1 Psychologie
H1: Kennismaking met de
psychologie
1. Wat is psychologie?
Iedereen bestudeert mensen en analyseert gedrag “psychobabble”: bep. Woorden uit psychologie
Gebruiken
Vb: ik ben een beetje depressief ik heb een slechte dag
Wetenschap v/h vanzelfsprekende = kleine “gebaren” etc. waarvan we iets kunnen afeiden
Niet waar: exacte wetenschap
= wetenschap van het gedrag en de psychische processen
= wetenschappelijke studie van het individuele gedrag
Iedereen denkt iets van psychologie te kennen
2. Intuïtie en mensenkennis
- Inzichten die we opdoen uit talrijke ervaringen met anderen en onszelf
- Gezond verstand en buikgevoel
- Beperkt # individuele ervaringen (dingen die ons zijn bijgebleven)
- Toevallige en subjecteve indrukken
o Vooroordelen, persoonlijke kleur, verwachtngen
- Alledaagse situates
- Leidt tot foute/eenzijdige voorspellingen
- Grove generaliseringen niet goed voor psychologie
3. Wetenschappelijke psychologie
- Objecteve vaststellingen die door iedereen herhaald en gecontroleerd kunnen worden
- Accurate metng en systematsche observate
- Representateve steekproef in evenwicht met realiteit
- Gecontroleerde situate storende invloeden vermijden
- Zoeken naar diepere samenhang (vb: correlate # ooievaars en # geboortes)
- Inkaderen in een bredere theorie
Correlate ≠ oorzaak
Wetenschappelijke methode
- Objecteve data (gegevens) verzamelen
o O.a. over afhankelijke vaaiiaeele: bevindingen, metngen, reactes: deze reactes
worden verondersteld afankelijk te zijn van de voorwaarden v/h experiment
- Analyse v/d resultaten: hypothese aanvaarden of verwerpen
Statstsche procedures
- Resultaten publiceren: kritek, discussie en replicate (peer review)
1. Hypothese ontwikkelen
2018-2019 Bachelor Maatschappelijke Veiligheid
,2 Psychologie
= zeer heldere, toetsbare veronderstelling over de uitkomst van het onderzoek
Belang van operatonele deenites (= meetbaarheid)
2. Uitvoeren v/e gecontroleerd experiment
Test waarbij men bepaalde omstandigheden controleert/manipuleert/wijzigt
= onafhankelijke vaaiiaeele
Deze variabele wordt als “oorzaak” gezien
Empirische cyclus
THEORIE DEDUCITE
2 Voorlopige hypothesen
INDUCTIE
5 eventueel bijgestelde hypothesen
3 concrete voorspellingen
4 gerichte observates
5 toevallige vaststellingen TOETSING
EMPIRIE
4. Geschiedenis van de psychologie
- Klassieke griekse elosofen (Socrates, Plato)
- Emotes kunnen ons denken verstoren (vb: woede)
- Waarnemingen zijn altjd interpretates: iedereen creëert zijn eigen wereld
Het glas is halfvol of halfeeg
- Onderscheid tussen rato en emote hebben elkaar nodig
- Verband tss geest en lichamelijke eigenschappen leggen verbonden met elkaar, denken
kan lichaam beïnvloeden
Emotes komen voort uit hart, lever … niet waar
Middeleeuwen
- Duistere middeleeuwen Kerk: vooruitgang en kennis tegengehouden
- Geest en ziel staan los van de natuurweten
- God heef de mens aar zijn evenbeeld geschapen
- De geest is een onoplosbaar mysterie
René Descartes
- Belang van de “methodische twijfel” en “ratonalisme”
- Men moet aan alles twijfelen, behalve aan het feit dat men twijfelt
- “Ik denk dus ik ben” men weet niet waar de geest zich bevindt, maar wel dat die ergens is
- Dualisme: geest leent zich niet tot onderzoek
Begin wetenschappelijke psychologie
- Succes binnen de wetenschappen 19e E: chemie; periodiek systeem der elementen
- Psychofysica (Weber)= wetensch instrumentarium voor nieuwe (psycho) probl aan te pakken
- Wilhelm Wundt “Vader van de psychologie”
o Leipzig, 1e laboratorium voor wetenschappelijke psychologie
o Structuralisme: zoekt bouwsteen, elementen, basisstructuren van bewuste
waarneming
o Sensates, beelden, herinneringen, gevoelens
o Experimentele methode: uitlokken van stmuli
2018-2019 Bachelor Maatschappelijke Veiligheid
,3 Psychologie
o Techniek van de introspecte: waarnemingen beschrijven bij het aanbieden van
eenvoudige stmuli
De functionalistische traditie ( structuralisme)
- Zoektocht naar elementen van bewustzijn onbelangrijk
- Hoe kan bewustzijn ons helpen om problemen beter te hanteren, maw wat is de functe
ervan?
