Gezondheid en maatschappij
Partim I: De mens als individu 3
HF1: Psychologie en informatieverwerking 3
Inleiding: bijdrage van de psychologie 3
Wat motiveert ons gedrag? 4
Mentale inhouden: Cognities en Emoties 5
Informatieproces: mentale processen 7
HF2: Leren en leerprocessen 14
Inleiding: Leren 14
Leerparadigma’s 15
1. Niet-contingente prikkelaanbieding (niet associatief leren) 15
2. Klassieke conditionering (associatief leren) 15
3. Operante contitionering (instrumentele conditionering) 16
HF3: Persoonlijkheid 17
Inleiding: persoonlijkheid 17
Temperament en karakter bepalen persoonlijkheid 18
Partim II: De mens binnen zijn ruimere maatschappelijke context20
HF1: Gezondheidsbevordering 20
Preventies 20
Gezondheidsbevordering 22
Theoretische gedragsverklaringsmodellen 24
INDIVIDUELE MODELLEN 24
ECOLOGISCHE MODELLEN 26
Modellen voor gezondheidsbevordering 30
1. Medische model 30
2. Educatieve model 30
3. Sociaal-politieke model 31
4. Self-empowerment model 31
HF2: Inleiding in sociologie 32
1
, A. Wat is (medische) sociologie 32
B. Handelen bepaald door sociale omgeving 34
Agency —> Life choices 34
Structure —> Life chances 34
C. Gezondheid en ziekte begrijpen 35
C.1. Definitie gezondheid - ziekte: conceptuele chaos 35
C.2 Het belang van (sociale) determinanten van gezondheid 35
C.3. Disease - Illness - Sickness 36
C.4. Evolutie in visie op gezondheid 37
HF3: Sociale interactie 39
A. Begrippen en kenmerken 39
SOCIALE GROEPEN 39
SOCIALE NETWERKEN 40
B. Link met gezondheid/ongezondheid 41
HF4: sociale ongelijkheid 42
A. Begrippen: Armoede? 42
B. Sociale gezondheidsverschillen en Health inequity 44
2
,Partim I: De mens als individu
HF1: Psychologie en informatieverwerking
Inleiding: bijdrage van de psychologie
- Psychologie: wetenschap die het functioneren, het gedrag van de mens
bestudeert
- Kijkt naar algemene kenmerken, verschillen, problematisch en verschillend
gedrag…
- Psycholoog: tracht menselijk functioneren te onderzoeken en verklaren
HERSENEN&ACTIVITEIT
- MIND <—> BRAIN
- MIND: ‘het mentale’, neuropsychologie van de mensen (hoe je jezelf en de wereld
ervaart)
- Bewust zijn van wereld en ervaringen, denken en voelen
- BRAIN: structuur en neurobiologische processen (vakgebied)
VAKGEBIEDEN
Psychologie
- als er problemen zijn, wat is de oorzaak dan?
- Humane wetenschappen, normaliteit, Mind
- Neuropsychologische activiteiten
- omvat:
- Ontiwkkelings psychologie
- Cognitieve psychologie
- Experimentele psychologie
- Leerpsychologie
- Sociale psychologie
- Functies:
- Studie van interactie tussen mens en omgeving
- Goed functioneren —> omgeving, eigen behoeften en mogelijkheden kennen
3
, - Info (=kernbegrip), wordt geregistreerd en vewerkt (kan tot actie leiden)
- Info noodzakelijk om zich aan te passen aan omgeving
- Gebeurd automatisch, niet van bewust (reflexmatig <—> intentioneel: bewust)
- Om wereld rondom te begrijpen, deze processen van belang: Waarnemen,
aandacht, geheugen, evaluatie, gedragsvoorbereiding
Psychiatrie
- Wat is ziek zijn? Wat is onaangepast gedrag?
- Medische wetenschappen, ziekte, Brain
GEDRAG:
= resultaat van hoe wij info verwerken en bijgevolg doen (voor iedereen
observeerbaar, elke betekenisvolle reactie)
- zinvolle en observeerbare activiteit
- ‘Waarom’ iemand iets doet
- Doorvragen naar functie van klacht (=gedrag) belangrijk (geneeskunde)
- vb: iemand hoofdpijn tijdens vergadering, wat vooraf? (stress of uitgaan)
Gebeurtenis, Gevoelens(=emotie), Gedrag (=klachten), Gedachten (=cognities),
Gevolg
Wat motiveert ons gedrag?
