SAMENVATTING
FORENSISCHE
BEHANDEL- EN
ZORGPROGRAMMA’S
(500850-M-6)
Inhoud
Samenvatting van alle artikelen en zorgprogramma’s zoals beschreven in de syllabus
Taal: Nederlands
,Zorgprogramma verslaving hoofdstuk 3:
behandelmodellen
Het belangrijkste zijn het voorkomen van terugval in middelengebruik, het verkleinen
van het delictrisico, herstelondersteunende zorg en het samenspel van biologische,
psychologische en sociale aspecten.
Algemene modellen
- What works principes (RNR-model). Er is meer evidentie voor de effectiviteit
dan bij andere modellen. Naast risk, need en responsivity bevat deze ook:
a. Professionaliteitsprincipe. Het professionele handelen moet voldoen
aan de daarvoor gestelde wettelijke voorwaarden.
b. Integriteitsprincipe. De behandeling moet op de bedoelde wijze worden
uitgevoerd.
c. Eigen-context principe. Een interventie of behandeling moet zoveel
mogelijk in de eigen context van de persoon plaatsvinden.
- Good lives model. Aanvullende en alternatieve benadering van het RNR-
model. Ontwikkeld voor alle soorten delinquenten, maar wordt vooral gebruikt
bij zeden. Het gaat om het positief richten op de primaire levensbehoeften
(primary goods), en gaat over zowel het welzijn van de delinquent als op de
vermindering en beheersing van recidive.
- Herstelmodel. Is van toepassing op mensen met een psychiatrische ziekte of
ernstige somatische ziekten/verwondingen. Drie fasen:
a. Stabilisatie/acuut. Stabilisatie en vermindering van de acute klachten.
b. Heroriëntering. Oriënteren op de gevolgen van de ziekte en het
verwerken hiervan/rouwproces.
c. Reïntegratie. Het verwerven van een nieuwe plek in de maatschappij
met zo min mogelijk hulp.
- Er is ook een ander herstelmodel waarin het gaat om verschillende soorten
herstel:
a. Maatschappelijk. Positieverbetering in sociaal en cultureel opzicht en
bestrijden van stigma’s
b. Functioneel. Verbeteren van functioneren in bio-psycho-sociaal-
cultureel opzicht.
c. Klinisch. Reductie/remissie van symptomen en zo mogelijk genezing.
d. Persoonlijk. Het veranderen van zichzelf (identiteit, doelen, hoop etc).
- Rehabilitatiemodel, De patiënt ondersteunen bij het eigen herstelproces en
gaat over de wensen en zorgbehoeften om zo iemand succesvol en tevreden
te laten leven met zo min mogelijk professionele hulp. Gaat dus over kwaliteit
van leven, optimale autonomie en maatschappelijke participatie.
- Biopsychosociale model. Een samenspel van biologische, psychologische en
sociale factoren en heeft betrekking op zowel diagnose, risicotaxatie als
behandeling en resocialisatie.
,Specifieke modellen (specifieke onderdelen van behandeling):
- Model van Marlatt (terugvalpreventie). Gaat over de hoge risicosituaties en de
gedachten en gevoelens over deze situatie, samen met de reacties. Het gaat
om het leren herkennen van risicofactoren en vervolgens worden
copingvaardigheden aan te leren om het risico te verminderen.
- Motivatiecyclus (motivatie). Bij motivatie gaat het om het ombuigen van
externe naar interne motivatie. Bij een opgelegde behandeling is de motivatie
kleiner, en uitval kan grote gevolgen hebben. Motiverende gespreksvoering
richt zich op het opsporen, vergroten en oplossen van ambivalentie ten
opzichte van verandering. In de motivatiecyclus wordt motivatie gezien als
verschillende fases waarin iemand in verschillende mate gemotiveerd kan
zijn. Op basis van waar de cliënt in de cyclus zit, kunnen interventies worden
ingezet.
- Barriers to change model (motivatie). Verandering wordt gezien als een
stroom waarin barrières voorkomen die moeten worden overwonnen.
- COM-B model (motivatie). Bestaat uit:
a. Capacity. In staat zijn tot.
b. Opportunity. De gelegenheid hebben/de omstandigheden.
c. Motivation.
d. Behaviour. De interactie tussen de eerdere delen.
Aanbevelingen van de werkgroep
- Een expertgroep moet onderzoeken welke componenten uit deze modellen
relevant zijn voor de forensische verslavingszorg, vooral aandacht voor
motivatie, vaardigheden, context, terugvalpreventie, beschermende factoren
en stagering in de ontwikkeling van motivatie en herstel.
