Kwaliteit Van Leven
De operationalisering van de kwaliteit van leven
Cindy Zoll, Kyrian Does, Lisa van Rooyen, Ilse Puts
,Introductie
Al sinds de tijd van de Griekse filosofie staat het thema welzijn van de mens centraal. Veel filosofen
hadden verschillende ideeën over hoe de hoogste kwaliteit van leven kon worden bereikt. In de 18e
en 19e eeuw kwam dit begrip opnieuw centraal te staan in de wereld van filosofie (Brey, 2012). Het is
tot het heden niet gelukt om een volledige, meetbare theorie over de inhoud van kwaliteit van leven
te vormen.
Er is een groot aantal definities voor het concept kwaliteit van leven, de meesten betrekken hierin de
fysieke, sociale en fysische omgeving van een persoon en zijn of haar subjectieve ervaringen. De
meningen zijn verdeeld over welke factoren precies een rol spelen in de kwaliteit van iemands leven,
vanwege het subjectieve karakter van het concept. Zo is de een opgegroeid in een welvarend land
en verlangt naar andere dingen waarvan deze denkt dat de kwaliteit van leven wordt verbeterd dan
een ander persoon die onder minder welvarende omstandigheden is opgegroeid.
Vanuit veel verschillende invalshoeken wordt er gekeken naar de kwaliteit van leven, maar één
methode bedenken waarin de kwaliteit van leven helemaal compleet kan worden weergegeven is
nagenoeg onmogelijk.
In dit verslag proberen wij de term kwaliteit van leven zo goed mogelijk in context te plaatsen en er
een definitie aan te geven, zodat we het meetbaar kunnen maken.
Sociaal welzijn, rechtvaardigheid en ongelijkheid en de natuurlijke dimensie komen aan bod. In het
theoretisch kader wordt er besproken hoe elke dimensie de kwaliteit van leven beïnvloedt en hoe
deze dimensies samenhangen. Vervolgens zal een operationaliseringstabel deze dimensies
overzichtelijk weergeven met definities. Deze zal worden uitgewerkt door middel van indicatoren en
variabelen, en de keuzes die wij gaandeweg hebben gemaakt zullen worden belicht. Hierna volgt een
reflectie op het gehele proces en van onze definitie van de kwaliteit van leven. Tot slot sluit een
literatuurlijst dit artikel af.
, Theoretisch Kader
Overal op aarde is een andere kwaliteit van leven te vinden. Sterker nog, goede kwaliteit van leven is
niet overal op aarde vanzelfsprekend. De wereld is groot, iedereen heeft met welvaart en welzijn te
maken. Echter is deze moeilijk te meten. Wanneer heeft een land een goede welvaart? Wanneer is er
in een land een goed welzijn? De literatuur van de vorige opdracht beschrijft verschillende manieren
om de kwaliteit van leven wél goed te kunnen meten. Denk bijvoorbeeld aan de capability approach
van Martha Nussbaum, die door Brey is omschreven in zijn artikel. Wanneer welvaart en welzijn
kunnen worden gemeten, kunnen deze worden verbeterd. Doordat de factoren die bepalend zijn
voor welvaart en welzijn bekend worden, kan hier aandacht aan worden besteed om welvaart en
welzijn in de nodige landen te veranderen.
Begripdefinities
Om de kwaliteit van leven te meten, moet eerst worden bepaald welke factoren hier een rol bij
spelen. In de literatuur wordt veel geschreven over de kwaliteit van leven. Factoren die vaak worden
genoemd om de kwaliteit van leven te meten zijn de natuurlijke dimensie, ongelijkheid,
rechtvaardigheid en welzijn. In de literatuur worden verschillende meetmethoden voor de kwaliteit
van leven beschreven. Daarom worden de definities van de belangrijkste begrippen in dit theoretisch
kader gegeven. Hierin staan de artikelen van Alcamo (2003), Brey (2012) en Raworth (2013) centraal.
