Hoofdstuk 2 – Leertheorieën
1 Inleiding
Leren
- Leren?
Centraal in onderwijs
Kennis vh leren bekijken als hulpmiddel voor lesgeven
- Op welke manier leren we?
Weet hoe leerprocessen verlopen + waardoor het beïnvloed wordt om lesgeven te optmaliseren
Houd rekening met hoe leerlingen leren + handelingen stellen om tot bepaalde doelen te komen
- Hoe zorgen dat jongeren zo goed mogelijk nieuwe dingen leren?
- Jongeren vormen tot bekwame volwassenen
2 Verouderde leertheorieën
Eerste vormen van georganiseerd onderwijs
- Ontstonden duizenden jaren geleden
- Pas in 20ste eeuw systematsch onderzoek naar leren zel(
2.1 Het behaviorisme
2.1.1 Omschrijving
Behaviorisme
- Amerikaans-Engelse stroming, vooral acte( begin 20 ste eeuw
- “Mens is machine, onderworpen aan wetmatgheden”
- Geen interne denkprocessen black-box, onbewuste van mens uitgeschakeld
- Beperkt tot objecte(, uiterlijk waarneembaar gedrag
2.1.2 Bekende vertegenwoordigers en experimenten
Ivan Pavlov
- Russisch (ysioloog
- PAVLOVREACTIE
experiment: ‘hond van Pavlov’: honden laten kwijlen door signaal i.p.v. voedsel
o Voedsel (OS) kwijlen (OR)
o Signaal (VS) + voedsel (OS) kwijlen (OR)
o Geluid (VS) kwijlen (VR)
- Volgens Pavlov: geen denkprocessen ‘leren’, refexmatge reacte, ontstaat automatsch tjdens leerproces
OS = onvoorwaardelijke/ongeconditoneerde stmulus OR = onvoorwaardelijke o( ongeconditoneerde reacte
VS = voorwaarlijke/geconditoneerde stmulus VR = voorwaardelijke/geconditoneerde reacte
B.F. Skinner
- SKINNER-BOX
Kistje met dier dat automatsch beloond wordt met voedsel bij specifek gedrag
experiment:
o hongerig diertje is wild + drukt toevallig op hefoom
o wordt beloond met voedsel (requente van drukresponsen zal toenemen
- Conditonering door bekrachtging = gewenst gedrag beloond + zal opnieuw gebeuren
- Volgens Skinner: WEL interne denkprocessen, maar onbelangrijk
- Gedrag beïnvloeden door beloning/stra( staat centraal
, 2.1.3 Invloed van behaviorisme op opvoeding en onderwijs
Behaviorisme
- Vooral bekend om dierexperimenten met conditonering
Conditioneren
- Leren door beloning en stra(
o Beloning gewenste gedrag
o Stra( leert ongewenst gedrag a(
- Bij mensen: gewoontevorming
- Ook voor gevoelens!
o Gedrag met gunstg efect prettige gevoelens
o Gedrag met ongunstg efect onprettige gevoelens
BEPAALDE GEDRAGSPATRONEN
John Watson
- Grondlegger vh behaviorisme
- Dacht sleutel om menselijk gedrag te beïnvloeden/bepalen gevonden te hebben
Erg optmistsch MAAR naïe(!
Skinner
- Schree( ‘Walden twee’
o Schets van experimentele samenleving
o Sociologische science fcton
o Poging te laten zien hoe betere maatschappij gecreëerd kan worden
o Werkelijke leven Wie bepaalt goed/slecht? Wie mag conditoneren?
Gevolg voor onderwijs
- Productgerichte benadering bij plannen, realiseren en evalueren
MASTERY LEARNING: iedereen kan alles leren, mits voldoende leertjd (= pedagogisch optmisme)
o Leersto( opgedeeld in voorwaardelijke leerstapjes + deze 1 voor 1 aanbieden
o Toetsen + (zo nodig) herhalen
GEPROGRAMMEERDE INSTRUCTIE
o Elke deelstap wordt geprogrammeerd als a(zonderlijk leertraject
o Opeenvolgende leerstapjes inoe(enen beheersing uiteindelijk hele reeks na elkaar
INDIVIDUELE LEERWEGEN
o Naar aanleg en tempo
- Gericht op aanleren van vaste procedures en algoritmen reken-/wiskundeonderwijs
o “enkel uiterlijk waarneembare handelingen”
- DRILL AND PRACTICE: blijven herhalen tot de leersto( er “ingestampt” is
2.1.4 Kritiek op het behaviorisme
Kritiek op eehaviorisme
- Behaviorisme meest gangbare tot jaren 60
- Vana( 1930 kritek: “geen aandacht aan vermogen tot denken, interpreteren en analyseren van situates”
In behaviorisme: “mens als biologische machine, leren is kennisoverdracht en gedragsaanpassing”
- In psychologie: meer interesse in BLACK-BOX menselijke denkprocessen, cognites
- Behaviorisme ontkent rol vd leraar
o Onderwijs is vooral individueel en schrifelijk, bij (outen stap terug
o Leraar moet enkel strafen/belonen
1 Inleiding
Leren
- Leren?