Of waarom doen mensen wat ze doen? —> Motieven bepalen gedrag in bepaalde
context
- Gedrag in fucntie van overleven
- Gekozen op basis van MENTALE INHOUDEN en MENTALE PROCESSEN
- Elk gedrag leert iets over onszelf of de wereld
COMPLEXITEIT VAN GEDRAG
- Primaire appraisal: 1ste evaluatie van een situatie na de waarneming
- Daarna aandacht op waargenomen gericht (als relevant)
- Redenering en interpretatie, op basis van info uit geheugen
- Evaluatie (secundaire appraisal), daarna iets doen (meetbare reactie)
—> Verloopt seriëel (A—>B—>C) en Parallel (mbv andere zintuigen)
4
Partim I: De mens als individu 3
HF1: Psychologie en informatieverwerking 3
Inleiding: bijdrage van de psychologie 3
Wat motiveert ons gedrag? 4
Mentale inhouden: Cognities en Emoties 5
Informatieproces: mentale processen 7
HF2: Leren en leerprocessen 14
Inleiding: Leren 14
Leerparadigma’s 15
1. Niet-contingente prikkelaanbieding (niet associatief leren) 15
2. Klassieke conditionering (associatief leren) 15
3. Operante contitionering (instrumentele conditionering) 16
HF3: Persoonlijkheid 17
Inleiding: persoonlijkheid 17
Temperament en karakter bepalen persoonlijkheid 18
Partim II: De mens binnen zijn ruimere maatschappelijke context20
HF1: Gezondheidsbevordering 20
Preventies 20
Gezondheidsbevordering 22
Theoretische gedragsverklaringsmodellen 24
INDIVIDUELE MODELLEN 24
ECOLOGISCHE MODELLEN 26
Modellen voor gezondheidsbevordering 30
1. Medische model 30
2. Educatieve model 30
3. Sociaal-politieke model 31
4. Self-empowerment model 31
HF2: Inleiding in sociologie 32
1
, A. Wat is (medische) sociologie 32
B. Handelen bepaald door sociale omgeving 34
Agency —> Life choices 34
Structure —> Life chances 34
C. Gezondheid en ziekte begrijpen 35
C.1. Definitie gezondheid - ziekte: conceptuele chaos 35
C.2 Het belang van (sociale) determinanten van gezondheid 35
C.3. Disease - Illness - Sickness 36
C.4. Evolutie in visie op gezondheid 37
HF3: Sociale interactie 39
A. Begrippen en kenmerken 39
SOCIALE GROEPEN 39
SOCIALE NETWERKEN 40
B. Link met gezondheid/ongezondheid 41
HF4: sociale ongelijkheid 42
A. Begrippen: Armoede? 42
B. Sociale gezondheidsverschillen en Health inequity 44
2
,Partim I: De mens als individu
HF1: Psychologie en informatieverwerking
Inleiding: bijdrage van de psychologie
- Psychologie: wetenschap die het functioneren, het gedrag van de mens
bestudeert
- Kijkt naar algemene kenmerken, verschillen, problematisch en verschillend
gedrag…
- Psycholoog: tracht menselijk functioneren te onderzoeken en verklaren
HERSENEN&ACTIVITEIT
- MIND <—> BRAIN
- MIND: ‘het mentale’, neuropsychologie van de mensen (hoe je jezelf en de wereld
ervaart)
- Bewust zijn van wereld en ervaringen, denken en voelen
- BRAIN: structuur en neurobiologische processen (vakgebied)
VAKGEBIEDEN
Psychologie
- als er problemen zijn, wat is de oorzaak dan?
- Humane wetenschappen, normaliteit, Mind
- Neuropsychologische activiteiten
- omvat:
- Ontiwkkelings psychologie
- Cognitieve psychologie
- Experimentele psychologie
- Leerpsychologie
- Sociale psychologie
- Functies:
- Studie van interactie tussen mens en omgeving
- Goed functioneren —> omgeving, eigen behoeften en mogelijkheden kennen
3
, - Info (=kernbegrip), wordt geregistreerd en vewerkt (kan tot actie leiden)
- Info noodzakelijk om zich aan te passen aan omgeving
- Gebeurd automatisch, niet van bewust (reflexmatig <—> intentioneel: bewust)
- Om wereld rondom te begrijpen, deze processen van belang: Waarnemen,
aandacht, geheugen, evaluatie, gedragsvoorbereiding
Psychiatrie
- Wat is ziek zijn? Wat is onaangepast gedrag?
- Medische wetenschappen, ziekte, Brain
GEDRAG:
= resultaat van hoe wij info verwerken en bijgevolg doen (voor iedereen
observeerbaar, elke betekenisvolle reactie)
- zinvolle en observeerbare activiteit
- ‘Waarom’ iemand iets doet
- Doorvragen naar functie van klacht (=gedrag) belangrijk (geneeskunde)
- vb: iemand hoofdpijn tijdens vergadering, wat vooraf? (stress of uitgaan)
Gebeurtenis, Gevoelens(=emotie), Gedrag (=klachten), Gedachten (=cognities),
Gevolg
Wat motiveert ons gedrag?
Of waarom doen mensen wat ze doen? —> Motieven bepalen gedrag in bepaalde
context
- Gedrag in fucntie van overleven
- Gekozen op basis van MENTALE INHOUDEN en MENTALE PROCESSEN
- Elk gedrag leert iets over onszelf of de wereld
COMPLEXITEIT VAN GEDRAG
- Primaire appraisal: 1ste evaluatie van een situatie na de waarneming
- Daarna aandacht op waargenomen gericht (als relevant)
- Redenering en interpretatie, op basis van info uit geheugen
- Evaluatie (secundaire appraisal), daarna iets doen (meetbare reactie)
—> Verloopt seriëel (A—>B—>C) en Parallel (mbv andere zintuigen)
4