Ten eerste, kan er aan een landschap vaak worden afgeleid of een land een hoge welvaart heeft of
niet. Zoals Raworth (2013) in zijn artikel beschrijft, heeft een land een minimale exploitatie nodig om
aan welvaart te komen, met behulp van natuurlijke bronnen. Wanneer dat niet het geval is, is de
welvaart in een land volgens hem te laag. Over het algemeen zijn landen waar een grote droogte
heerst, minder welvarende landen. Landen met veel bebossing en mogelijkheden tot landbouw zijn
daarentegen vaak een stuk welvarender, zoals ons land. Grondstoffen die een land bezit zijn vaak
bepalend voor de welvaart. Echter is het moeilijk om de natuurlijke dimensie concreet te
beoordelen, omdat er moeilijk cijfers aan kunnen worden toegekend.
De tegenpool van welzijn is armoede. Mensen die in armoede leven hebben vaak beperkte toegang
tot basisbehoeften, die volgens Alcamo (2003) nodig zijn voor een goede kwaliteit van leven.
Hieronder vallen (1) de materiële basisbehoeften zoals onderdak, voedsel en kleding, (2) gezondheid,
hieronder valt ook een fysieke gezonde omgeving en (3) goede sociale relaties. Verder is de (4)
veiligheid een belanghebbend aspect, het leven in een voorspelbare en controleerbare omgeving
speelt hier een rol in. Ten slotte benoemt Alcamo (2003) het belang van (5) vrijheid en invloed
hebben op het politieke machtssysteem, en de mogelijkheid om persoonlijke doelen te behalen.
Deze basisbehoeften spelen vooral een rol bij het objectieve welzijn van een persoon. De
capabiliteitstheorie van Martha Nussbaum behandelt dit en stelt: '' well-being is dependent on
capabilities, which are real possibilities of persons to be or do something, such as capabilities to
read, be healthy, or take care of others’ (Brey, 2012). De mogelijkheden die een persoon krijgt tijdens
zijn leven zijn volgens deze theorie de sleutel tot een goede kwaliteit van leven.
Een verschil tussen de theorie van Martha Nussbaum en de basisbehoeften van Alcamo is dat de
basisbehoeften van Alcamo(2003) sterk samenhangen met elkaar en kunnen resulteren in een
negatieve of positieve feedback loop (Meadows, 2008), (zie figuur 1.). Volgens Martha Nussbaum is
De operationalisering van de kwaliteit van leven
Cindy Zoll, Kyrian Does, Lisa van Rooyen, Ilse Puts
,Introductie
Al sinds de tijd van de Griekse filosofie staat het thema welzijn van de mens centraal. Veel filosofen
hadden verschillende ideeën over hoe de hoogste kwaliteit van leven kon worden bereikt. In de 18e
en 19e eeuw kwam dit begrip opnieuw centraal te staan in de wereld van filosofie (Brey, 2012). Het is
tot het heden niet gelukt om een volledige, meetbare theorie over de inhoud van kwaliteit van leven
te vormen.
Er is een groot aantal definities voor het concept kwaliteit van leven, de meesten betrekken hierin de
fysieke, sociale en fysische omgeving van een persoon en zijn of haar subjectieve ervaringen. De
meningen zijn verdeeld over welke factoren precies een rol spelen in de kwaliteit van iemands leven,
vanwege het subjectieve karakter van het concept. Zo is de een opgegroeid in een welvarend land
en verlangt naar andere dingen waarvan deze denkt dat de kwaliteit van leven wordt verbeterd dan
een ander persoon die onder minder welvarende omstandigheden is opgegroeid.
Vanuit veel verschillende invalshoeken wordt er gekeken naar de kwaliteit van leven, maar één
methode bedenken waarin de kwaliteit van leven helemaal compleet kan worden weergegeven is
nagenoeg onmogelijk.
In dit verslag proberen wij de term kwaliteit van leven zo goed mogelijk in context te plaatsen en er
een definitie aan te geven, zodat we het meetbaar kunnen maken.
Sociaal welzijn, rechtvaardigheid en ongelijkheid en de natuurlijke dimensie komen aan bod. In het
theoretisch kader wordt er besproken hoe elke dimensie de kwaliteit van leven beïnvloedt en hoe
deze dimensies samenhangen. Vervolgens zal een operationaliseringstabel deze dimensies
overzichtelijk weergeven met definities. Deze zal worden uitgewerkt door middel van indicatoren en
variabelen, en de keuzes die wij gaandeweg hebben gemaakt zullen worden belicht. Hierna volgt een
reflectie op het gehele proces en van onze definitie van de kwaliteit van leven. Tot slot sluit een
literatuurlijst dit artikel af.
