Basisboek hoofdstuk 3
3.1 Sociaal werk (welzijn en samenleving werkdomein 1)
De sociaal werker binnen de buurt
Maatschappelijk werker
Buurtwerker
Opbouwwerker
Sociaal makelaar
Sociaal ondernemer
Etc
3.1.1 sociale samenhang
Sociale samenhang = het gegeven dat mensen die samen deze ruimte delen het gevoel willen hebben dat zij bij
elkaar horen en dat zij samenleven.
Er zijn verschillende niveaus van sociale samenhang
1. Samenhang binnen een groep mensen, bijvoorbeeld een gezin een school of een vereniging
2. Samenhang tussen groepen, bijvoorbeeld gezinnen, scholen, en verenigingen.
3. Samenhang in een grotere sociale eenheid zoals een buurt, een stad of en land.
Dit ontstaat wanneer de eenheid een gezamenlijke identteit met elkaar deelt.
Het komt weleens voor dat samenhang binnen een groep of een sociale eenheid gevormd wordt door
tegenstellingen, denk maar een Ajax en Feyenoordsupporters. Deze vorm van samenhang binnen een groep
gaat ten koste van de samenhang tussen groepen, uitsluitng is hiervan een gevolg.
Gevestigden en buiteenseaangders
Sommige mensen zijn van mening dat gevestgden die al heel lang ergens bij horen het recht hebben om meer
macht uit te oefenen dan de mensen die niet lang ergens bij horen. In zon geval eisen de oudgedienden
bepaalde privileges op ten nadele van nieuwkomers.
Maar groepsvorming kan ook optreden zonder dat dit ten koste gaat van andere mensen of groepen,
bijvoorbeeld wanneer deze groepen een gezamenlijke identteit beschikken. Wij zijn bijvoorbeeld allemaal
Nederlanders of vele zijn Oranjefans in het land.
Wanneer er een scherpe scheidslijn tussen groepen wordt getrokken kan een sterke samenhang juist
aanleiding geven tot he tegendeel van samenhang namelijk uitsluitng of desintegrate.
Als er scherpe scheidslijnen tussen groepen worden getrokken, kan een sterke samenhang binnen een groep
aanleiding geven tot het tegendeel van samenhang, namelijk uitesluittni en sociale gdesitneeirate.
Het denken over sociale samenhang is de laatste jaren gekleurd geworden door wat wel genoemd wordt
supergditversiteeite en door dreigende ragditcalitseritni. Supergditversiteeite staat voor het feit dat vooral de grote steden
toegegroeid zijn naar een gdemoirafische siteuate waarin geen etnische groep meer in de meerderheid is en
waar talloze kleinere en grotere culturele gemeenschappen bestaan.
De diversiteit neemt niet alleen toe door de toename van verschillende etniciteit, maar ook doordat binnen
een culturele groep zelf aanzienlijke verschillen bestaan.
De superdiversiteit neemt ook toe in de buurten door de vermaatschappelijking waardoor allerlei mensen uit
de jeugdzorg, de geestelijke gezondheidzorg en de verstandelijk-gehandicaptenzorg in de buurt komen wonen.
Vermaatschappelijking betekent ook meer mensen die extra aandacht en ondersteuning vragen.
, Sociaal kapitaal
Sociaal kapitaal = de sociale netwerken die zij vormen en de sociale hulpbronnen die zij elkaar bieden.
Sociaal kapitaal wordt omschreven als onderling vertrouwen tussen mensen en groepen in een samenleving.
Er zijn 3 vormen van sociaal kapitaal
1. Bonding
2. Bridging
3. Linking
Bonding: het vermogen van mensen om bindingen aan te gaan die bijdragen tot een goede groepsinterne
samenhang
Overbrugging: het vermogen van mensen om onderlinge verschillen te overbruggen. Zowel het aangaan van
bindingen als het overbruggen van verschillen is nodig om een goede sociale samenhang te creëren.
Verbindingen: wordt gezien als een belangrijke taak van de sociaal werker. Daar waar bindingen en
overbruggingen niet goed van de grond komen heef de sociaal werker een rol om te zorgen dat mensen
verbindingen realiseren met sociale instellingen die hen verder op weg kunnen helpen.
3.1.2 wijkgericht werken
Systeemtheoretsche aanpak: gaat ervan uit dat de mens pas werkelijk begrepen kan worden in de context van
zijn relates. Bij hulp aan een gezin wordt bijvoorbeeld mantelzorg of vrijwilligerswerk ingeschakeld, of worden
er bijvoorbeeld afspraken gemaakt via eigen kracht conferentes.
