samenvatting ITO deel 1

Hoofdstuk 1: agogisch handelen, agogie en agogiek
De begrippen agogie en agogiek
Agogie: het handelen, de praktijk “de intentionele, niet wederkerige beïnvloeding door een of
meerdere personen gericht op een wenselijk geachte verandering, door de cliënt ervaren als
welzijnsbevordering.”

Intentioneel: bewust

Agogiek: theorie, wetenschappelijke benaderingBestudeert veranderingsprocessen en de
beïnvloeding ervan op een wetenschappelijke manier. Geeft richtlijnen voor het aanbevolen agogisch
handelen.



3 sleutelbegrippen van het agogisch handelen
Veranderen van handelen met emancipatie of empowerment als doel

1. Veranderen

stopt nooit, maatschappij verandert continu.

Doel van de agogie: handelen veranderen

permanente educatie: altijd maar blijven leren, mens moet blijven ontwikkeleneeuwig durende
opvoeding

2. Handelen
psycho-sociaal vlak

handelen: wat mensen bewust doen, bevat een ‘denkmoment’

• Gedachten
• Gevoelens
• Intenties

door te observeren en communiceren achterhalen wat de redenen, motieven zijn van het
handelen.

3. Emancipatie en empowerment
zelfbeschikking en autonomie als doel



Agogisch handelen =
Wat: een vrijwillige, gewenste verandering
in het handelen op psycho-sociaal vlak
wie: van (jong)volwassenen als individu, in groep, in een organisatie of als lid van een groter
samenlevingsverband
hoe: op een systematische, bewuste, doelgerichte en professionele manier en door een herkenbaar agoog
waarom: met emancipatie als doel



1

,Richtinggevende kenmerken van het agogisch handelen (belangrijk!)
1. Psycho-sociale verandering
Psyche: alles wat je denkt, voelt, wilt

Sociaal: onderlinge verhoudingen tussen mensen

beinvloeden elkaar voortdurend



2. Doelgericht
Verandering op voorhand bedacht, gepland

3. Systematisch
Stap-voor-stap aan de verandering gewerkt

4. Bewust
Elke stap wordt bewust gekozen, betrokkenen weten aan welke verandering wordt gewerkt en
waarom.

5. Gewenst door de betrokkenen
Hulp is niet altijd gewenst. Gedrongen opnamen, genoodzaakt te veranderen door dakloosheid,..

Onderscheid is moeilijk te maken: cliënten die vrijwillig binnen komen kunnen onder druk staan van
thuis uit. Cliënten die gedwongen zijn opgenomen kunnen ook heel gemotiveerd zijn.

6. Niet even wederzijds
asymmetrische verhouding tussen cliënt en hulpverlener. Hulpverlener staat boven.

7. Beroepsmatig
professioneel

Ook niet-professionele inbreng is belangrijk: zelfzorg, vrijwilligerswerk,..

8. Waarde gebonden
• Descriptieve wetenschap: beschrijven situaties zonder oordeel te vormen
• Prescriptieve wetenschap: beschrijven een ideale situatie, waarde gebonden

Agogiek: prescriptieve wetenschap




2

, Professionalisering van het agogisch handelen
1. De industriele revolutie 2. Stijgende individualisering

Voor de industriele revolutie was het Voor de industriele revolutie leefden
leven duidelijk uitgestippeld en mensen mensen in kleine gemeenschappen
konden met wat ze van thuis en op samen. Opvoeding ging vanzelf, tradities
school geleerd hadden makkelijk de rest werden voort gezet en overgenomen.
van hun leven verder. Bij de veranderingen van de industriele
Bij de industriele revolutie komen er zo revolutie hoorde ook de individualisering:
danig veel en snel veranderingen dat mensen moesten zelf beslissingen beginnen
mensen zich continu moesten aanpassen maken
en bijleren om goed te kunnen
functioneren.



Deze 2 veranderingen beinvloedden elkaar. Men moet zich voortdurend aanpassen. Er zijn geen
voorbeelden, duidelijke richtlijnen en kaders meer.

Reactie: maatschappij zet hulp en begeleiding in voor (jong)volwassenen. welzijnswerk

Gevolg: welzijnswerk krijgt een eigen functie

- Nieuwe beroepen en organisaties nemen toe. Ontstaan van beroepsopleidingen,
beroepsorganisaties en beroepscodes.
- Beroepskrachten: agogisch werkveld (specifieke doelgroepen en problematieken)
- Verandering staat centraal



Vertrekpunt van het agogisch handelen
 Verschillende termen om het beginpunt van de agogische interventie aan te duiden

1. Exagogiek
- Curatief agogisch werk
- Vertrek punt wordt ervaren als problematisch
- Proberen verbeteren van de situatie
- Opvangen van psychosociale nood: hulpverlening

Vb. leren hoe om te gaan met een ziekte, handicap,..


2. Anagogiek
- Positief agogisch werk
- Vertrek punt wordt als normaal of standaard ervaren
- Bedoeling om te verbeteren
- Vorming

Vb. leren om tanden goed te poetsen


3. Katagogiek
3