Jurisprudentie:
Week 1:
1. Maastrichtse woning p.44
Rechtsvraag:
Wanneer is bij verkoop van de echtelijke woning zonder toestemming van de
echtgenoot sprake van goeder trouw bij de wederpartij als bedoeld in art. 1:89 lid 2
BW?
HR:
Voor de verkoop was de toestemming van de man nodig. Indien de toestemming
ontbreekt, kan de niet-handelende echtgenoot de rechtshandeling vernietigen, tenzij
de wederpartij te goeder trouw is. Dit laatste vereiste geldt niet als de handeling een
gift is.
HR heeft aangegeven dat van goede trouw bij de wederpartij niet gesproken kan
worden wanneer deze op grond van literatuur en jurisprudentie kon menen dat de
toestemming niet was vereist. Bij een verdeelde literatuur en slechts enkele
rechterlijke uitspraken dient de wederpartij rekening te houden met de mogelijkheid
dat toestemming wel was vereist. De HR komt tot dit oordeel vanwege de
gezinsbeschermende strekking van art. 1:88 BW en de mogelijkheid die bestaat om
bij weigering van de toestemming door de niet-handelende echtgenoot vervangende
toestemming van de rechter te vragen.
2. Ridder te voet p.84
Rechtsvraag:
Kan de man na echtscheiding van de vrouw nog vergoeding vorderen van door hem
betaalde kosten van de huishouding.
HR:
Op grond van de redelijkheid en billijkheid is het voor de man niet meer mogelijk om
na ontbinding van het huwelijk nog bepaalde kosten met terugwerkende kracht op de
vrouw terug te vorderen en dat hij in zoverre zijn vorderingsrecht heeft verwerkt.
Leerstuk:
Rechtsverwerking brengt met zich mee dat het na een echtscheiding niet meer
mogelijk is om met terugwerkende kracht vergoeding te vorderen van bepaalde
gemaakte kosten tijdens het huwelijk. Verrekenen na het huwelijk is dus niet
mogelijk.
3. Fiets-O-Fit B.V. / Mr. Knook q.q. p.115
Rechtsvraag:
Wordt een garantie verleend door een bewindvoerder van een in surséance
verkerend bedrijf verleend in de uitoefening van een beroep of bedrijf? Wanneer is
de wederpartij te goeder trouw in de zin van art. 1:89 BW.
HR:
In het onderhavige geval gaat het om een borgtocht voor een geldlening die volgens
het Hof wordt gezien als geen gewone geldlening maar om de omzetting van een
bestaande, in feite onverhaalbare, vordering in een achtergestelde lening. Dat het
Hof heeft geoordeeld dat onder die omstandigheden het zich verbinden las borg voor
die lening niet is geschied ten behoeve van de normale uitoefening van het bedrijf
getuigt niet als een onjuiste rechtsopvatting.
, Leerstuk:
Uitzonderingen op het toestemmingsvereiste moeten restrictief worden uitgelegd.
Wat betreft borgtochten, aangegaan door een directeur en enig of groot
aandeelhouder van een bv, heeft de HR geoordeeld dat zij niet vallen onder de
uitzondering als bedoeld in art. 1:88 lid 1 onder c, tenzij het aangegaan daarvan voor
het eigen beroep van de directeur kenmerkend is in die zin dat het in de normale
uitoefening daarvan geschied.
De borgtocht moet echt een beroep- of bedrijfshandeling zijn.
Het verlenen van een garantie door een advocaat die optreedt als bewindvoerder
valt hier NIET onder.
4. Kelders/Fortis Bank p. 188
Rechtsvraag:
Wanneer is sprake van een rechtshandeling als bedoeld in art. 1:88 lid 4 (nu lid 5)
BW zodat voor die rechtshandeling niet de toestemming van de echtgenoot is
vereist?
HR:
Er dient te zijn voldaan aan de eisen van bestuur een aandeelhouderschap, die art.
1:88 lid 5 BW stelt, terwijl wat betreft de vennootschap voor wie de
bestuurder/aandeelhouder zich borg stelt, mede dient te gelden dat de borgtocht
geschiedt ten behoeve van de normale uitoefening van het bedrijf van die
vennootschap.
Leerstuk:
Niet alle met een beroep of bedrijf verband houdende borgtochten zijn uitgezonder
van de eis van toestemming door de andere echtgenoot, maar alleen die waarvan
het aangaan voor de borg een uitoefening vormt van een beroep of bedrijf van die
borg zelf. Omdat aan deze laatste eis maar zelfden zal zijn voldaan, betekende deze
uitleg in de praktijk dat voor het aangaan van een borgtocht vrijwel altijd de
toestemming van de niet-handelende echtgenoot vereist was.
5. Kosten van de huishouding p. 238
Rechtsvraag:
Is een in de huwelijkse voorwaarden opgenomen vervalbeding inzake vorderingen
met betrekking tot kosten van de huishouding in strijd met redelijkheid en billijkheid?
HR:
Een beroep op een vervalbeding als in deze zaak aan de orde is, is niet zonder meer
naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar. De echtgenoten die
zulk een vervalbeding inroept, behoeft dus niet bijzondere omstandigheden te stellen
en zo nodig te bewijzen die het beroep op het beding rechtvaardigen. Dat is niet
anders in een geval waarin vaststaat dat vergoeding wordt gevorderd van bedragen
die integraal besteed zijn aan de kosten van de huishouding.
Vervalbeding – Er is dan een clausule opgenomen dat binnen een bepaalde tijd
verrekend moet plaatsvinden en anders is dit niet meer mogelijk.
6. Dexia p. 256
Rechtsvraag:
Valt de effectenlease onder het begrip huurkoop zodat voor het aangaan van deze
overeenkomst de toestemming van de echtgenoot is vereist.
