Samenvatning ToeiepastenCoinieeven鹰sycholoiiencolleies
Geschiedenis
Toegepaste cogniteee pssccologie betreft
1. Ondersteuning in werksituates
2. Het beeorderen ean de eeiligceid
3. Het eerbeteren ean alledaagse eoorwerpen
TCP is de studie ean de mens in relate tot zijn omgeeing waarbij de omgeeing aan de mens
wordt aangepast.
Andere namen zijn Ergonomie (EU), Human Factors (USA), en mens-machine interacte.
De drie belangrijkste gebeurtenissen eoor de ontwikkeling ean TCP in de gescciedenis zijnt
1. De industriële reeolute
2. De tweede wereldoorlog
3. De digitale reeolute
nDenindustrinë
n nlenrevoluee
n n
CharlesnBabbaie (1832)t De bedenker ean Arbeidsverdeling.
Arbeidsverdelini coudt in dat iedereen zicc bezigcoudt met één stap in cet proces in plaats
ean alle stappen, zo kan men zicc specialiseren in de taak die cen is toegesccreeen.
Arbeidseerdeling cadt de eercoging ean de producteiteit op de arbeidseloer tot geeolg. Ook
was dit goedkoper omdat men maar eoor één taak opgeleid coefde te worden, sneller kon
werken en minder fouten maakte.
FredericknWinslowng Taylort was de grondlegger ean Scientfic Management
Taslor stelde dat werknemers lui zijn en met opzet werken onder cun maximale capaciteit
(‘soldiering’). Hij dacct dat dit kwam doordat de beloning niet gerelateerd was aan
producte. Oplossingen eoor dit gedrag warent
Het belonen naar arbeid
Werk standaardiseren (arbeidseerdeling)
Selecte en training ean arbeiders (opleiden)
Pauzesccema’s
Het werk eerliccten door werktuigen te eerbeteren
Kortomt mensen belonen, arbeid eerdelen, arbeiders opleiden, pauzes inroosteren en werk
eerliccten.
,Het g Taylorisme, eernoemd naar Frederick Taslor, is cet sssteem waarin iedereen zijn eigen
taak ceef. Het Taslorisme wordt nog steeds toegepast in grote bedrijeen als restaurants en
winkels.
ScieneficnManaiement is de wetensccappelijke basis eoor arbeidseerdeling bedacct door
Frederick Taslor.
Scientic Management berust op p principest
Ontwikkeling ean de wetensccap
Wetensccappelijke educate gebruiken eoor de ontwikkeling ean de arbeider
Wetensccappelijke selecte gebruiken eoor cet selecteren ean de arbeider
Een eriendsccappelijke samenwerking tussen management en de arbeiders
Voordelen ean scientic management warent
(1) Het welzijn ean de arbeider werd beter in oeerweging genomen door de
wetensccappelijke analsses die werden losgelaten op cet werk
(2) Er was meer aandacct eoor de indieiduele taken ean de arbeiders
(3) Producteeercoging kwam eoort uit slimmer en niet carder werken, dit cad tot geeolg
dat er meer tid was, meer arbeiders en meer materiaal
Nadelen ean scientic management warent
(1) Men wordt een stopwatcc slaaf
(2) Men raakt trots eoor cet eak kwijt
De belangrijkste bijdrage ean de industriële reeolute is door de wetensccappelijke
benadering en analsse toe te passen op werkprocessen (ergonomie) ‘iing tce worker to
tce job’.
Frankn&nLilliannGilbrett deden onderzoek naar efciënte in de eorm ean tjd- en
bewegingsstudies. Afankelijk ean taakanalsse werd cet aantal bewegingen en de tjd ean de
taak bepaald. De efciëntste metcode was afankelijk ean coe de taak werd uitgeeoerdt coe
minder candelingen en coe minder tjd deze kossen, coe optmaler de uiteoering.
HetnHawthornenefect coudt in dat men beter presteert wanneer ze partciperen in een
experiment. Men eoelt druk om te presteren wanneer ze zicc bewust zijn ean dat men cen
beoordeelt.
,Oorloien
Selecteprocedures ean militairen waren erg belangrijkt iedereens talent moest tot cet eolste
benut worden.
