Levenslooppsychologi
e
1
,Inhoudsopgave
2
,H1: Inleiding en situering
1. Wat is ontwikkeling?
Ontwikkelingsfasen -> fasen gebonden aan leeftijd
Ontwikkelingsdomeinen -> thema’s binnen een ontwikkeling ┌>onderzoek, hypotheses,
wetenschappelijke bewijzen
Ontwikkelingspsychologie / levenslooppsychologie is de wetenschappelijke studie naar
groei verandering en stabiliteit van conceptie (bevruchting) tot aan de dood
└> Menselijke ontwikkeling: └> Groei en verandering tot het einde van
universeel? Culturele, raciale of hun leven ‘levenslooppsychologie’
etnische verschillen? Unieke
aspecten van het individu?
Ontwikkelen = het veranderen van een aanwezig structuur
- Vb. baby heeft zuigreflex, als het kind later wil drinken uit een beker zal ze die
zuigreflex niet meer kunnen gebruiken en een andere manier zoeken
1.1 Kenmerken van ontwikkeling
1) Gedurende de hele levenscyclus
2) Gedragsverandering (winst-verlies)
3) Levenslang proces
- Verloop in tijd (= ontwikkeling is geen foto maar een filmpje, hele kleine stapjes
houdt een voortgang)
- Houdt een voortgang in (= het filmpje kan je niet terugspoelen, niet terug
keerbaar, alleen bij hersenschade)
Ontwikkeling is een levenslang proces, het is geen momentopname, er is een geleidelijke
verandering, niet herhaalbaar
2. Actuele vraagstukken
- Continue verandering: geleidelijke verandering, kwantitatief
- Discontinue verandering: verandering in aparte
stappen/stadia, trapjes, duidelijk te onderscheiden
→ Ontwikkeling is zowel continu als discontinu: ze kunnen naast
mekaar bestaan, ze sluiten elkaar niet uit
- Kritische/kritieke periode: Specifieke periode waarin bepaalde gebeurtenis de
grootste consequenties heeft
o Bv. geen veilige hechting
- Gevoelige periode: Periode waarin bepaalde vermogens optimaal naar voor
komen, afwezigheid heeft niet altijd onomkeerbare consequenties
o bv. Taal leren
NATURE NURTURE
Verwijst naar de eigenschappen, Verwijst naar de omgevingsinvloeden die
vermogens en capaciteiten bepalend zijn voor ons gedrag.
geërfd van de ouders Biologisch, socio of maatsch. factoren
Voorbeelden docu tweeling: Voorbeelden docu tweeling:
- Hebben dezelfde expressie - Ze spreken 2 verschillende talen
- Fysiek zelfde uiterlijk - Ene kan al grote rekensommen
3. Levensloopperspectief: uitgangspunten
3
, - Levenslang: je blijft altijd leren, je wilt aan een bepaalde ontwikkelinstaak voldoen
- Multi-dimensioneel: ontwikkeling kan plaats hebben op verschillende domeinen
- Multi-directioneel: De ontwikkeling van je vaardigheden is niet oneindig, in elke
levensfase toename of afname vanvaardigheden en kennis op verschillende
domeinen
- Plastisch: ontwikkeling veranderbaar in elke leeftijdsfase, je kan bijsturen
o Vb. logopedie
- Beïnvloed door meerdere inter-agerende factoren: historisch-culturele context
- Cohorteffecten: een groep mensen die rond dezelfde tijd op dezelfde plek is
geboren, generatiegenoten
Normatieve effecten: historisch, leeftijdsgebonden of socio-cultureel, samenhangen met
cohort, wat de meeste mensen van jouw leeftijd meemaken
Niet-normatieve effecten: atypische gebeurtenissen op een bepaald tijdstip dat de
meesten niet overkomen
4. Reikwijdte van het vakgebied
Samenhang tussen ontwikkelingsgebieden binnen één ontwikkelingsfase.
- Bv. eerst over cognitieve mogelijkheid beschikken alvorens schrijven en rekenen.
Samenhang over de verschillende ontwikkelingsfasen binnen één ontwikkelingsdomein.
- Bv. seksuele ontwikkeling van oraal, anaal, fallisch naar genitaal
Samengang tussen deze ontwikkelingsgebieden, ze zijn niet strikt te scheiden
- Horizontale samengang: de ontwikkelingsgebieden binnen één leeftijdsfase staan
in relatie tot elkaar
- Verticale samengang: over de verschillende leeftijdsfasen is er samenhang binnen
één ontwikkelingsdomein, zo volgen ze de verschillende stadia elkaar op. Is het 1 e
stadium niet bereikt, dan is het volgende stadium vaak ontoereikend.
De verschillende ontwikkelingsdomeinen
- Lichamelijke ontwikkeling - Cognitieve ontwikkeling
- Motorische ontwikkeling - Taalontwikkeling
- Tekenontwikkeling - Morele ontwikkeling
- Perceptuele ontwikkeling - Spelontwikkeling
- Seksuele ontwikkeling - Persoonlijkheidsontwikkeling
- Sociaal-emotionele ontwikkeling
De verschillende ontwikkelingsfasen
- De prenetale ontwikkeling - De lager schooltijd ( 6 tot 12 jaar)
- De geboorte en pasgeborene - De adolescentie ( 12 tot 20 jaar)
- De babytijd (het eerste levensjaar) - De jongvolwassenheid (tss 20 en 40 jaar)
- De peutertijd ( 1 tot 3 jaar) - De volwassenheid (tssn 40 en 60 jaar)
- De kleutertijd (3 tot 6 jaar) - Ouderdom ( vanaf 60 jaar tot de dood)
4
e
1
,Inhoudsopgave
2
,H1: Inleiding en situering
1. Wat is ontwikkeling?
Ontwikkelingsfasen -> fasen gebonden aan leeftijd
Ontwikkelingsdomeinen -> thema’s binnen een ontwikkeling ┌>onderzoek, hypotheses,
wetenschappelijke bewijzen
Ontwikkelingspsychologie / levenslooppsychologie is de wetenschappelijke studie naar
groei verandering en stabiliteit van conceptie (bevruchting) tot aan de dood
└> Menselijke ontwikkeling: └> Groei en verandering tot het einde van
universeel? Culturele, raciale of hun leven ‘levenslooppsychologie’
etnische verschillen? Unieke
aspecten van het individu?