Week 1:
1. Maastrichtse woning p.44
Rechtsvraag:
Wanneer is bij verkoop van de echtelijke woning zonder toestemming van de
echtgenoot sprake van goeder trouw bij de wederpartij als bedoeld in art. 1:89 lid 2
BW?
HR:
Voor de verkoop was de toestemming van de man nodig. Indien de toestemming
ontbreekt, kan de niet-handelende echtgenoot de rechtshandeling vernietigen, tenzij
de wederpartij te goeder trouw is. Dit laatste vereiste geldt niet als de handeling een
gift is.
HR heeft aangegeven dat van goede trouw bij de wederpartij niet gesproken kan
worden wanneer deze op grond van literatuur en jurisprudentie kon menen dat de
toestemming niet was vereist. Bij een verdeelde literatuur en slechts enkele
rechterlijke uitspraken dient de wederpartij rekening te houden met de mogelijkheid
dat toestemming wel was vereist. De HR komt tot dit oordeel vanwege de
gezinsbeschermende strekking van art. 1:88 BW en de mogelijkheid die bestaat om
bij weigering van de toestemming door de niet-handelende echtgenoot vervangende
toestemming van de rechter te vragen.
2. Ridder te voet p.84
Rechtsvraag:
Kan de man na echtscheiding van de vrouw nog vergoeding vorderen van door hem
betaalde kosten van de huishouding.
HR:
Op grond van de redelijkheid en billijkheid is het voor de man niet meer mogelijk om
na ontbinding van het huwelijk nog bepaalde kosten met terugwerkende kracht op de
vrouw terug te vorderen en dat hij in zoverre zijn vorderingsrecht heeft verwerkt.
Leerstuk:
Rechtsverwerking brengt met zich mee dat het na een echtscheiding niet meer
mogelijk is om met terugwerkende kracht vergoeding te vorderen van bepaalde
gemaakte kosten tijdens het huwelijk. Verrekenen na het huwelijk is dus niet
mogelijk.
3. Fiets-O-Fit B.V. / Mr. Knook q.q. p.115
Rechtsvraag:
Wordt een garantie verleend door een bewindvoerder van een in surséance
verkerend bedrijf verleend in de uitoefening van een beroep of bedrijf? Wanneer is
de wederpartij te goeder trouw in de zin van art. 1:89 BW.
HR:
In het onderhavige geval gaat het om een borgtocht voor een geldlening die volgens
het Hof wordt gezien als geen gewone geldlening maar om de omzetting van een
bestaande, in feite onverhaalbare, vordering in een achtergestelde lening. Dat het
Hof heeft geoordeeld dat onder die omstandigheden het zich verbinden las borg voor
die lening niet is geschied ten behoeve van de normale uitoefening van het bedrijf
getuigt niet als een onjuiste rechtsopvatting.
, Leerstuk:
Uitzonderingen op het toestemmingsvereiste moeten restrictief worden uitgelegd.
Wat betreft borgtochten, aangegaan door een directeur en enig of groot
aandeelhouder van een bv, heeft de HR geoordeeld dat zij niet vallen onder de
uitzondering als bedoeld in art. 1:88 lid 1 onder c, tenzij het aangegaan daarvan voor
het eigen beroep van de directeur kenmerkend is in die zin dat het in de normale
uitoefening daarvan geschied.
De borgtocht moet echt een beroep- of bedrijfshandeling zijn.
Het verlenen van een garantie door een advocaat die optreedt als bewindvoerder
valt hier NIET onder.
4. Kelders/Fortis Bank p. 188
Rechtsvraag:
Wanneer is sprake van een rechtshandeling als bedoeld in art. 1:88 lid 4 (nu lid 5)
BW zodat voor die rechtshandeling niet de toestemming van de echtgenoot is
vereist?
HR:
Er dient te zijn voldaan aan de eisen van bestuur een aandeelhouderschap, die art.
1:88 lid 5 BW stelt, terwijl wat betreft de vennootschap voor wie de
bestuurder/aandeelhouder zich borg stelt, mede dient te gelden dat de borgtocht
geschiedt ten behoeve van de normale uitoefening van het bedrijf van die
vennootschap.
Leerstuk:
Niet alle met een beroep of bedrijf verband houdende borgtochten zijn uitgezonder
van de eis van toestemming door de andere echtgenoot, maar alleen die waarvan
het aangaan voor de borg een uitoefening vormt van een beroep of bedrijf van die
borg zelf. Omdat aan deze laatste eis maar zelfden zal zijn voldaan, betekende deze
uitleg in de praktijk dat voor het aangaan van een borgtocht vrijwel altijd de
toestemming van de niet-handelende echtgenoot vereist was.
5. Kosten van de huishouding p. 238
Rechtsvraag:
Is een in de huwelijkse voorwaarden opgenomen vervalbeding inzake vorderingen
met betrekking tot kosten van de huishouding in strijd met redelijkheid en billijkheid?
HR:
Een beroep op een vervalbeding als in deze zaak aan de orde is, is niet zonder meer
naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar. De echtgenoten die
zulk een vervalbeding inroept, behoeft dus niet bijzondere omstandigheden te stellen
en zo nodig te bewijzen die het beroep op het beding rechtvaardigen. Dat is niet
anders in een geval waarin vaststaat dat vergoeding wordt gevorderd van bedragen
die integraal besteed zijn aan de kosten van de huishouding.
Vervalbeding – Er is dan een clausule opgenomen dat binnen een bepaalde tijd
verrekend moet plaatsvinden en anders is dit niet meer mogelijk.
6. Dexia p. 256
Rechtsvraag:
Valt de effectenlease onder het begrip huurkoop zodat voor het aangaan van deze
overeenkomst de toestemming van de echtgenoot is vereist.