Er waren eeel eliegtuigongelukken omdat piloten moesten wisselen tussen eliegtuigen terwijl
ze ean sommige eliegtuigen niet wisten coe ze bestuurd moesten worden omdat ieder
eliegtuig net iets anders was. Dit cad de opkomst ean gestandaardiseerde ssmbolen in elk
eliegtuig tot geeolg zodat de piloten wisten welke functes bepaalde knoppen en cendels
cadden.
EdwardnLink was de eader ean de eliegsimulator. Hij bouwde een cangend eliegtuig dat
bewogen werd door een maccine. Daarin werd de oriëntate ean de piloot getest en cem
geleerd om op zijn instrumenten te blijeen lesen.
Dendiiitalenrevoluee
Mens-Maccine interactes
Door de opkomst ean de computer gaat cet card met de digitale reeolute en komen steeds
meer mensen in aanraking met dit soort teccnologie. Van uiteindingen als de eerste digitale
sketccpad, de eerste 3D beleeingsmaccine de eerste cead-mounted displas (VR) worden nu
nog steeds eerbeterde eersies gebruikt.
Sensoriscce eereangingen
Daarnaast werd deze teccnologie ingezet om sensoriscce erearingen te simuleren eoor
mensen die sensoriscce beperkingen cebben. Zo ontstond de Optacon, een maccine die
optscce stmuli eertaald naar tactele stmuli zodat blinde mensen een boek kunnen lezen.
De retnachip is een camera die contrasten detecteert en deze informate eertaalt naar
neurale signalen die aan de zenuwen accter de retna worden doorgegeeen waardoor blinde
mensen tocc zwakke contrasten kunnen zien.
Samenvatni
Denindustriëlenrevolueee: Fiing tce worker to tce job C maccine
Dentweedenwereldnoorloie: Fiing tce job C maccine to tce worker
Dendiiitalenrevolueet Mens-maccine interacte
Kijk naar de belangrijke scif tussen de industriële reeolute en de tweede wereld oorlogt
aaneankelijk werden arbeiders aangepast aan de taak, en in de tweede wereld oorlog werd
de taak aangepast aan de werker.
, Aandachtnennmentalenbelaseni
In dit college worden drie eragen oeer aandacct en mentale belastng gesteldt
1. Wat cebben aandacct en mentale belastng met elkaar te maken
2. Waarom willen we mentale belastng meten?
3. Hoe kunnen we mentale belastng meten?
Iets wordt moeilijk geeonden als cet eeel aandacct kost. Aandacht is nodig wanneer eeel of
complexe informate eerwerkt moet worden. Moeilijkceid is dus de mate waarin een taak
mentale inspanning kost.
nAandachtntheorienën
n nnn
Het bosleneck model
Het bosleneck model ean aandacct is bedacct door Donald Broadbent. In cet bosleneck
model ean aandacct bestaat input uit stimulus encoding en identificatie.
De semulus wordt gedetecteerd (encode) en geïdentificeerd. Deze input doorgaat een
proces in de eorm ean een fessencals. Hierin wordt de informate geilterd. De output
bestaat uit de initiatie van een reactie en de uitvoering van de reactie.
Door de stappen die een stmulus in dit proces moet doorlopen om onze aandacct te
bereiken is onze reactetjd nooit direct maar altjd met een eertraging ean een aantal
milliseconden. Dit moment in de bosleneck waarin processing plaatseindt en er geen
nieuwe input binnen kan komen ceet De psychologische refractorische periode (PRP).
De 鹰sycholoiischenrefractorischenperiode kan eerkort worden doort
1. Kennis oeer de tweede stmuluss als men weet wat er komen gaat kan men sneller
reageren.
2. Oefening, als men erearing ceef met de tweede stmulus kan men sneller reageren
3. Compatbiliteit, wanneer de twee stmuli op elkaar lijken kan men sneller reageren
Het bosleneck model werkt serieel, wat zou betekenen dat twee of meer stmuli niet
tegelijkertjd eerwerkt kunnen worden.
De Unitars resource tceorie
Als processen strikt serieel eerlopen, kan men dan twee taken tegelijkertjd uiteoeren? Écct
multtasken bestaat niet, maar processen die parallel plaats einden kunnen wel tegelijkertjd
eerwerkt worden. Dit is erij logiscct men kan prima praten en lopen tegelijkertjd.
