Sensorisch stelsel
1. Soorten zintuigcellen en hun werking
Zenuwstelsel reageert op veranderingen in of buiten het lichaam doordat
het adequaat wordt geïnformeerd door gespecialiseerde cellen. Namelijk
zintuigcellen, sensoren of receptoren.
Receptorveld: gebied dat info levert aan zintuigcel
Hoe groter veld, hoe slechtere lokalisatie van prikkel
1.1. 2 groepen zintuigcellen (ligging)
1.1.1. Exteroreceptoren
Kenmerken:
- Exteroceptoren
- Vrij oppervlakkig op de grens tussen het lichaam en de buitenwereld
- Vangen prikkels van buiten het lichaam op
Lekker eten ruiken, warmte voelen, muziek horen
Functie:
- Functionele kern van zintuigen
- 5 zintuigen
▪ Smaakzin (tong)
▪ Gezichtszin (oog)
▪ Gehoorzin (oor)
▪ Reukzin (neus)
▪ Gevoelszin (huid)
1
,1.1.2. Interoreceptoren
(Proprio(re)ceptoren)
Vangen prikkels van binnen het lichaam op
2 soorten
Info over bewegingsapparaat
- Liggen in spieren, pezen, gewrichten en evenwichtsorgaan
- Info over bewegingen, houding en positie
Info over materialen
- Liggen in wand van holle organen
▪ Hypothalamus
▪ Mondholte
▪ Darmkanaal
▪ Longen
▪ Urinewegen
▪ Bloedvaten
- Info over aard en gesteldheid van langsstromende of voortgestuwde
materialen
2
, 1.2. 5 soorten sensoren (soort prikkelgevoeligheid)
1.2.1. Chemoreceptoren
Gevoelig voor chemische prikkels:
- Reuk- en smaakstofen
- CO²
- Osmotische waarde
- Zuren
Voorbeelden:
- Smaaksensoren tong
- Reuksensoren neus
- Osmosesensoren hypothalamus
- Zuurtegraadmeters aorta en halsslagaders
1.2.2. Mechanoreceptoren
Gevoelig voor mechanische prikkels:
- Druk
- Trilling (lucht of vloeistof)
- Vloeistofbeweging
- Trekspanning
Voorbeelden:
- Tast- en druksensoren huid
- Spierspoeltjes van dwarsgestreepte spieren
- Golgi peeslichaampjes in overgang pees - spier
- Gewrichtssensoren
- Sensoren in gehoor- en evenwichtsorgaan
- Bloeddruksensoren in aorta en halsslagader
- Rekkingsgevoelige sensoren in longweefsel
1.2.3. Thermoreceptoren
Gevoelig voor temperatuursveranderingen
In de huid: warmte- en koude sensoren
In hypothalamus: centrale thermoreceptoren voor
temperatuurregulatie
1.2.4. Fotoreceptoren
3
1. Soorten zintuigcellen en hun werking
Zenuwstelsel reageert op veranderingen in of buiten het lichaam doordat
het adequaat wordt geïnformeerd door gespecialiseerde cellen. Namelijk
zintuigcellen, sensoren of receptoren.
Receptorveld: gebied dat info levert aan zintuigcel
Hoe groter veld, hoe slechtere lokalisatie van prikkel
1.1. 2 groepen zintuigcellen (ligging)
1.1.1. Exteroreceptoren
Kenmerken:
- Exteroceptoren
- Vrij oppervlakkig op de grens tussen het lichaam en de buitenwereld
- Vangen prikkels van buiten het lichaam op
Lekker eten ruiken, warmte voelen, muziek horen
Functie:
- Functionele kern van zintuigen
- 5 zintuigen
▪ Smaakzin (tong)
▪ Gezichtszin (oog)
▪ Gehoorzin (oor)
▪ Reukzin (neus)
▪ Gevoelszin (huid)
1
,1.1.2. Interoreceptoren
(Proprio(re)ceptoren)
Vangen prikkels van binnen het lichaam op
2 soorten
Info over bewegingsapparaat
- Liggen in spieren, pezen, gewrichten en evenwichtsorgaan
- Info over bewegingen, houding en positie
Info over materialen
- Liggen in wand van holle organen
▪ Hypothalamus
▪ Mondholte
▪ Darmkanaal
▪ Longen
▪ Urinewegen
▪ Bloedvaten
- Info over aard en gesteldheid van langsstromende of voortgestuwde
materialen
2
, 1.2. 5 soorten sensoren (soort prikkelgevoeligheid)
1.2.1. Chemoreceptoren
Gevoelig voor chemische prikkels:
- Reuk- en smaakstofen
- CO²
- Osmotische waarde
- Zuren
Voorbeelden:
- Smaaksensoren tong
- Reuksensoren neus
- Osmosesensoren hypothalamus
- Zuurtegraadmeters aorta en halsslagaders
1.2.2. Mechanoreceptoren
Gevoelig voor mechanische prikkels:
- Druk
- Trilling (lucht of vloeistof)
- Vloeistofbeweging
- Trekspanning
Voorbeelden:
- Tast- en druksensoren huid
- Spierspoeltjes van dwarsgestreepte spieren
- Golgi peeslichaampjes in overgang pees - spier
- Gewrichtssensoren
- Sensoren in gehoor- en evenwichtsorgaan
- Bloeddruksensoren in aorta en halsslagader
- Rekkingsgevoelige sensoren in longweefsel
1.2.3. Thermoreceptoren
Gevoelig voor temperatuursveranderingen
In de huid: warmte- en koude sensoren
In hypothalamus: centrale thermoreceptoren voor
temperatuurregulatie
1.2.4. Fotoreceptoren
3
