Samenvatting Dieetleer - voeding bij dysfagie

Voeding bij dysfagie
Inleiding
Slikstoornissen ofwel dysfagie kan komen door problemen met het slikken zelf
(overgang mondholte naar slokdarm) en passageproblemen in de slokdarm
(orofaryngeale dysfagie en oesofageale dysfagie)
Orofaryngeale dysfagie
Begripsomschrijving: orofaryngeale dysfagie
= slikprobleem door gestoorde slikreflex of door verlammingen.
 Voornamelijk bij
o Personen met een ernstig verstandelijke beperking
o Multiple sclerose
o Ziekte van Parkinson
o Dementie
o Na CVA

De voeding
Als de slikfunctie is verstoord waardoor voeding per os niet mogelijk is, wordt dit
gegeven via een maagsonde.
 Voeding via maagsonde kan ook wanneer voeding per os een grote
belasting is voor de patiënt.
 Het is wel belangrijk om sommige mensen weer te leren slikken,
ondervoeding komt ook wel vaak voor vooral omdat het de druk wegneemt
om voldoende te eten.
Voeding met aangepaste consistentie
Ingedikte vloeistoffen of dik vloeibare voeding worden beter gevoeld in de mond
en is daarom veiliger dan dunne.
 Doel: slikreflex stimuleren.
 Na eten van vloeibare voeding met stukjes moet de mond goed worden
nagespoeld
 Mensen die langdurig dik vloeibare dranken krijgen
o Moeten worden gewogen en voedingstoestand moet worden
ingeschat
o Meer kans op ondervoeding: energiedichtheid van voeding is laag.

Zelfbereide versus industrieel bereide vloeibare voeding
Zelfbereide voeding Industriële voeding
Grote variatie in smaken, kleuren en Minder variatie dus sneller
geuren waardoor dergelijke voedingen tegensteken van het eten
minder snel tegensteken
Bereiding vraagt veel tijd, begeleiding en Kant-en klaar
instructie
Specifieke eisen zijn niet mogelijk Kan voldoen aan de meeste eisen
Hygiënische bereiding is belangrijk Hier niet echt van toepassing

1

, Kans is op verslikking Bevat vaak amylaseresistente
verdikkingsmiddelen

Aandachtspunten ingedikte voedingen
 Brengt het energie aan of enkel vocht?
 Is de smaak lekker
 Dikt het na
 Kan het in warme of een koude drank/bereiding gebruikt worden
 Vervloeit het niet als de pt het te lang in de mond heeft (amylase of
lichaamswarmte)
Oesofageale dysfagie
Begripsomschrijving: oesofagaele dysfagie
= verstoorde passage van voedsel en drank in de slokdarm
 oorzaken
o Vernauwingen door bindweefselvorming: refluxoesofagitis,
radiotherapie en verbranding van de slokdarm door bijtende stoffen
o Achalasie, onderste slokdarmsfincter is te weinig of niet in staat te
relaxen
o Goedaardige en kwaadaardige tumoren
o Struma

Voeding bij oesofageale dysfagie
Patiënten hebben een probleem met ‘eten dat niet wil zakken’.
 Eerst gaat het slecht met vast voedsel (voedsel die snel een brok of bal
worden zoals brood).
 Bij toenemende vernauwingen geven halfvloeibare voedingsmiddelen
(pap, vla) problemen en daarna lukt het niet meer vloeistoffen door te
slikken.
 Enkele complicaties:
o Verminderde eetlust met kans op ondervoeding
o Stase van voedsel met oesofagitis of braken
o Aspiratie, vnl. als er nog voedsel in de slokdarm aanwezig is bij het
slapen
Voedingen met een gewijzigde consistentie
Consistentie
= dichtheid van de voeding zoals gemalen, vast of vloeibaar
 Variërend van helder vloeibare voeding tot gemalen voeding of van
normale vaste tot dun vloeibare voeding
 Bij voedingen met een gewijzigde consistentie spreekt men over:
o Enterale voeding per os: gemalen of vloeibare voeding die oraal
wordt genomen en via het maag-darmkanaal wordt verteerd en
opgenomen
o Enterale voeding per sonde: vloeibare voeding die via een sonde
wordt ingenomen en via maag-darmkanaal wordt verteerd en
opgenomen


2