Geschiedenis
Toegepaste cogniteee pssccologie betreft
1. Ondersteuning in werksituates
2. Het beeorderen ean de eeiligceid
3. Het eerbeteren ean alledaagse eoorwerpen
TCP is de studie ean de mens in relate tot zijn omgeeing waarbij de omgeeing aan de mens
wordt aangepast.
Andere namen zijn Ergonomie (EU), Human Factors (USA), en mens-machine interacte.
De drie belangrijkste gebeurtenissen eoor de ontwikkeling ean TCP in de gescciedenis zijnt
1. De industriële reeolute
2. De tweede wereldoorlog
3. De digitale reeolute
nDenindustrinë
n nlenrevoluee
n n
CharlesnBabbaie (1832)t De bedenker ean Arbeidsverdeling.
Arbeidsverdelini coudt in dat iedereen zicc bezigcoudt met één stap in cet proces in plaats
ean alle stappen, zo kan men zicc specialiseren in de taak die cen is toegesccreeen.
Arbeidseerdeling cadt de eercoging ean de producteiteit op de arbeidseloer tot geeolg. Ook
was dit goedkoper omdat men maar eoor één taak opgeleid coefde te worden, sneller kon
werken en minder fouten maakte.
FredericknWinslowng Taylort was de grondlegger ean Scientfic Management
Taslor stelde dat werknemers lui zijn en met opzet werken onder cun maximale capaciteit
(‘soldiering’). Hij dacct dat dit kwam doordat de beloning niet gerelateerd was aan
producte. Oplossingen eoor dit gedrag warent
Het belonen naar arbeid
Werk standaardiseren (arbeidseerdeling)
Selecte en training ean arbeiders (opleiden)
Pauzesccema’s
Het werk eerliccten door werktuigen te eerbeteren
Kortomt mensen belonen, arbeid eerdelen, arbeiders opleiden, pauzes inroosteren en werk
eerliccten.
,Het g Taylorisme, eernoemd naar Frederick Taslor, is cet sssteem waarin iedereen zijn eigen
taak ceef. Het Taslorisme wordt nog steeds toegepast in grote bedrijeen als restaurants en
winkels.
ScieneficnManaiement is de wetensccappelijke basis eoor arbeidseerdeling bedacct door
Frederick Taslor.
Scientic Management berust op p principest
Ontwikkeling ean de wetensccap
Wetensccappelijke educate gebruiken eoor de ontwikkeling ean de arbeider
Wetensccappelijke selecte gebruiken eoor cet selecteren ean de arbeider
Een eriendsccappelijke samenwerking tussen management en de arbeiders
Voordelen ean scientic management warent
(1) Het welzijn ean de arbeider werd beter in oeerweging genomen door de
wetensccappelijke analsses die werden losgelaten op cet werk
(2) Er was meer aandacct eoor de indieiduele taken ean de arbeiders
(3) Producteeercoging kwam eoort uit slimmer en niet carder werken, dit cad tot geeolg
dat er meer tid was, meer arbeiders en meer materiaal
Nadelen ean scientic management warent
(1) Men wordt een stopwatcc slaaf
(2) Men raakt trots eoor cet eak kwijt
De belangrijkste bijdrage ean de industriële reeolute is door de wetensccappelijke
benadering en analsse toe te passen op werkprocessen (ergonomie) ‘iing tce worker to
tce job’.
Frankn&nLilliannGilbrett deden onderzoek naar efciënte in de eorm ean tjd- en
bewegingsstudies. Afankelijk ean taakanalsse werd cet aantal bewegingen en de tjd ean de
taak bepaald. De efciëntste metcode was afankelijk ean coe de taak werd uitgeeoerdt coe
minder candelingen en coe minder tjd deze kossen, coe optmaler de uiteoering.
HetnHawthornenefect coudt in dat men beter presteert wanneer ze partciperen in een
experiment. Men eoelt druk om te presteren wanneer ze zicc bewust zijn ean dat men cen
beoordeelt.
,Oorloien
Selecteprocedures ean militairen waren erg belangrijkt iedereens talent moest tot cet eolste
benut worden.
