Samenvatting NATUURKUNDE Overal hoofdstuk 14 VWO

NATUURKUNDE
Hoofdstuk 14
Paragraaf 1
De versnelling in een (v,t)-diagram is de steilheid vd grafeek De
gemiddelde bereeen je met een verbindingseoorde en de momentane met
een raaelijn, zie 14k2, a = v’k De opp van een (v,t)-grafee is gelije aan de
verplaatsing Δxk
De gemiddelde snelheid uit een (x,t)-diagram bepaal je door v = Δx/Δt
met een verbindings-eoordek De momentane snelheid is dx/dt bij een
raaelijnk Dus a = v’ = x’’k
De opp onder de (a,t)-grafee is de snelheidsverandering Δvk
Het omgeeeerde van differentiëren (afgeleide bereeenen) is
integreren (primitieve bereeenen)k De plaats is dus de primitieve vd
snelheidk En de snelheid is een primitieve vd versnellingk


 Stilstand
x(t) = plaats van stilstandk De plaatsfunctie is dus een constante;
v(t) = x’(t) = 0k

 Eenparige beweging
Constante snelheid; v(t) = constant = v0k De plaatsfunctie is de
primitief vd snelheidsconstante: x(t) = v0 ◦ t + integratieconstantek t
= 0 → x0 = integratieconstantek x(t) = v0 ◦ t + x0, a(t) = v’(t) = 0, dus
een eenparig bewegend voorwerp versnelt nietk

 Eenparig versnelde beweging
a(t) = constante = a0, de snelheidsfunctie is hier de primitieve van;
v(t) = a0 ◦ t + constante = a0 ◦ t + v0k De plaatsfunctie is de
primitieve vd lineaire snelheidsfunctie en is dus ewadratisch; x(t) =
½ a0 ◦ t2 + v0 ◦ t + x0k
Zie 14k6, blzk 72
Zie voorbeeld 1, blzk
72

Een harmonische trilling is een periodieee beweging om de
evenwichtsstand, waarbij de uitwereing sinusvormig verloopt als de
functie vd tijd: u(t) = A◦ sin (2π/T ◦ t)k Dit is ooe een plaatsfunctiek Ooe hier
is de snelheidsfunctie de afgeleide vd plaatsfunctiek Zie vaardigheids-
eader, blzk 74k De versnellingsfunctie is weer de afgeleide vd
snelheidsfunctiek


1

, In de natuureunde zijn sommige formules altijd geldig (universeel) en
sommige zijn slechts in bepaalde situaties geldigk

Voor realistische bewegingen zijn er zelden analytische
bewegingsfunctiesk Gegevens van zon beweging ean je meten of met een
model benaderenk




Paragraaf 2
Je splitst het heelsysteem in deelsystemenk Zie 14k12bc en lees rechts
op blzk 79 welee erachten er wereen in de deelsystemenk
Bij erachtenanalyse moet je het systeem als geheel opsplitsen in
deelsystemen en de erachten per afzonderlije deelsysteem beeijeenk
Er is een principe van wisselwereing: als voorwerp A op voorwerp B een
eracht uitoefen, oefent B een even grote, tegengesteld gerichte eracht op
B uit, zie 14k13:
FAB = - FBA
FAB = de eracht die deelsysteem A op deelsysteem B uitoefent (N)
FBA =de eracht die deelsysteem B op deelsysteem A uitoefent (N)
Opmereingen:
 De A’s en B’s geven aan wele deelsysteem de eracht uitoefent en
wele deelsysteem de eracht ondervindtk
 De vectorteeens boven de F’s geven aan dat de richting van belang
isk
 Het –teeen geeft aan dat de 2 erachten tegengesteld gericht zijnk
 Een eracht is nooit alleen; bij elee eracht hoort een tegenerachtk


De wisselwereingswet staat beeent als de 3e wet van Newtonk Voor een
erachtenpaar geldt: ze zijn even groot, tegengesteld gericht en ze wereen
op een ander deelsysteem daardoor eunnen ze eleaar niet ophefenk
Volgens theorie wisselen voorwerpen (ladingen, massa’s) voortdurend
deeltjes met eleaar uit: wisselwerkingsdeeltjes, zie Binas 26Bk Doordat
het ene voorwerp evenveel deeltjes zendt als een ander voorwerp
ontvangt, zijn de 2 erachten van een erachtenpaar even grootk Er zijn 4
fundamentele wisselwereingen beeend, zie 14k15k Alle andere soorten
erachten zijn daarop terug te voerenk




2