- Geen bouwstenen, maar werking en mogelijkheden
- Hoe kan een individu zich aanpassen aan nieuwe situates en concrete problemen?
5. Invalshoeken en studiedomeinen
a. De Behaviouristische invalshoek
= louter beschrijven van stmulus respons connectes
o Oorzaak gevolg relates: eeecten van mensen, voorwerpen en gebeurtenissen op
gedrag
o Vb: hond van Pavlov
- Menselijke psyche is niet direct waarneembaar
- Empirisme: je kan alleen maar zeker zijn van wat je ziet
Enige waarvan je zeker kan zijn is GEDRAG en niet wat men denkt
Prikkel BLACK BOX gedrag/reacte
b. Gestaltpsychologie
- Vormpsychologie/geheel
- Geheel is niet te herleiden tot een eenvoudige optelling van de delen waaruit het is
opgebouwd
- Waarnemen is geen apart registreren van afzonderlijke indrukken, maar wel een onmiddellijk
vaten van ‘ggestalt geheel
- Hersenen zoeken van nature naar patronen, ook als die er niet zijn
- Maw mensen registreren niet, maar construeren een werkelijkheid
- Reageren voordat we denken en te snel een totaalbeeld vormen
o Gaten opvullen, dingen zien die er niet zijn, eigen interpretate door waarnemingen
- Aha-erlebnis het ineens vaten van een oplossing
c. Dieptepsychologie
- Psycho-analyse, dieptepsychologie
- Siegmund freud, begin 20e E, wenen
- Gedrag wordt bepaald door energie van irratonele verlangens en drifen
- Onbewuste agressieve en seksuele impulsen + psychische conficten
- Geest = “psychische snelkookpan”
Vol onbewuste seksuele en destructeve verlangens en herinneringen aan traumatsche
gebeurtenissen
- Focus op diepere lagen van het psychisch functoneren
- Methode van de vrije associate onbewuste zaken die ons diep vanbinnen gn bepalen
- Versprekingen!!!
2018-2019 Bachelor Maatschappelijke Veiligheid
, 4 Psychologie
d. Psychodynamische
invalshoek
Onbewuste komt aan de opp door versprekingen,
dromen, symptoomstoornissen, vrije associate, kunst,
hypnose…
Blijven ons bepalen
Es – Ich- Uber ich
Es = lustprincipe: opzoeken van lust, vermijden van onlust
EROS = levensdrif
THANATOS = doodsdrif
Ich/ego = realiteitsprincipe (bewuste ik)
Modereert tussen ES en UBER ICH
Uber Ich/super ego = moraliteitsprincipe
Geweten, ik ideaal alle idealen, normen en waarden
Confictmodel: om met conficten tussen het es en uber-ich om te gaan maakt het ich gebruik van
verdedigings- of afweermechanismen (verdringing, sublimate (verschuiving), identecate)
e. De humanistische invalshoek
- Reacte op vorige stromingen:
o Kille mechanisme benadering
o Mens is geen speelbal van zijn onbewuste en ook gn speelbal van de gebeurtenissen
- De mens zelf moet centraal staan
o Psychologie van de derde weg
- Nadruk op belang van zelfeeld, behoefe aan persoonlijke groei en zelf-actualisate
- Creatviteit, ontplooiing, geluk, vriendschap, liefde…
- Kernslogan: “Be all you can be” positeve psychologie
Kritek: fower power psychologie
- Veel toepassingen in onderwijs, sport…
f. De cognitieve psychologie
- Cognitef = verstandelijk mentale processen, inhouden…
- Gedrag bepaald door de manier waarop we informate verwerken en ervaringen te
interpreteren
- Brein = biologische computer, informateverwerker
- Psychische stoornissen = gevolg van verkeerde denkpatronen (cogniteve psychotherapie)
- Onderzoek naar leren denken, geheugen, verwachtngen, attudes…
Vb: onderzoek naar aandacht bij verkeersleiders.
