Timmer, I. (2020). Bijzondere overeenkomsten begrepen. 5de, herz. dr.
Hoofdstuk 1
Waarom zijn er bijzondere overeenkomsten:
- Goed verloop rechtsverkeer
- Bescherming van de zwakkere partij
De bijzondere regels gaan voor de algemene (lex specialis derogat lex generali)
Bijzondere overeenkomsten:
- koopovereenkomst
- arbeidsovereenkomst
- overeenkomst van opdracht
- aanneming van werk
- vaststellingsovereenkomst
- verzekeringsovereenkomst
De drie europese juridische families zijn:
1. Landen met een napoleontisch systeem
2. Landen met een Romaans-Germaans systeem
3. Common law-systemen
Gemengde overeenkomst - Als een overeenkomst trekken heeft van twee overeenkomsten,
dan zijn in beginsel alle regels van toepassing (artikel 6:215 BW). Bij strijd tussen regels
van aanneming van werk en consumentenkoop, gaan de regels van consumentenkoop voor
(artikel 7:5 lid 4 BW).
Als er geen sprake is van een gemengde overeenkomst dan kan er sprake zijn van een
samengestelde overeenkomst: een overeenkomst die in meerdere, afzonderlijke bijzondere
overeenkomsten uiteen valt.
Er zijn ook nieuwe overeenkomsten die nog geen plek in het BW hebben. Hier geldt het
algemene overeenkomstenrecht → overeenkomst sui generis. Bijvoorbeeld:
- de geheimhoudingsovereenkomst
- franchise
- stage, vrijwilligerswerk en sponsoring
Geschillen over bijzondere overeenkomsten kunnen aan de gewone civiele rechter worden
voorgelegd. In artikel 93 Rv staat wanneer de kantonrechter bevoegd is.
Hoofdstuk 2
Regels in het BW kunnen een aanvullend of dwingend karakter hebben. Aanvullend recht
wordt ook wel regelend recht genoemd. Van dwingendrechtelijke regels mag niet worden
afgeweken. Afwijken ten gunste van de beschermde partij mag wel!
Semi-dwingend recht zit tussen aanvullend en dwingend recht in.
Bij driekwart dwingend recht mag alleen per cao of speciale publiekrechtelijke regeling
worden afgeweken.
1
, Timmer, I. (2020). Bijzondere overeenkomsten begrepen. 5de, herz. dr.
Pacta sunt servanda - een verbintenis uit (bijzondere) overeenkomst moet worden
nagekomen.
Bij de uitleg van een overeenkomst wordt gekeken naar:
- de aard van de overeenkomst
- de wet
- de gewoonte
- de eisen van redelijkheid en billijkheid
Haviltex-criterium: Voor de uitleg van een bepaling in een contract moet niet alleen worden
gekeken naar de letterlijke, taalkundige betekenis van de bepaling, maar ook naar de
bedoeling van de partijen.
Objectieve uitleg: taalkundige uitleg
Subjectieve uitleg: de bedoeling staat voorop
→ We kunnen ook spreken van een gemengd objectief-subjectief
Een contract mag innerlijk niet tegenstrijdig zijn. Eerdere contracten kunnen ook een rol
spelen bij onduidelijkheid. Ook kijken we naar de maatschappelijke positie en de
rechtskennis van partijen.
We kunnen nog onderscheid maken tussen een inspanningsverbintenis (inspanning van de
schuldenaar staat voorop) en een resultaatsverbintenis (het resultaat bereiken staat voorop).
Artikel 6:231 sub a BW bepaalt wat algemene voorwaarden zijn. Kernbedingen - bedingen
die de kern van de prestatie aangeven.
Essentialia zijn de noodzakelijke elementen van een overeenkomst.
De partij die de overeenkomst wil aanvaarden, moet de algemene voorwaarden van de
aanbieder uitdrukkelijk van de hand wijzen. Algemene voorwaarden moeten helder en
duidelijk geformuleerd zijn. Artikel 6:236 (zwarte lijst) en 237 BW (grijze lijst) - lijst met
onredelijk bezwarende bedingen.
Artikel 3:45 BW - Ongunstige algemene voorwaarden kunnen door een gerechtelijke
verklaring vernietigd worden.
Vernietigingsgronden:
- bedrog (artikel 3:44 BW)
- bedreiging (artikel 3:44 BW)
- misbruik van omstandigheden (artikel 3:44 BW)
- dwaling (artikel 6:228 BW)
Overmacht (artikel 6:75 BW) is de uitzondering op pacta sunt servanda. Bij overmacht kan
de overeenkomst wel ontbonden worden.