Centraal in onderwijs
Kennis vh leren bekijken als hulpmiddel voor lesgeven
- Op welke manier leren we?
Weet hoe leerprocessen verlopen + waardoor het beïnvloed wordt om lesgeven te optmaliseren
Houd rekening met hoe leerlingen leren + handelingen stellen om tot bepaalde doelen te komen
- Hoe zorgen dat jongeren zo goed mogelijk nieuwe dingen leren?
- Jongeren vormen tot bekwame volwassenen
2 Verouderde leertheorieën
Eerste vormen van georganiseerd onderwijs
- Ontstonden duizenden jaren geleden
- Pas in 20ste eeuw systematsch onderzoek naar leren zel(
2.1 Het behaviorisme
2.1.1 Omschrijving
Behaviorisme
- Amerikaans-Engelse stroming, vooral acte( begin 20 ste eeuw
- “Mens is machine, onderworpen aan wetmatgheden”
- Geen interne denkprocessen black-box, onbewuste van mens uitgeschakeld
- Beperkt tot objecte(, uiterlijk waarneembaar gedrag
2.1.2 Bekende vertegenwoordigers en experimenten
Ivan Pavlov
- Russisch (ysioloog
- PAVLOVREACTIE
experiment: ‘hond van Pavlov’: honden laten kwijlen door signaal i.p.v. voedsel
o Voedsel (OS) kwijlen (OR)
o Signaal (VS) + voedsel (OS) kwijlen (OR)
o Geluid (VS) kwijlen (VR)
- Volgens Pavlov: geen denkprocessen ‘leren’, refexmatge reacte, ontstaat automatsch tjdens leerproces
OS = onvoorwaardelijke/ongeconditoneerde stmulus OR = onvoorwaardelijke o( ongeconditoneerde reacte
VS = voorwaarlijke/geconditoneerde stmulus VR = voorwaardelijke/geconditoneerde reacte
B.F. Skinner
- SKINNER-BOX
Kistje met dier dat automatsch beloond wordt met voedsel bij specifek gedrag
experiment:
o hongerig diertje is wild + drukt toevallig op hefoom
o wordt beloond met voedsel (requente van drukresponsen zal toenemen
- Conditonering door bekrachtging = gewenst gedrag beloond + zal opnieuw gebeuren
- Volgens Skinner: WEL interne denkprocessen, maar onbelangrijk
- Gedrag beïnvloeden door beloning/stra( staat centraal
, 2.1.3 Invloed van behaviorisme op opvoeding en onderwijs
Behaviorisme
- Vooral bekend om dierexperimenten met conditonering
Conditioneren
- Leren door beloning en stra(
o Beloning gewenste gedrag
o Stra( leert ongewenst gedrag a(
- Bij mensen: gewoontevorming
- Ook voor gevoelens!
o Gedrag met gunstg efect prettige gevoelens
o Gedrag met ongunstg efect onprettige gevoelens
BEPAALDE GEDRAGSPATRONEN
John Watson
- Grondlegger vh behaviorisme
- Dacht sleutel om menselijk gedrag te beïnvloeden/bepalen gevonden te hebben
Erg optmistsch MAAR naïe(!
Skinner
- Schree( ‘Walden twee’
o Schets van experimentele samenleving
o Sociologische science fcton
o Poging te laten zien hoe betere maatschappij gecreëerd kan worden
o Werkelijke leven Wie bepaalt goed/slecht? Wie mag conditoneren?
Gevolg voor onderwijs
- Productgerichte benadering bij plannen, realiseren en evalueren
MASTERY LEARNING: iedereen kan alles leren, mits voldoende leertjd (= pedagogisch optmisme)
o Leersto( opgedeeld in voorwaardelijke leerstapjes + deze 1 voor 1 aanbieden
o Toetsen + (zo nodig) herhalen
GEPROGRAMMEERDE INSTRUCTIE
o Elke deelstap wordt geprogrammeerd als a(zonderlijk leertraject
o Opeenvolgende leerstapjes inoe(enen beheersing uiteindelijk hele reeks na elkaar
INDIVIDUELE LEERWEGEN
o Naar aanleg en tempo
- Gericht op aanleren van vaste procedures en algoritmen reken-/wiskundeonderwijs
o “enkel uiterlijk waarneembare handelingen”
- DRILL AND PRACTICE: blijven herhalen tot de leersto( er “ingestampt” is
2.1.4 Kritiek op het behaviorisme
Kritiek op eehaviorisme
- Behaviorisme meest gangbare tot jaren 60
- Vana( 1930 kritek: “geen aandacht aan vermogen tot denken, interpreteren en analyseren van situates”
In behaviorisme: “mens als biologische machine, leren is kennisoverdracht en gedragsaanpassing”
- In psychologie: meer interesse in BLACK-BOX menselijke denkprocessen, cognites
- Behaviorisme ontkent rol vd leraar
o Onderwijs is vooral individueel en schrifelijk, bij (outen stap terug
o Leraar moet enkel strafen/belonen