- De forensische verslavingszorg moet zich richten op de criminogene factoren
(What Works), het versterken van de beschermende factoren (Good Lives
Model), zoveel mogelijk aansluiten bij de doelen van de cliënt
(rehabilitatie/herstel) en aandacht hebben voor de
somatische/medicamenteuze, psychologische en sociale
interventiemogelijkheden (biopsychosociale model). Daarnaast vormt
terugvalpreventie een belangrijk onderdeel van de behandeling en moet men
altijd bedacht zijn op motivationele tekorten die de compliance kunnen
belemmeren.
, Van Dorsten et al.: Protocollaire behandeling op
maat: een casusbeschrijving
De standaard interventies hebben niet altijd de verwachte uitwerking en een goede
casusconceptualisatie kan behulpzaam zijn bij het optimaal aanpassen van het
behandelprotocol.
Een standaardprotocol is gebaseerd op de gemeenschappelijke conceptuele
aspecten van de desbetreffende stoornis en dus is er eigenlijk wel sprake van een
impliciete casusconceptualisatie. Het gaat dus om de overeenkomsten tussen
patiënten. Soms knapt iemand echter niet voldoende op en dan kan een expliciete
casusconceptualisatie nuttig zijn om het protocol toe te spitsen op deze specifieke
patiënt.
Opties zijn:
- Functie- en betekenisanalyses uitvoeren (dus een casusconceptualisatie) en
zowel op basis hiervan als op de diagnose van de DSM-5 een behandelplan
opstellen. Waar deze van elkaar verschillen, moet de keuze worden gemaakt
voor één van de twee. Heeft in dit artikel de voorkeur en kan leiden tot:
a. Standaardbehandeling als de analyses geen aanleiding geven tot
aanpassing.
b. Standaardbehandeling plus aanvullende interventies
c. Standaardbehandeling minus bepaalde interventies
d. Een idiosyncratische behandeling, ondanks dat er wel een
standaardbehandeling is beschreven.
Hoe verder je naar onder gaat in de opties, hoe meer argumentatie er nodig is (want
je wijkt steeds verder af van het protocol).
- Pas na onvoldoende werkzaamheid of terugval een casusconceptualisatie
opstellen en een nieuw behandelplan bepalen.
Individuele casusconceptualisatie is nog niet aangetoond van meerwaarde, maar er
zijn wel professionals die van mening zijn dat het nut heeft, zoals in dit artikel.
Functieanalyse (FA)= In welke situaties bepaald gedrag voortkomt en wat de
positieve en negatieve consequenties hiervan zijn. Dus welke, waarschijnlijk
disfunctionele, gedragingen worden ingezet om met de omstandigheden om te
gaan? Zoals vermijdings- en veiligheidsgedrag.
FORENSISCHE
BEHANDEL- EN
ZORGPROGRAMMA’S
(500850-M-6)
Inhoud
Samenvatting van alle artikelen en zorgprogramma’s zoals beschreven in de syllabus
Taal: Nederlands
,Zorgprogramma verslaving hoofdstuk 3:
behandelmodellen
Het belangrijkste zijn het voorkomen van terugval in middelengebruik, het verkleinen
van het delictrisico, herstelondersteunende zorg en het samenspel van biologische,
psychologische en sociale aspecten.
Algemene modellen
- What works principes (RNR-model). Er is meer evidentie voor de effectiviteit
dan bij andere modellen. Naast risk, need en responsivity bevat deze ook:
a. Professionaliteitsprincipe. Het professionele handelen moet voldoen
aan de daarvoor gestelde wettelijke voorwaarden.
b. Integriteitsprincipe. De behandeling moet op de bedoelde wijze worden
uitgevoerd.
c. Eigen-context principe. Een interventie of behandeling moet zoveel
mogelijk in de eigen context van de persoon plaatsvinden.
- Good lives model. Aanvullende en alternatieve benadering van het RNR-
model. Ontwikkeld voor alle soorten delinquenten, maar wordt vooral gebruikt
bij zeden. Het gaat om het positief richten op de primaire levensbehoeften
(primary goods), en gaat over zowel het welzijn van de delinquent als op de
vermindering en beheersing van recidive.
- Herstelmodel. Is van toepassing op mensen met een psychiatrische ziekte of
ernstige somatische ziekten/verwondingen. Drie fasen:
a. Stabilisatie/acuut. Stabilisatie en vermindering van de acute klachten.
b. Heroriëntering. Oriënteren op de gevolgen van de ziekte en het
verwerken hiervan/rouwproces.
c. Reïntegratie. Het verwerven van een nieuwe plek in de maatschappij
met zo min mogelijk hulp.
- Er is ook een ander herstelmodel waarin het gaat om verschillende soorten
herstel:
a. Maatschappelijk. Positieverbetering in sociaal en cultureel opzicht en
bestrijden van stigma’s
b. Functioneel. Verbeteren van functioneren in bio-psycho-sociaal-
cultureel opzicht.
c. Klinisch. Reductie/remissie van symptomen en zo mogelijk genezing.
d. Persoonlijk. Het veranderen van zichzelf (identiteit, doelen, hoop etc).
