Samenvatting hogeschool taaltoets niveau 4f

Spelling van werkwoorden
Hoe vind je een persoonsvorm
 Maak een vraag van de zin. De persoonsvorm komt vooraan te staan.
 Verander de zin van tijd.
Je schrijft de ik vorm als je direct achter de persoonsvorm staat en je je kunt vervangen
door jij. Je moet dus het onderwerp zijn.

Sterke werkwoorden
Delven - dolf/delfde - gedolven
Genezen - genas - genezen
Stelen - stal - gestolen
Vreten - vrat - gevreten
Spinnen - spon - gesponnen
Begraven - begroef - begraven
Bevelen - beval - bevolen

Voltooid deelwoord
Een voltooid deelwoord schrijf je met een -t als je in de verleden tijd ook een -t hoort
en je schrijft het met een -d als je in de verleden tijd een -d hoort

Als de letter voor -en in het hele werkwoord (hier een -b) niet een van de medeklinkers
is van 't ex-kofschip, krijgt het voltooid deelwoord een -d

Voltooide deelwoorden worden vaak bijvoeglijk gebruikt; ze worden dan bijvoeglijke
naamwoorden genoemd en staan vóór zelfstandige naamwoorden.

Voltooid bijvoeglijk naamwoord
Als we het voltooid deelwoord gebruiken als bijvoeglijk naamwoord, moeten we het
soms verbuigen. Schrijf het zo kort mogelijk.

als een voltooid deelwoord eindigt op -en, dan schrijf je ook -en als je dit voltooid
deelwoord als bijvoeglijk naamwoord gebruikt.

Onvoltooid deelwoord
Het onvoltooid deelwoord (of: tegenwoordig deelwoord) bestaat uit het hele
werkwoord (of: infinitief) + -d of -de.

Scheidbare en niet scheidbare samengestelde werkwoorden
Samengestelde werkwoorden zijn werkwoorden die bestaan uit twee delen:
een werkwoordelijk deel en een niet-werkwoordelijk deel.



Het niet-werkwoordelijke deel kan een bijwoord, bijvoeglijk naamwoord of een
zelfstandig naamwoord zijn:

, Scheidbaar samengestelde werkwoorden zijn werkwoorden waarvan het niet-
werkwoordelijke deel los kan staan van het werkwoord.

Niet-scheidbaar samengestelde werkwoorden zijn werkwoorden waarvan de delen niet
gescheiden kunnen worden. Ze vormen dus één geheel.

Gedoodverfde = voorbestemde
Kinnesinne = jaloezie
Het establishment = het bedrijfsleven
Objectief = op basis van feiten
Preventie = aanspraak
Honorarium = de financiële beloning van o.a. artsen, advocaten en notarissen
Lumineuze = heldere
Wezenlijk = essentieel
Promt = meteen

Spelling algemeen
Samenstelling en tussenletter -n
We spreken van een samenstelling als met twee bestaande woorden, waarvan er
tenminste één een zelfstandig naamwoord is, een nieuw zelfstandig naamwoord
gevormd wordt, bijvoorbeeld slaapkamer (znw. + znw.) of vierkant (telw. + znw.).
Soms treedt in zo'n samenstelling een tussenklank
op: woord + boek = woordenboek en verjaardag + kaart = verjaardagskaart. De
toonloze tussenklank /e/ schrijf je soms als -en- en bij andere woorden als -e-.

In een samenstelling wordt een tussenklank /e/ met -en- geschreven als het linkerdeel
van de samenstelling een zelfstandig naamwoord is dat een meervoud heeft op -en,
maar geen meervoud op -s.

We voegen hier nog een ezelsbruggetje toe, waarmee je bijna alle woorden goed kunt
schrijven: het eerste deel van een samenstelling krijgt een vorm die het ook krijgt als
los woord.

Uitzonderingsregels
 We schrijven geen tussen-n in de woorden koninginnenacht en Koninginnedag (tot
2014 werd in Nederland geen Koningsdag maar Koninginnedag gevierd) en in
samenstellingen met als eerste element zon, maan, hel, Lieve-Vrouw.
 We schrijven geen tussen-n in samenstellingen die als geheel een bijvoeglijk
naamwoord zijn en waarvan het eerste deel een zelfstandig naamwoord is dat alleen
een versterkende betekenis heeft.
 We schrijven geen tussen-n in versteende samenstellingen. Dat zijn woorden die niet
meer herkend worden als samenstelling.

Samenstelling
n samenstellingen met als bijzondere voorbepaling een woord waarmee een
(werk)verhouding van personen wordt uitgedrukt, zoals adjunct-, aspirant-, assistent-,