Samenvatting kunst algemeen: hofcultuur

Hofcultuur (1400-1750)
Hoofdstuk 1: Inleiding op de hofcultuur
Renaissance

Wat gaat eraan vooraf?

- Middeleeuwen
o Geloof staan centraal
o Goed leven  hemel
Zondig leven  hel
o Alles verklaard vanuit het geloof
- Strak keurslijf  komt verzet op en er komt dus verandering
- Kruistochten naar Midden-Oosten  geschriften klassieke oudheid worden gevonden
- Ontdekkingsreizen dus de wereld word groter
 Handel, kaarten, andere producten, wetenschappelijke ontdekkingen

Macht middeleeuwen: ligt bij de katholieke kerk, heel rijk
Macht renaissance: komt bij de elite

Er komt kritiek op de katholieke kerk. De kerk verdiende veel geld aan aflatenhandel en was heel
materialistisch. Er ontstonden hervormingsbewegingen/reformatie  Luther & Calvijn.
Luther: 95 stellingen tegen afaten, kerk terug naar basis brengen  reformatie.
Calvijn: voorbestemd naar hemel of niet.

Milaan – Venetië – Genua – Florence
 Welvarende steden door handel, Noord-Italië is het handelsknooppunt tussen Europa en Azië.
Rijkdom lag bij de elite, levensgenieters  oligarchie.
 Kunst/letteren
 Stijl
 Etiquette

- Visie op opvoeding/onderwijs verandert
- Aandacht voor individu in samenleving, men moet actief deelnemen aan maatschappij
- De Bijbel komt meer op de achtergrond
 Nastreven van luxe niet meer verwerpelijk

Humanisme

- Humanus = menselijk (Latijn)
- Intellectuele, literaire en wetenschappelijke beweging vanaf de 14 e eeuw, zetten
verandering in gang. Komt op in Italië. Door kruistochten komen ze in aanraking met
klassieke literatuur.
o Vertalen en bestuderen teksten uit de oudheid, andere middeleeuwers hadden
dit niet goed gedaan.  nadruk op klassieken en menselijke kennis.
o Mening vormen buiten de kerk, zelf denken en samen leven.
- Waarden: individualisme, onderwijs is belangrijk, kritisch, tolerantie, vrijheid
- Streven naar een brede opleiding en kennisvermeerdering, dit leid tot deugdzaam leven
- Richten hun aandacht op de klassieken, middeleeuwen zijn onderontwikkeld en gericht
op het hiernamaals.

,Rond 1450 werd boekdrukkunst uitgevonden: boeken konden sneller worden verspreid

Hoofdstuk 2: Het hof en de hoveling
Het hof en de hoveling

3e eeuw  Romeinse Rijk valt uiteen  tijd van oorlog met plunderende stammen.

Periode van rust, zonder centraal gezag. De macht lag bij lokale krijgsadel (onderdanen van de vorst).
De krijgsadel (hertog, graaf, markies, heer) kregen land te leen in ruil voor militaire diensten. Zoons
werden opgeleid tot ridder zodat ze het land over konden nemen. Trouwen gaat vooral om
strategische banden leggen, niet liefde  hoofse liefde.

Een geschikte partner vinden duurde lang en dus ging alle aandacht naar de vrouw van de heer. Dit is
de bron van ontwikkeling van hoffelijk gedrag.

Esprit: met een achteloosheid allerlei vaardigheden uitstekend beheersen en tentoonstellen alsof het
vanzelfsprekend is. Men is ad rem en heeft gevoel voor humor.

Hoffelijk gedrag – ideale hoveling

- Hobby’s: musiceren, dansen, zingen, paardrijden, vechten en jagen
- Kennis van: rechtspraak, klassieken, wetenschap en kunst
- Eer boven moet
- Moeiteloos ogen, niet laten leiden door emoties
 Alles is in dienst van de vorst
 Een man die zich weet te beheersen

Grote hoven

- Naast vorsten waren er ook adellijke families
- Aan het hof worden mensen ingehuurd: wetenschappers, musici, schilders, architecten,
beeldhouwers en schrijver  hovelingen.
- Uiterlijk vertoon is belangrijk, je hebt concurrentie
- Gonzaga, De’ Medici  niet humanistisch

Macchiavelli  voorstander humanisme, ideaal is republiek die willekeur uitsluit en gelijkheid
garandeert. Hij wil weer een vorst

Rome  Paus is staatshoofd. Leden uit hertogelijke Italiaanse hoven worden Paus. Het geld voor het
hofleven werd gefinancierd door het verkoop van aflaten.
Frankrijk  Lodewijk XIV staatshoofd. Hij noemde zichzelf de zonnekoning en staat voor absolutisme.
Engeland  Het huis van Tudor was aan de macht, het is een dynastie.

De hoven speelde een grote rol in ontwikkeling van cultuur. Om te laten zien dat je rijk en machtig
was, moest je een heel leger van hofkunstenaars in dienst hebben. Ook werden er banketten gegeven
met dans en zang  ze gebruikte cultuur om andere vorsten te imponeren

In de late middeleeuwen zijn gilden machtig geworden en laten palazzo ’s bouwen, de kerk verzameld
veel werelds bezit en macht.

, Hoofdstuk 3: De erfenis van de klassieken
Erfenis van de klassieken

Klassieke oudheid: Grieken en Romeinen

Filosofen:

Plato: Zuivere schoonheid: geometrie, cirkel, recht
Schoonheid: geen imitatie van de werkelijkheid maar een abstractie
Wijst realistische kunst af, verstand/hemelse

Aristoteles: kunst: kopie van de natuur (natuur als leermeester)
Gevoel/aardse



Griekse mythologie

- Oorsprong van het bestaan van de mens
- Ontstaansgeschiedenis van de wereld, kosmos en wisselende seizoenen
- Goden en helden – goed en kwaad
 Romeinse mythologie was hierop geïnspireerd
 Goden worden gekoppeld aan eigenschappen



De Romeinse staat kent een centraal gezag, de keizer is de machtigste man. In familiekringen werd de
oudste geëerd. De staatskunst is vooral propaganda om de keizer en wereldheerschappij van het
Romeinse Rijk te verheelijken.



Beeldende kunst

Kenmerken wetenschap in kunst: mensen lezen, wereldbollen, discussie, passers.

Griekse beeldhouwkunst

 Mens staat centraal
 Van star naar beweeglijk
o Beelden waren star omdat mensen geen tussenruimtes konden maken
o Leunend op 1 been, s-vorm = contrapost
 Niet bestaande figuren/naakt, sporten was belangrijk
 Geen emoties, maar een verheven rust.
 Beeldhouwkunst heeft altijd wel religieuze functie
 Vroeg Grieks
o Altijd een jonge man met een starre houding, glimlach, gestileerd en idealistisch
 Griekse bloeiperiode
o Natuurlijke houding, contrapost, actief en idealistisch
 Laat Grieks
o Volledig ruimte innemend, dynamisch, emotioneel en idealistisch