- Rehabilitatiemodel, De patiënt ondersteunen bij het eigen herstelproces en
gaat over de wensen en zorgbehoeften om zo iemand succesvol en tevreden
te laten leven met zo min mogelijk professionele hulp. Gaat dus over kwaliteit
van leven, optimale autonomie en maatschappelijke participatie.
- Biopsychosociale model. Een samenspel van biologische, psychologische en
sociale factoren en heeft betrekking op zowel diagnose, risicotaxatie als
behandeling en resocialisatie.
,Specifieke modellen (specifieke onderdelen van behandeling):
- Model van Marlatt (terugvalpreventie). Gaat over de hoge risicosituaties en de
gedachten en gevoelens over deze situatie, samen met de reacties. Het gaat
om het leren herkennen van risicofactoren en vervolgens worden
copingvaardigheden aan te leren om het risico te verminderen.
- Motivatiecyclus (motivatie). Bij motivatie gaat het om het ombuigen van
externe naar interne motivatie. Bij een opgelegde behandeling is de motivatie
kleiner, en uitval kan grote gevolgen hebben. Motiverende gespreksvoering
richt zich op het opsporen, vergroten en oplossen van ambivalentie ten
opzichte van verandering. In de motivatiecyclus wordt motivatie gezien als
verschillende fases waarin iemand in verschillende mate gemotiveerd kan
zijn. Op basis van waar de cliënt in de cyclus zit, kunnen interventies worden
ingezet.
- Barriers to change model (motivatie). Verandering wordt gezien als een
stroom waarin barrières voorkomen die moeten worden overwonnen.
- COM-B model (motivatie). Bestaat uit:
a. Capacity. In staat zijn tot.
b. Opportunity. De gelegenheid hebben/de omstandigheden.
c. Motivation.
d. Behaviour. De interactie tussen de eerdere delen.
Aanbevelingen van de werkgroep
- Een expertgroep moet onderzoeken welke componenten uit deze modellen
relevant zijn voor de forensische verslavingszorg, vooral aandacht voor
motivatie, vaardigheden, context, terugvalpreventie, beschermende factoren
en stagering in de ontwikkeling van motivatie en herstel.
- De forensische verslavingszorg moet zich richten op de criminogene factoren
(What Works), het versterken van de beschermende factoren (Good Lives
Model), zoveel mogelijk aansluiten bij de doelen van de cliënt
(rehabilitatie/herstel) en aandacht hebben voor de
somatische/medicamenteuze, psychologische en sociale
interventiemogelijkheden (biopsychosociale model). Daarnaast vormt
terugvalpreventie een belangrijk onderdeel van de behandeling en moet men
altijd bedacht zijn op motivationele tekorten die de compliance kunnen
belemmeren.
, Van Dorsten et al.: Protocollaire behandeling op
maat: een casusbeschrijving
De standaard interventies hebben niet altijd de verwachte uitwerking en een goede
casusconceptualisatie kan behulpzaam zijn bij het optimaal aanpassen van het
behandelprotocol.
Een standaardprotocol is gebaseerd op de gemeenschappelijke conceptuele
aspecten van de desbetreffende stoornis en dus is er eigenlijk wel sprake van een
impliciete casusconceptualisatie. Het gaat dus om de overeenkomsten tussen
patiënten. Soms knapt iemand echter niet voldoende op en dan kan een expliciete
casusconceptualisatie nuttig zijn om het protocol toe te spitsen op deze specifieke
patiënt.
Opties zijn:
- Functie- en betekenisanalyses uitvoeren (dus een casusconceptualisatie) en
zowel op basis hiervan als op de diagnose van de DSM-5 een behandelplan
opstellen. Waar deze van elkaar verschillen, moet de keuze worden gemaakt
voor één van de twee. Heeft in dit artikel de voorkeur en kan leiden tot:
a. Standaardbehandeling als de analyses geen aanleiding geven tot
aanpassing.
b. Standaardbehandeling plus aanvullende interventies
c. Standaardbehandeling minus bepaalde interventies
d. Een idiosyncratische behandeling, ondanks dat er wel een
standaardbehandeling is beschreven.
Hoe verder je naar onder gaat in de opties, hoe meer argumentatie er nodig is (want
je wijkt steeds verder af van het protocol).
- Pas na onvoldoende werkzaamheid of terugval een casusconceptualisatie
opstellen en een nieuw behandelplan bepalen.
Individuele casusconceptualisatie is nog niet aangetoond van meerwaarde, maar er
zijn wel professionals die van mening zijn dat het nut heeft, zoals in dit artikel.
Functieanalyse (FA)= In welke situaties bepaald gedrag voortkomt en wat de
positieve en negatieve consequenties hiervan zijn. Dus welke, waarschijnlijk
disfunctionele, gedragingen worden ingezet om met de omstandigheden om te
gaan? Zoals vermijdings- en veiligheidsgedrag.
