokken bij het ontwerp. Uiteindelijk
moeten alle actoren het leermiddel als relevant accepteren.
Externe consistentie: Er is zoveel mogelijk overeenstemming tussen de opvattingen van de
verschillende actoren over wat het probleem is en hoe dit, met behulp van welk leermiddel,
opgelost kan worden.
Pijler 3 - Creativiteit
Gebruik creatieve probleemoplossingstechnieken. Probeer niet alles zelf te bedenken.
Pijler 4 - Realisme
Hou uitvoerbaarheid in de gaten. Hou rekening met de verschillende randvoorwaarden.
E. M. Haak en F. Hoobroeckx
, Hoofdstuk 1 - Leermiddelen ontwerpen: een conceptueel kader
Ontwerpen: een oplossing bedenken voor een probleem.
- het probleem onderzoeken en omzetten in te bereiken doelen
- een oplossing bedenken waarmee je die doelen kunt bereiken
Leermiddel: datgene waarmee je de oplossing wilt bewerkstelligen.
Criteria van een goed ontwerp:
- het ontwerp is geschikt om het doel te bereiken;
- voor iedereen een goed plan;
- het beste alternatief;
- realiseerbaar binnen de gestelde randvoorwaarden.
Dit zijn tevens de Vier Pijlers, het fundament van een ontwerp:
- Interne consistentie: alle ontwerpstappen zijn op elkaar afgestemd en vloeien logisch
voort uit het probleem.
- Door een systematische benadering van ontwerpen
- Externe consistentie: het plan wordt door alle betrokkenen geaccepteerd en als
relevant ervaren.
- Door een relationele benadering van ontwerpen
- Creativiteit: het plan vormt het beste alternatief.
- Door een creatieve benadering van ontwerpen
- Realisme: het plan is realiseerbaar binnen de gestelde randvoorwaarden.
- Door een realistische of pragmatische manier van ontwerpen
Er moet integratie zijn van deze vier ontwerpbenaderingen.
Leermiddelen ontwerpen is: Een creatief en binnen de gestelde randvoorwaarden
uitvoerbaar plan maken dat een consistente en voor alle betrokkenen relevante oplossing
biedt voor een probleem dat op te lossen is door middel van leren. Het leermiddel staat
gelijk aan de inhoud van dit plan en kan dus allerlei vormen aannemen.
Pijler 1 - Interne consistentie
Stappen uit de ontwerpsystematiek:
1. Leernoodzaak vaststellen
a. Is er een probleem dat opgelost kan worden met leren?
2. Gewenst gedrag analyseren
a. Hoe ziet de oplossing eruit? Welk gedrag moet iemand vertonen in welke
context?
3. Leerdoelen vaststellen
a. Welke doelen wil je met je plan bereiken? Welk gewenst gedrag binnen welke
context moet ik vertalen in welke leerdoelen?
4. Leerstof ordenen
a. In welke volgorde kunnen leerdoelen het beste bereikt worden?
5. Didactisch vormgeven
a. Welke vorm krijgt het leermiddel? Op welke manier probeer ik de doelen te
bereiken?
6. Evalueren
Dit is een iteratief proces.
, Pijler 2 - Externe consistentie
Actoren: andere personen die betrokken zijn.
Relationele benadering: hierbij worden alle actoren betrokken bij het ontwerp. Uiteindelijk
moeten alle actoren het leermiddel als relevant accepteren.
Externe consistentie: Er is zoveel mogelijk overeenstemming tussen de opvattingen van de
verschillende actoren over wat het probleem is en hoe dit, met behulp van welk leermiddel,
opgelost kan worden.
Pijler 3 - Creativiteit
Gebruik creatieve probleemoplossingstechnieken. Probeer niet alles zelf te bedenken.
Pijler 4 - Realisme
Hou uitvoerbaarheid in de gaten. Hou rekening met de verschillende randvoorwaarden.
