Samenvatting Staatsrecht open boek

Staatsrecht: Boek 1
Inleiding:
1. Gewone afspraken  niet afdwingbaar.
2. Juridische afspraken  wel.
Niet naleven: morele (afeuringg of juridische sancte (SVg

3. Soms ook verplicht maken op bepaalde wijze.


4. Betrekkingen tussen private personen = privaatrecht.

5. Rechtsnormen betrefende organisate en werking staat, verhoudingen tussen staatsmachten en
rechtsonderhorigen = publiekrecht

6. GW-recht = m.b.t. soeverein gezag en grondrechten burgers.
Administratef recht = regeling staatstaak na wetgeving en rechtspraak.

7. + andere




Hoofdstuk 1: historische inleiding tot Belgisch
publiekrecht:
Afdeling 1: Grondwet na 1831
I. Invloed Franse revolutie:

8. 7 februari 1831: GW
- Invloed FR
- Reacte Franse en N periode


9. Voor Franse revolute (1789g: absolutsmee (behalve bij Briteng
o 1 staatshoofd  autocratsch regeren + onaantastbaar
o Erfelijk, niet democratsch verkozen
o Standen


10. Vernieuwing Franse Revolute:
- parlement
o Weten stemmen
o Vergadering van mensen gekozen door bevolking
o Geen democrate want enkel gegoede burgers stemrechte



1

,11.
- Scheiding der machten:
o UM
o WM
o RM
 Verschillende instantes
 - Macht bij koning


12.
- Déclaraton des droits de l’homme et du citoyen (1789g
o Onvervreemdbare rechten burgers
 Moeten overheid respecteren
 Eigen regels naleven

 Rechtsstaat


13. Franse en Nederlandse periode: toch beetje absolutsme
- Willem I: onderwijs, pers, afwezigheid, weinig verantwoording, confictenbesluit.



II. Basisbeginselen Belgische GW:
14. Invloed liberalisme 19de eeuw:
o Rechten en vrijheden in GW
o Taak overheid = handhaven orde + weinig inmenging
o Democrate was liberaal  gegoede burgers stemrecht


15. Belangrijke beginselen GW 1831:
- Rechten en vrijheden (boek p. 7g
o Wetgever heef bevoegdheid ervan af te wijken want geen toetsing wet aan GW
mogelijk.

- Macht koning  strikte
o Ruime bevoegdheid defensie en buitenlandse politek
 Nu niet meere
o Beperkingen macht: art. 105 GW
 Einde residuaire bevoegdheid  is nu voor wetgever
o Ministers benoemen; die moeten verantwoording afeggen aan parlement.
 Koning + ministers: kunnen politek voeren als meerderheid parlement
steunt.


- Scheiding der machten  minder strak dan Franse Revolute, meer pragmatsche visie.
o Confictenbesluit Willem I  onmogelijk onder GW.




2

,Afdeling 2: Evolutie 1831 tot heden:
I. Stemrecht:
A) Cijnkiesrecht:

16. Democratsche legitmiteit 1831 ≠ nu
- In 1831: pas kiesgerechtgd na betalen cijns.
o Gegoede burgers kunnen deelnemen
o = recht om stemmen ≠ plicht
 Stemplicht pas in 19de eeuw


17. Wet 12 maart 1848: door opstoten  cijns ↓ + cijnsvoorwaarden gelijk voor hele land

Wet 1848: cumuleren ambtelijke en parlementaire functe niet meer mogelijk

Wet 9 juli 1877: geheime kiesverrichtngen




B) Algemeen meervoudig stemrecht mannen:

18. 1875: economische wereldcrisis + sociale wantoestanden
 Stakingen in Waalse industrieland (overheid houdt tegen met geweldg

+ Meer voorstanders algemeen stemrecht: nl. de radicaal-liberalen en socialisten.
<-> vs. Katholieke partj (was tegen GW-wijzigingg

 Nieuwe stakingsgolf 1891
o 7 september 1893: GW-herziening
 Elke man 1 stem
 Sommige 2 of 3: cijns, diploma, functe
 Kiesleefijd: 25 jaar
o 1893: stemplichte


+ invloed op partjverhoudingen: Belgische werkliedenpartj
Socialistene


o 1893: nieuw systeem verkiezing senatoren  door provincieraden.


C) Evenredige vertegenwoordiging:
19. 1894-1899: katholieken hebben meerderheid, socialisten > liberalen
iberalen eisen invoering evenredige vertegenwoordiging = wet december 1899

Voor 1900: meerderheidsstelsel  in nadeel liberalen

3

, D) Algemeen enkelvoudig stemrecht:
20. Na WOI: koning Albert I beloof algemeen enkelvoudig stemrecht

1ste verkiezing erna: al toegepast maar GW nog niet aangepast
o Elke man vanaf 21 jaar = 1 stem



GW-wijziging op 7 februari 1921:
o Algemeen enkelvoudig stemrecht
o Nieuwe categorie senatoren: Gecoöpteerde senatoren:
 3 soorten:
 Provinciale
 Rechtstreeks verkozen
 Gecoöpteerde  verkozen door provinciale en rechtstreek
verkozen senatoren.


o Mogelijkheid in GW om voor vrouwen stemrecht in te voeren bij bijzondere
meerderheid  gedaan bij: Wet 27 maart 1948




21. Kiesleefijd: 18 jaar  door GW-wijziging 28 juli 1981


22. 1993: staatshervorming:

- Senaat:
o # leden ↓
o Afschaffing provinciale senatoren + nieuwe categorie: gemeenschapssenatoren


2013: 6de staatshervorming:
- Senaat:
o Geen rechtstreeks verkozen leden meer
o Gewest- en gemeenschapsparlementen kiezen + gecoöpteerde senatoren: art. 67
GW




E) Stemrecht voor niet-Belgen:

23.
- Vroeger: stemrecht enkel voor Belgische natonaliteit
Art. 8 lid 2 GW


4