Er waren eeel eliegtuigongelukken omdat piloten moesten wisselen tussen eliegtuigen terwijl
ze ean sommige eliegtuigen niet wisten coe ze bestuurd moesten worden omdat ieder
eliegtuig net iets anders was. Dit cad de opkomst ean gestandaardiseerde ssmbolen in elk
eliegtuig tot geeolg zodat de piloten wisten welke functes bepaalde knoppen en cendels
cadden.
EdwardnLink was de eader ean de eliegsimulator. Hij bouwde een cangend eliegtuig dat
bewogen werd door een maccine. Daarin werd de oriëntate ean de piloot getest en cem
geleerd om op zijn instrumenten te blijeen lesen.
Dendiiitalenrevoluee
Mens-Maccine interactes
Door de opkomst ean de computer gaat cet card met de digitale reeolute en komen steeds
meer mensen in aanraking met dit soort teccnologie. Van uiteindingen als de eerste digitale
sketccpad, de eerste 3D beleeingsmaccine de eerste cead-mounted displas (VR) worden nu
nog steeds eerbeterde eersies gebruikt.
Sensoriscce eereangingen
Daarnaast werd deze teccnologie ingezet om sensoriscce erearingen te simuleren eoor
mensen die sensoriscce beperkingen cebben. Zo ontstond de Optacon, een maccine die
optscce stmuli eertaald naar tactele stmuli zodat blinde mensen een boek kunnen lezen.
De retnachip is een camera die contrasten detecteert en deze informate eertaalt naar
neurale signalen die aan de zenuwen accter de retna worden doorgegeeen waardoor blinde
mensen tocc zwakke contrasten kunnen zien.
Samenvatni
Denindustriëlenrevolueee: Fiing tce worker to tce job C maccine
Dentweedenwereldnoorloie: Fiing tce job C maccine to tce worker
Dendiiitalenrevolueet Mens-maccine interacte
Kijk naar de belangrijke scif tussen de industriële reeolute en de tweede wereld oorlogt
aaneankelijk werden arbeiders aangepast aan de taak, en in de tweede wereld oorlog werd
de taak aangepast aan de werker.
, Aandachtnennmentalenbelaseni
In dit college worden drie eragen oeer aandacct en mentale belastng gesteldt
1. Wat cebben aandacct en mentale belastng met elkaar te maken
2. Waarom willen we mentale belastng meten?
3. Hoe kunnen we mentale belastng meten?
Iets wordt moeilijk geeonden als cet eeel aandacct kost. Aandacht is nodig wanneer eeel of
complexe informate eerwerkt moet worden. Moeilijkceid is dus de mate waarin een taak
mentale inspanning kost.
nAandachtntheorienën
n nnn
Het bosleneck model
Het bosleneck model ean aandacct is bedacct door Donald Broadbent. In cet bosleneck
model ean aandacct bestaat input uit stimulus encoding en identificatie.
De semulus wordt gedetecteerd (encode) en geïdentificeerd. Deze input doorgaat een
proces in de eorm ean een fessencals. Hierin wordt de informate geilterd. De output
bestaat uit de initiatie van een reactie en de uitvoering van de reactie.
Door de stappen die een stmulus in dit proces moet doorlopen om onze aandacct te
bereiken is onze reactetjd nooit direct maar altjd met een eertraging ean een aantal
milliseconden. Dit moment in de bosleneck waarin processing plaatseindt en er geen
nieuwe input binnen kan komen ceet De psychologische refractorische periode (PRP).
De 鹰sycholoiischenrefractorischenperiode kan eerkort worden doort
1. Kennis oeer de tweede stmuluss als men weet wat er komen gaat kan men sneller
reageren.
2. Oefening, als men erearing ceef met de tweede stmulus kan men sneller reageren
3. Compatbiliteit, wanneer de twee stmuli op elkaar lijken kan men sneller reageren
Het bosleneck model werkt serieel, wat zou betekenen dat twee of meer stmuli niet
tegelijkertjd eerwerkt kunnen worden.
De Unitars resource tceorie
Als processen strikt serieel eerlopen, kan men dan twee taken tegelijkertjd uiteoeren? Écct
multtasken bestaat niet, maar processen die parallel plaats einden kunnen wel tegelijkertjd
eerwerkt worden. Dit is erij logiscct men kan prima praten en lopen tegelijkertjd.