In bepaalde omstandigheden kan toepassing van een bepaling uit een gesloten
overeenkomst straffeloos achterwege blijven, omdat dit in onaanvaardbare mate in strijd zou
2
Hoofdstuk 1
Waarom zijn er bijzondere overeenkomsten:
- Goed verloop rechtsverkeer
- Bescherming van de zwakkere partij
De bijzondere regels gaan voor de algemene (lex specialis derogat lex generali)
Bijzondere overeenkomsten:
- koopovereenkomst
- arbeidsovereenkomst
- overeenkomst van opdracht
- aanneming van werk
- vaststellingsovereenkomst
- verzekeringsovereenkomst
De drie europese juridische families zijn:
1. Landen met een napoleontisch systeem
2. Landen met een Romaans-Germaans systeem
3. Common law-systemen
Gemengde overeenkomst - Als een overeenkomst trekken heeft van twee overeenkomsten,
dan zijn in beginsel alle regels van toepassing (artikel 6:215 BW). Bij strijd tussen regels
van aanneming van werk en consumentenkoop, gaan de regels van consumentenkoop voor
(artikel 7:5 lid 4 BW).
Als er geen sprake is van een gemengde overeenkomst dan kan er sprake zijn van een
samengestelde overeenkomst: een overeenkomst die in meerdere, afzonderlijke bijzondere
overeenkomsten uiteen valt.
Er zijn ook nieuwe overeenkomsten die nog geen plek in het BW hebben. Hier geldt het
algemene overeenkomstenrecht → overeenkomst sui generis. Bijvoorbeeld:
- de geheimhoudingsovereenkomst
- franchise
- stage, vrijwilligerswerk en sponsoring
Geschillen over bijzondere overeenkomsten kunnen aan de gewone civiele rechter worden
voorgelegd. In artikel 93 Rv staat wanneer de kantonrechter bevoegd is.
Hoofdstuk 2
Regels in het BW kunnen een aanvullend of dwingend karakter hebben. Aanvullend recht
wordt ook wel regelend recht genoemd. Van dwingendrechtelijke regels mag niet worden
afgeweken. Afwijken ten gunste van de beschermde partij mag wel!
Semi-dwingend recht zit tussen aanvullend en dwingend recht in.
Bij driekwart dwingend recht mag alleen per cao of speciale publiekrechtelijke regeling
worden afgeweken.
1
, Timmer, I. (2020). Bijzondere overeenkomsten begrepen. 5de, herz. dr.
Pacta sunt servanda - een verbintenis uit (bijzondere) overeenkomst moet worden
nagekomen.
Bij de uitleg van een overeenkomst wordt gekeken naar:
- de aard van de overeenkomst
- de wet
- de gewoonte
- de eisen van redelijkheid en billijkheid
Haviltex-criterium: Voor de uitleg van een bepaling in een contract moet niet alleen worden
gekeken naar de letterlijke, taalkundige betekenis van de bepaling, maar ook naar de
bedoeling van de partijen.
Objectieve uitleg: taalkundige uitleg
Subjectieve uitleg: de bedoeling staat voorop
→ We kunnen ook spreken van een gemengd objectief-subjectief
Een contract mag innerlijk niet tegenstrijdig zijn. Eerdere contracten kunnen ook een rol
spelen bij onduidelijkheid. Ook kijken we naar de maatschappelijke positie en de
rechtskennis van partijen.
We kunnen nog onderscheid maken tussen een inspanningsverbintenis (inspanning van de
schuldenaar staat voorop) en een resultaatsverbintenis (het resultaat bereiken staat voorop).
Artikel 6:231 sub a BW bepaalt wat algemene voorwaarden zijn. Kernbedingen - bedingen
die de kern van de prestatie aangeven.
Essentialia zijn de noodzakelijke elementen van een overeenkomst.
De partij die de overeenkomst wil aanvaarden, moet de algemene voorwaarden van de
aanbieder uitdrukkelijk van de hand wijzen. Algemene voorwaarden moeten helder en
duidelijk geformuleerd zijn. Artikel 6:236 (zwarte lijst) en 237 BW (grijze lijst) - lijst met
onredelijk bezwarende bedingen.
Artikel 3:45 BW - Ongunstige algemene voorwaarden kunnen door een gerechtelijke
verklaring vernietigd worden.
Vernietigingsgronden:
- bedrog (artikel 3:44 BW)
- bedreiging (artikel 3:44 BW)
- misbruik van omstandigheden (artikel 3:44 BW)
- dwaling (artikel 6:228 BW)
Overmacht (artikel 6:75 BW) is de uitzondering op pacta sunt servanda. Bij overmacht kan
de overeenkomst wel ontbonden worden.
In bepaalde omstandigheden kan toepassing van een bepaling uit een gesloten
overeenkomst straffeloos achterwege blijven, omdat dit in onaanvaardbare mate in strijd zou
2