Eigen kracht conferente: met familie of kennissen een plan voor de toekomst maken (groepsplan) mochten zij
hulp nodig hebben in het dagelijks leven.
Wijkgericht werken is niet alleen gericht op sociale problemen in de buurt maar ook op de fysieke problemen
zoals troep op straat, slechte huizen, gevaarlijke plekken en de economische problemen zoals geringe
werkgelegenheid en leegstaande winkelpanden. Deze werkwijze richt zich op de versterking van de sociale
kwaliteit van de buurt.
Regierol: krijg je toegediend wanneer jouw expertse het meeste centrale element blijkt te zijn in een goede
probleemaanpak.
Wanneer dit niet het geval is zal je moeten bijdragen aan de keten die een ander regisseert.
T-Shaped sociaal werkers: specialisten met generalistsche competentes die vooral interdisciplinair werken
binnen diverse teams en werkomstandigheden.
Het wijkgericht werken kreeg een grote stmulans in het groot stedenbeleid, dat op zijn beurt voortkwam ui het
sociaal vernieuwingsbeleid (ontstond eind jaren 80).
Het grotestedenbeleid was een reacte op de jarenlange politeke nadruk op economische vernieuwingen in het
zogeheten no nonsens beleid van de regering Lubbers in de jaren 80.
Sociale vernieuwing: het moto van kabinet Lubbers-kok in 1989, was aanvankelijk gericht op het bestrijden van
maatschappelijke achterstanden van dak/thuislozen, verslaafde, ouderen, allochtonen en vrouwen. Sociale
vernieuwing moest opnieuw vorm en richtng geven aan de sociale samenhang in Nederland.
Integrate
Lokale identteit: trots op je stad of wijk.
Sociale achterstand als uitdaging
Transite wijk: nieuwe groepen met minder geld en sociaal kapitaal zeten hun eerste voet aan wal in deze wijk,
het vestgingsproces krijgt daarmee een gebiedsgerichte impuls.
Herstructureringswijken: een wijk waar geïnvesteerd wordt in het opknappen van een opeenstapeling van
fysieke en sociale problemen.
Socitale samenhani bevorderen we vooral door wijkgericht werken. Naast een individuele aanpak van
maatschappelijke problemen en een categorale aanpak gericht op een hele groep bestaat er binnen het sociaal
werk ook een aanpak die gericht is op een wijk of buurt. Deze aanpak komt voort uit de overtuiging dat sociale
3.1 Sociaal werk (welzijn en samenleving werkdomein 1)
De sociaal werker binnen de buurt
Maatschappelijk werker
Buurtwerker
Opbouwwerker
Sociaal makelaar
Sociaal ondernemer
Etc
3.1.1 sociale samenhang
Sociale samenhang = het gegeven dat mensen die samen deze ruimte delen het gevoel willen hebben dat zij bij
elkaar horen en dat zij samenleven.
Er zijn verschillende niveaus van sociale samenhang
1. Samenhang binnen een groep mensen, bijvoorbeeld een gezin een school of een vereniging
2. Samenhang tussen groepen, bijvoorbeeld gezinnen, scholen, en verenigingen.
3. Samenhang in een grotere sociale eenheid zoals een buurt, een stad of en land.
Dit ontstaat wanneer de eenheid een gezamenlijke identteit met elkaar deelt.
Het komt weleens voor dat samenhang binnen een groep of een sociale eenheid gevormd wordt door
tegenstellingen, denk maar een Ajax en Feyenoordsupporters. Deze vorm van samenhang binnen een groep
gaat ten koste van de samenhang tussen groepen, uitsluitng is hiervan een gevolg.
Gevestigden en buiteenseaangders
Sommige mensen zijn van mening dat gevestgden die al heel lang ergens bij horen het recht hebben om meer
macht uit te oefenen dan de mensen die niet lang ergens bij horen. In zon geval eisen de oudgedienden
bepaalde privileges op ten nadele van nieuwkomers.
Maar groepsvorming kan ook optreden zonder dat dit ten koste gaat van andere mensen of groepen,
bijvoorbeeld wanneer deze groepen een gezamenlijke identteit beschikken. Wij zijn bijvoorbeeld allemaal
Nederlanders of vele zijn Oranjefans in het land.
Wanneer er een scherpe scheidslijn tussen groepen wordt getrokken kan een sterke samenhang juist
aanleiding geven tot he tegendeel van samenhang namelijk uitsluitng of desintegrate.
Als er scherpe scheidslijnen tussen groepen worden getrokken, kan een sterke samenhang binnen een groep
aanleiding geven tot het tegendeel van samenhang, namelijk uitesluittni en sociale gdesitneeirate.