, Theoretisch Kader
Overal op aarde is een andere kwaliteit van leven te vinden. Sterker nog, goede kwaliteit van leven is
niet overal op aarde vanzelfsprekend. De wereld is groot, iedereen heeft met welvaart en welzijn te
maken. Echter is deze moeilijk te meten. Wanneer heeft een land een goede welvaart? Wanneer is er
in een land een goed welzijn? De literatuur van de vorige opdracht beschrijft verschillende manieren
om de kwaliteit van leven wél goed te kunnen meten. Denk bijvoorbeeld aan de capability approach
van Martha Nussbaum, die door Brey is omschreven in zijn artikel. Wanneer welvaart en welzijn
kunnen worden gemeten, kunnen deze worden verbeterd. Doordat de factoren die bepalend zijn
voor welvaart en welzijn bekend worden, kan hier aandacht aan worden besteed om welvaart en
welzijn in de nodige landen te veranderen.
Begripdefinities
Om de kwaliteit van leven te meten, moet eerst worden bepaald welke factoren hier een rol bij
spelen. In de literatuur wordt veel geschreven over de kwaliteit van leven. Factoren die vaak worden
genoemd om de kwaliteit van leven te meten zijn de natuurlijke dimensie, ongelijkheid,
rechtvaardigheid en welzijn. In de literatuur worden verschillende meetmethoden voor de kwaliteit
van leven beschreven. Daarom worden de definities van de belangrijkste begrippen in dit theoretisch
kader gegeven. Hierin staan de artikelen van Alcamo (2003), Brey (2012) en Raworth (2013) centraal.
Ten eerste, kan er aan een landschap vaak worden afgeleid of een land een hoge welvaart heeft of
niet. Zoals Raworth (2013) in zijn artikel beschrijft, heeft een land een minimale exploitatie nodig om
aan welvaart te komen, met behulp van natuurlijke bronnen. Wanneer dat niet het geval is, is de
welvaart in een land volgens hem te laag. Over het algemeen zijn landen waar een grote droogte
heerst, minder welvarende landen. Landen met veel bebossing en mogelijkheden tot landbouw zijn
daarentegen vaak een stuk welvarender, zoals ons land. Grondstoffen die een land bezit zijn vaak
bepalend voor de welvaart. Echter is het moeilijk om de natuurlijke dimensie concreet te
beoordelen, omdat er moeilijk cijfers aan kunnen worden toegekend.
De tegenpool van welzijn is armoede. Mensen die in armoede leven hebben vaak beperkte toegang
tot basisbehoeften, die volgens Alcamo (2003) nodig zijn voor een goede kwaliteit van leven.
Hieronder vallen (1) de materiële basisbehoeften zoals onderdak, voedsel en kleding, (2) gezondheid,
hieronder valt ook een fysieke gezonde omgeving en (3) goede sociale relaties. Verder is de (4)
veiligheid een belanghebbend aspect, het leven in een voorspelbare en controleerbare omgeving
speelt hier een rol in. Ten slotte benoemt Alcamo (2003) het belang van (5) vrijheid en invloed
hebben op het politieke machtssysteem, en de mogelijkheid om persoonlijke doelen te behalen.
Deze basisbehoeften spelen vooral een rol bij het objectieve welzijn van een persoon. De
capabiliteitstheorie van Martha Nussbaum behandelt dit en stelt: '' well-being is dependent on
capabilities, which are real possibilities of persons to be or do something, such as capabilities to
read, be healthy, or take care of others’ (Brey, 2012). De mogelijkheden die een persoon krijgt tijdens
zijn leven zijn volgens deze theorie de sleutel tot een goede kwaliteit van leven.
Een verschil tussen de theorie van Martha Nussbaum en de basisbehoeften van Alcamo is dat de
basisbehoeften van Alcamo(2003) sterk samenhangen met elkaar en kunnen resulteren in een
negatieve of positieve feedback loop (Meadows, 2008), (zie figuur 1.). Volgens Martha Nussbaum is