g. Biologische psychologie
- Oorzaken van gedrag op gebied van erfelijkheid + manier waarop zenuwstelsel en
endocriene (normale) stelsel functoneren
- Bijvoorbeeld: moodswings hormonen
Verschillen tss man en vrouw in actvate van beide hersenhelfen
Hoger testosterongehalte in vrouwen in leidinggevende functes
Patronen van hersengolven die verbonden zijn met bepaalde dromen
Gevolgen van hersenbeschadiging
2018-2019 Bachelor Maatschappelijke Veiligheid
H1: Kennismaking met de
psychologie
1. Wat is psychologie?
Iedereen bestudeert mensen en analyseert gedrag “psychobabble”: bep. Woorden uit psychologie
Gebruiken
Vb: ik ben een beetje depressief ik heb een slechte dag
Wetenschap v/h vanzelfsprekende = kleine “gebaren” etc. waarvan we iets kunnen afeiden
Niet waar: exacte wetenschap
= wetenschap van het gedrag en de psychische processen
= wetenschappelijke studie van het individuele gedrag
Iedereen denkt iets van psychologie te kennen
2. Intuïtie en mensenkennis
- Inzichten die we opdoen uit talrijke ervaringen met anderen en onszelf
- Gezond verstand en buikgevoel
- Beperkt # individuele ervaringen (dingen die ons zijn bijgebleven)
- Toevallige en subjecteve indrukken
o Vooroordelen, persoonlijke kleur, verwachtngen
- Alledaagse situates
- Leidt tot foute/eenzijdige voorspellingen
- Grove generaliseringen niet goed voor psychologie
3. Wetenschappelijke psychologie
- Objecteve vaststellingen die door iedereen herhaald en gecontroleerd kunnen worden
- Accurate metng en systematsche observate
- Representateve steekproef in evenwicht met realiteit
- Gecontroleerde situate storende invloeden vermijden
- Zoeken naar diepere samenhang (vb: correlate # ooievaars en # geboortes)
- Inkaderen in een bredere theorie
Correlate ≠ oorzaak
Wetenschappelijke methode
- Objecteve data (gegevens) verzamelen
o O.a. over afhankelijke vaaiiaeele: bevindingen, metngen, reactes: deze reactes
worden verondersteld afankelijk te zijn van de voorwaarden v/h experiment
- Analyse v/d resultaten: hypothese aanvaarden of verwerpen
Statstsche procedures
- Resultaten publiceren: kritek, discussie en replicate (peer review)
1. Hypothese ontwikkelen
2018-2019 Bachelor Maatschappelijke Veiligheid
,2 Psychologie
= zeer heldere, toetsbare veronderstelling over de uitkomst van het onderzoek
Belang van operatonele deenites (= meetbaarheid)
2. Uitvoeren v/e gecontroleerd experiment
Test waarbij men bepaalde omstandigheden controleert/manipuleert/wijzigt
= onafhankelijke vaaiiaeele
Deze variabele wordt als “oorzaak” gezien
Empirische cyclus
THEORIE DEDUCITE
2 Voorlopige hypothesen
INDUCTIE
5 eventueel bijgestelde hypothesen
3 concrete voorspellingen
4 gerichte observates
5 toevallige vaststellingen TOETSING
EMPIRIE
4. Geschiedenis van de psychologie
- Klassieke griekse elosofen (Socrates, Plato)
- Emotes kunnen ons denken verstoren (vb: woede)
- Waarnemingen zijn altjd interpretates: iedereen creëert zijn eigen wereld
Het glas is halfvol of halfeeg
- Onderscheid tussen rato en emote hebben elkaar nodig
- Verband tss geest en lichamelijke eigenschappen leggen verbonden met elkaar, denken
kan lichaam beïnvloeden
Emotes komen voort uit hart, lever … niet waar
Middeleeuwen
- Duistere middeleeuwen Kerk: vooruitgang en kennis tegengehouden
- Geest en ziel staan los van de natuurweten
- God heef de mens aar zijn evenbeeld geschapen
- De geest is een onoplosbaar mysterie
René Descartes
- Belang van de “methodische twijfel” en “ratonalisme”
- Men moet aan alles twijfelen, behalve aan het feit dat men twijfelt
- “Ik denk dus ik ben” men weet niet waar de geest zich bevindt, maar wel dat die ergens is
- Dualisme: geest leent zich niet tot onderzoek
Begin wetenschappelijke psychologie
- Succes binnen de wetenschappen 19e E: chemie; periodiek systeem der elementen
- Psychofysica (Weber)= wetensch instrumentarium voor nieuwe (psycho) probl aan te pakken
- Wilhelm Wundt “Vader van de psychologie”
o Leipzig, 1e laboratorium voor wetenschappelijke psychologie
o Structuralisme: zoekt bouwsteen, elementen, basisstructuren van bewuste
waarneming
o Sensates, beelden, herinneringen, gevoelens
o Experimentele methode: uitlokken van stmuli
2018-2019 Bachelor Maatschappelijke Veiligheid
,3 Psychologie
o Techniek van de introspecte: waarnemingen beschrijven bij het aanbieden van
eenvoudige stmuli
De functionalistische traditie ( structuralisme)
- Zoektocht naar elementen van bewustzijn onbelangrijk
- Hoe kan bewustzijn ons helpen om problemen beter te hanteren, maw wat is de functe
ervan?