Het denken over sociale samenhang is de laatste jaren gekleurd geworden door wat wel genoemd wordt
supergditversiteeite en door dreigende ragditcalitseritni. Supergditversiteeite staat voor het feit dat vooral de grote steden
toegegroeid zijn naar een gdemoirafische siteuate waarin geen etnische groep meer in de meerderheid is en
waar talloze kleinere en grotere culturele gemeenschappen bestaan.
De diversiteit neemt niet alleen toe door de toename van verschillende etniciteit, maar ook doordat binnen
een culturele groep zelf aanzienlijke verschillen bestaan.
De superdiversiteit neemt ook toe in de buurten door de vermaatschappelijking waardoor allerlei mensen uit
de jeugdzorg, de geestelijke gezondheidzorg en de verstandelijk-gehandicaptenzorg in de buurt komen wonen.
Vermaatschappelijking betekent ook meer mensen die extra aandacht en ondersteuning vragen.
, Sociaal kapitaal
Sociaal kapitaal = de sociale netwerken die zij vormen en de sociale hulpbronnen die zij elkaar bieden.
Sociaal kapitaal wordt omschreven als onderling vertrouwen tussen mensen en groepen in een samenleving.
Er zijn 3 vormen van sociaal kapitaal
1. Bonding
2. Bridging
3. Linking
Bonding: het vermogen van mensen om bindingen aan te gaan die bijdragen tot een goede groepsinterne
samenhang
Overbrugging: het vermogen van mensen om onderlinge verschillen te overbruggen. Zowel het aangaan van
bindingen als het overbruggen van verschillen is nodig om een goede sociale samenhang te creëren.
Verbindingen: wordt gezien als een belangrijke taak van de sociaal werker. Daar waar bindingen en
overbruggingen niet goed van de grond komen heef de sociaal werker een rol om te zorgen dat mensen
verbindingen realiseren met sociale instellingen die hen verder op weg kunnen helpen.
3.1.2 wijkgericht werken
Systeemtheoretsche aanpak: gaat ervan uit dat de mens pas werkelijk begrepen kan worden in de context van
zijn relates. Bij hulp aan een gezin wordt bijvoorbeeld mantelzorg of vrijwilligerswerk ingeschakeld, of worden
er bijvoorbeeld afspraken gemaakt via eigen kracht conferentes.
Eigen kracht conferente: met familie of kennissen een plan voor de toekomst maken (groepsplan) mochten zij
hulp nodig hebben in het dagelijks leven.
Wijkgericht werken is niet alleen gericht op sociale problemen in de buurt maar ook op de fysieke problemen
zoals troep op straat, slechte huizen, gevaarlijke plekken en de economische problemen zoals geringe
werkgelegenheid en leegstaande winkelpanden. Deze werkwijze richt zich op de versterking van de sociale
kwaliteit van de buurt.
Regierol: krijg je toegediend wanneer jouw expertse het meeste centrale element blijkt te zijn in een goede
probleemaanpak.
Wanneer dit niet het geval is zal je moeten bijdragen aan de keten die een ander regisseert.
T-Shaped sociaal werkers: specialisten met generalistsche competentes die vooral interdisciplinair werken
binnen diverse teams en werkomstandigheden.
Het wijkgericht werken kreeg een grote stmulans in het groot stedenbeleid, dat op zijn beurt voortkwam ui het
sociaal vernieuwingsbeleid (ontstond eind jaren 80).
Het grotestedenbeleid was een reacte op de jarenlange politeke nadruk op economische vernieuwingen in het
zogeheten no nonsens beleid van de regering Lubbers in de jaren 80.
Sociale vernieuwing: het moto van kabinet Lubbers-kok in 1989, was aanvankelijk gericht op het bestrijden van
maatschappelijke achterstanden van dak/thuislozen, verslaafde, ouderen, allochtonen en vrouwen. Sociale
vernieuwing moest opnieuw vorm en richtng geven aan de sociale samenhang in Nederland.
Integrate
Lokale identteit: trots op je stad of wijk.
Sociale achterstand als uitdaging
Transite wijk: nieuwe groepen met minder geld en sociaal kapitaal zeten hun eerste voet aan wal in deze wijk,
het vestgingsproces krijgt daarmee een gebiedsgerichte impuls.
Herstructureringswijken: een wijk waar geïnvesteerd wordt in het opknappen van een opeenstapeling van
fysieke en sociale problemen.
Socitale samenhani bevorderen we vooral door wijkgericht werken. Naast een individuele aanpak van
maatschappelijke problemen en een categorale aanpak gericht op een hele groep bestaat er binnen het sociaal
werk ook een aanpak die gericht is op een wijk of buurt. Deze aanpak komt voort uit de overtuiging dat sociale