Ontwikkelen = het veranderen van een aanwezig structuur
- Vb. baby heeft zuigreflex, als het kind later wil drinken uit een beker zal ze die
zuigreflex niet meer kunnen gebruiken en een andere manier zoeken
1.1 Kenmerken van ontwikkeling
1) Gedurende de hele levenscyclus
2) Gedragsverandering (winst-verlies)
3) Levenslang proces
- Verloop in tijd (= ontwikkeling is geen foto maar een filmpje, hele kleine stapjes
houdt een voortgang)
- Houdt een voortgang in (= het filmpje kan je niet terugspoelen, niet terug
keerbaar, alleen bij hersenschade)
Ontwikkeling is een levenslang proces, het is geen momentopname, er is een geleidelijke
verandering, niet herhaalbaar
2. Actuele vraagstukken
- Continue verandering: geleidelijke verandering, kwantitatief
- Discontinue verandering: verandering in aparte
stappen/stadia, trapjes, duidelijk te onderscheiden
→ Ontwikkeling is zowel continu als discontinu: ze kunnen naast
mekaar bestaan, ze sluiten elkaar niet uit
- Kritische/kritieke periode: Specifieke periode waarin bepaalde gebeurtenis de
grootste consequenties heeft
o Bv. geen veilige hechting
- Gevoelige periode: Periode waarin bepaalde vermogens optimaal naar voor
komen, afwezigheid heeft niet altijd onomkeerbare consequenties
o bv. Taal leren
NATURE NURTURE
Verwijst naar de eigenschappen, Verwijst naar de omgevingsinvloeden die
vermogens en capaciteiten bepalend zijn voor ons gedrag.
geërfd van de ouders Biologisch, socio of maatsch. factoren
Voorbeelden docu tweeling: Voorbeelden docu tweeling:
- Hebben dezelfde expressie - Ze spreken 2 verschillende talen
- Fysiek zelfde uiterlijk - Ene kan al grote rekensommen
3. Levensloopperspectief: uitgangspunten
3
, - Levenslang: je blijft altijd leren, je wilt aan een bepaalde ontwikkelinstaak voldoen
- Multi-dimensioneel: ontwikkeling kan plaats hebben op verschillende domeinen
- Multi-directioneel: De ontwikkeling van je vaardigheden is niet oneindig, in elke
levensfase toename of afname vanvaardigheden en kennis op verschillende
domeinen
- Plastisch: ontwikkeling veranderbaar in elke leeftijdsfase, je kan bijsturen
o Vb. logopedie
- Beïnvloed door meerdere inter-agerende factoren: historisch-culturele context
- Cohorteffecten: een groep mensen die rond dezelfde tijd op dezelfde plek is
geboren, generatiegenoten
Normatieve effecten: historisch, leeftijdsgebonden of socio-cultureel, samenhangen met
cohort, wat de meeste mensen van jouw leeftijd meemaken
Niet-normatieve effecten: atypische gebeurtenissen op een bepaald tijdstip dat de
meesten niet overkomen
4. Reikwijdte van het vakgebied
Samenhang tussen ontwikkelingsgebieden binnen één ontwikkelingsfase.
- Bv. eerst over cognitieve mogelijkheid beschikken alvorens schrijven en rekenen.
Samenhang over de verschillende ontwikkelingsfasen binnen één ontwikkelingsdomein.
- Bv. seksuele ontwikkeling van oraal, anaal, fallisch naar genitaal
Samengang tussen deze ontwikkelingsgebieden, ze zijn niet strikt te scheiden
- Horizontale samengang: de ontwikkelingsgebieden binnen één leeftijdsfase staan
in relatie tot elkaar
- Verticale samengang: over de verschillende leeftijdsfasen is er samenhang binnen
één ontwikkelingsdomein, zo volgen ze de verschillende stadia elkaar op. Is het 1 e
stadium niet bereikt, dan is het volgende stadium vaak ontoereikend.
De verschillende ontwikkelingsdomeinen
- Lichamelijke ontwikkeling - Cognitieve ontwikkeling
- Motorische ontwikkeling - Taalontwikkeling
- Tekenontwikkeling - Morele ontwikkeling
- Perceptuele ontwikkeling - Spelontwikkeling
- Seksuele ontwikkeling - Persoonlijkheidsontwikkeling
- Sociaal-emotionele ontwikkeling
De verschillende ontwikkelingsfasen
- De prenetale ontwikkeling - De lager schooltijd ( 6 tot 12 jaar)
- De geboorte en pasgeborene - De adolescentie ( 12 tot 20 jaar)
- De babytijd (het eerste levensjaar) - De jongvolwassenheid (tss 20 en 40 jaar)
- De peutertijd ( 1 tot 3 jaar) - De volwassenheid (tssn 40 en 60 jaar)
- De kleutertijd (3 tot 6 jaar) - Ouderdom ( vanaf 60 jaar tot de dood)
4