- Geen bouwstenen, maar werking en mogelijkheden
- Hoe kan een individu zich aanpassen aan nieuwe situates en concrete problemen?
5. Invalshoeken en studiedomeinen
a. De Behaviouristische invalshoek
= louter beschrijven van stmulus respons connectes
o Oorzaak gevolg relates: eeecten van mensen, voorwerpen en gebeurtenissen op
gedrag
o Vb: hond van Pavlov
- Menselijke psyche is niet direct waarneembaar
- Empirisme: je kan alleen maar zeker zijn van wat je ziet
Enige waarvan je zeker kan zijn is GEDRAG en niet wat men denkt
Prikkel BLACK BOX gedrag/reacte
b. Gestaltpsychologie
- Vormpsychologie/geheel
- Geheel is niet te herleiden tot een eenvoudige optelling van de delen waaruit het is
opgebouwd
- Waarnemen is geen apart registreren van afzonderlijke indrukken, maar wel een onmiddellijk
vaten van ‘ggestalt geheel
- Hersenen zoeken van nature naar patronen, ook als die er niet zijn
- Maw mensen registreren niet, maar construeren een werkelijkheid
- Reageren voordat we denken en te snel een totaalbeeld vormen
o Gaten opvullen, dingen zien die er niet zijn, eigen interpretate door waarnemingen
- Aha-erlebnis het ineens vaten van een oplossing
c. Dieptepsychologie
- Psycho-analyse, dieptepsychologie
- Siegmund freud, begin 20e E, wenen
- Gedrag wordt bepaald door energie van irratonele verlangens en drifen
- Onbewuste agressieve en seksuele impulsen + psychische conficten
- Geest = “psychische snelkookpan”
Vol onbewuste seksuele en destructeve verlangens en herinneringen aan traumatsche
gebeurtenissen
- Focus op diepere lagen van het psychisch functoneren
- Methode van de vrije associate onbewuste zaken die ons diep vanbinnen gn bepalen
- Versprekingen!!!
2018-2019 Bachelor Maatschappelijke Veiligheid
, 4 Psychologie
d. Psychodynamische
invalshoek
Onbewuste komt aan de opp door versprekingen,
dromen, symptoomstoornissen, vrije associate, kunst,
hypnose…
Blijven ons bepalen
Es – Ich- Uber ich
Es = lustprincipe: opzoeken van lust, vermijden van onlust
EROS = levensdrif
THANATOS = doodsdrif
Ich/ego = realiteitsprincipe (bewuste ik)
Modereert tussen ES en UBER ICH
Uber Ich/super ego = moraliteitsprincipe
Geweten, ik ideaal alle idealen, normen en waarden
Confictmodel: om met conficten tussen het es en uber-ich om te gaan maakt het ich gebruik van
verdedigings- of afweermechanismen (verdringing, sublimate (verschuiving), identecate)
e. De humanistische invalshoek
- Reacte op vorige stromingen:
o Kille mechanisme benadering
o Mens is geen speelbal van zijn onbewuste en ook gn speelbal van de gebeurtenissen
- De mens zelf moet centraal staan
o Psychologie van de derde weg
- Nadruk op belang van zelfeeld, behoefe aan persoonlijke groei en zelf-actualisate
- Creatviteit, ontplooiing, geluk, vriendschap, liefde…
- Kernslogan: “Be all you can be” positeve psychologie
Kritek: fower power psychologie
- Veel toepassingen in onderwijs, sport…
f. De cognitieve psychologie
- Cognitef = verstandelijk mentale processen, inhouden…
- Gedrag bepaald door de manier waarop we informate verwerken en ervaringen te
interpreteren
- Brein = biologische computer, informateverwerker
- Psychische stoornissen = gevolg van verkeerde denkpatronen (cogniteve psychotherapie)
- Onderzoek naar leren denken, geheugen, verwachtngen, attudes…
Vb: onderzoek naar aandacht bij verkeersleiders.
g. Biologische psychologie
- Oorzaken van gedrag op gebied van erfelijkheid + manier waarop zenuwstelsel en
endocriene (normale) stelsel functoneren
- Bijvoorbeeld: moodswings hormonen
Verschillen tss man en vrouw in actvate van beide hersenhelfen
Hoger testosterongehalte in vrouwen in leidinggevende functes
Patronen van hersengolven die verbonden zijn met bepaalde dromen
Gevolgen van hersenbeschadiging
2018-2019 Bachelor Maatschappelijke Veiligheid
