Samenvatting Statistiek 1

STATISTIEK 1
Inhoud
A. De statistiek in het onderzoek............................................................................................................2
B. Operationalisering en meten van variabelen......................................................................................6
1. Wat is operationalisering?..............................................................................................................6
2. Welke zijn de meetniveaus?...........................................................................................................6
3. Wat is de betekenis van deze meetniveaus?...................................................................................7
4. Wat zijn de consequenties van het survey-onderzoek?..................................................................7
5. Betrouwbaarheid en validiteit........................................................................................................7
C. De frequentieverdeling.......................................................................................................................8
D. De centrummaten..............................................................................................................................9
E. De variabliteitsmaten........................................................................................................................10
F. De normale verdeling........................................................................................................................13
G. De vorm van de verdeling................................................................................................................15
H. Analyse van de kruistabel.................................................................................................................17
I. Het correlatievraagstuk.....................................................................................................................19
J. De regressietechniek.........................................................................................................................23
De regressielijn: waarde van de voorspelling?..................................................................................24




1

, A. De statistiek in het onderzoek
1. Wat is statistiek?
Statistiek = de wetenschap van het verzamelen van gegevens, het classificeren, samenvatten,
organiseren, analyseren en interpreteren van deze informatie
Beschrijvende vs. inductieve statistiek

 Beschrijvende statistiek
o Verzamelen
o Samenvatten
 Kengetallen?
 Grafisch?
o Analyseren
 Samenhang?
 Inductieve statistiek
o Betekenis van deze resultaten in relatie tot de populatie
 Schattingsprobleem!

2. Dit is onderzoek
Wat is het doel van onderzoek?

 Algemene uitspraken over de werkelijkheid op basis van waarnemingen
 Een uitspraak is een bewering waarin een of meerdere objecten een eigenschap wordt
toegeschreven

Wanneer is een onderzoek wetenschappelijk?

 Objectiviteit: rekening houden met vooroordelen, je bewust zijn hiervan
 Controleerbaarheid: andere zouden je resultaten moeten kunnen controleren en op dezelfde
resultaten uitkomen, door bijvoorbeeld het onderzoek te herhalen
 Herhaalbaarheid: iemand anders moet onderzoek kunnen herhalen
 Systematiek: systeem, routine of patroon zodat volgende onderzoeker onderzoek op dezelfde
manier kan uitvoeren. Een logische opbouw (bv. Literatuuronderzoek, methode, resultaten,..)

Natuurwetenschappers - determinisme = staat vast, zal altijd gebeuren, wetten, niet discussieerbaar

Gedragswetenschappers - probabilisme = voorzichtiger, ‘gemiddeld genomen, waarschijnlijk’

Ethiek en statistiek?

Niet ethisch:

 Onderzoek publiceren dat pretendeert significante (= betekenisvol) resultaten gevonden te
hebben, terwijl dat niet zo is
 De hoofdvraagstelling afstemmen op de resultaten van je onderzoek
 Als opdrachtgever hypothesen hebben en een onderzoeker zoeken die deze onderbouwt
 Proefpersonen geen voorlichting geven
 Causale relaties benoemen, terwijl er geen zijn

Onderzoek = samenhang van variabelen

 Variabele = eigenschap/kenmerk van een onderzoekseenheid en kan diverse waarden
aannemen = geen constante
 Onafhankelijke vs afhankelijke variabele


2

, o Onafhankelijke variabele = oorzaak
= Verschillen in deze variabele wordt gezien als oorzaak van verschillen in de
afhankelijke variabele
o Afhankelijke variabele = gevolg
= Verschillen in deze variabele wordt gezien als gevolg van verschillen in de
onafhankelijke variabele
= Variabele ter studie

Gedragswetenschappen kent 2 types van onderzoek:

 Experiment:
o Manipulatie van variabelen, jij bepaalt omstandigheden + impact op afhankelijke
variabele
o Groepsvergelijkende experimenten – between subjects
o Experimenten met herhaalde metingen – within subjects
o Mogelijkheid tot besluiten causale relaties
 Survey-onderzoek:
o Geen manipulatie van variabelen
o Steekproeftrekking  reeks vragen/tests
o Geen mogelijkheid tot besluiten causale relaties
o We kunnen niet alle variabelen controleren

4 voorwaarden causale relaties:

 De oorzaak en het gevolg moeten in een tijdruimtelijke structuur samen voorkomen
 De oorzaak dient vooraf te gaan aan het gevolg
 Het gevolg zal nooit optreden zonder het voorkomen van de oorzaak
 Indien de oorzaak aanwezig is, moet het gevolg er ook zijn

FASEN IN HET ONDERZOEKSPROCES = systematiek

1. De vraagstelling
 Ontstaat uit fundamenteel onderzoek – theorie
 Ontstaat uit spontane observaties – praktijk
 Ontstaat uit toegepast onderzoek – praktijk
--> gebruik een vraagvorm
--> specificeer begrippen
--> geen oordelende vragen
--> hoofd- en deelvragen

3 typen vragen:

 Voorkomen van iets
 Verschillen tussen groepen
 Samenhang

2. Het literatuuronderzoek

Waarom?

 Begripsomschrijving en meting begrippen
 Methodologische aanpak: hoe onderzoek aanpakken, methode
 Beschikbare data

3