Juridische thema’s voor de maatschappelijk werker
Thema 1: Wat is recht?
● Je kan onderstaande termen betreffende soorten recht toelichten en verduidelijken
aan de hand van een voorbeeld:
Internationaal recht, nationaal recht, publiekrecht en privaatrecht
def : ‘Recht is de geïnstitutionaliseerde ordening van het menselijk handelen in onze
maatschappij’
internationaal recht
= verhouding tussen verschillende landen onderling
bv. klimaatverdrag in Parijs legt regels rond broeikasgassen vast waar alle
deelnemende landen zich voor dienen in te zetten.
nationaal recht
= rechtsregels die geldig en gemaakt zijn in ons land (intern)
bv. grondwet, strafrecht,...
publiekrecht
= verhouding tussen burger en de overheid en omvat regels ivm inrichting vd staat en
grondwet
bv. strafrecht, grondwettelijk recht,...
privaatrecht
= verhouding tussen burgers onderling
bv. handelsrecht, burgerlijk recht,...
Thema 2: Federale organisatie België
● Je kan de term federale staat toelichten en het verschil met een eenheidsstaat
(unitaire staat) verduidelijken.
1. federale staat
= land dat bestaat uit ongelijke grondgebieden met afzonderlijk parlement + regering
en specifieke wetten.
→ gebonden aan de grondwet
unitaire staat
= eenheidsstaat met 1 parlement en 1
regering
“ alle wetten gelden voor het ganse land,
goedgekeurd door één parlement”
1
, België is een Federale staat
= “Beslissingsbevoegdheid verdeeld is tussen de federale overheid en de
deelgebieden (gemeenschappen en gewesten).”
Federale overheid:
Eigen parlement en regering
Bevoegdheden gehele grondgebied
● Je kan de termen gemeenschappen en gewesten toelichten en de verschillende
gewesten en gemeenschappen ook benoemen.
3 Gemeenschappen :
Eigen parlement en regering
Bevoegdheden deel grondgebied
- vlaamse gemeenschap
- franse gemeenschap
- duitstalige gemeenschap
→ vnl. cultuur en welzijn zoals bv. jeugdhulp, gezinsbeleid, gezondheidsbeleid,
onderwijs,...
3 Gewesten:
Eigen parlement en regering
Bevoegdheden deel grondgebied
- vlaams gewest
- waals gewest
- brussels hoofdstedelijk gewest
→ vnl. economie zoals bv. energie, tewerkstelling, huisvesting, landbouw,..
● Je kent de belangrijkste bevoegdheden voor een sociaal werker op federaal,
gemeenschaps- en gewestniveau
Werkloosheidsuitkering → Federale bevoegdheid ( sociale zekerheid)
VDAB → Vlaanderen bevoegd ( gewest en gemeenschappen)
CLB → Vlaanderen bevoegd ( gemeenschappen)
Ziekte- en invaliditeitsuitkering → Federale bevoegdheid ( sociale zekerheid)
Kinderbijslag → Vlaanderen bevoegd (gewest)
Inburgering → Vlaanderen ( gemeenschap)
● Je kan de term scheiding der machten omschrijven en de belangrijke kenmerken
ervan toelichten.
= Democratische landen (dus ook België) kennen drie gescheiden machten:
• Wetgevende macht
• Uitvoerende macht
• Rechterlijke macht
2
, In België (federaal niveau):
• Wetgevende macht: Het federale parlement en de koning
• Uitvoerende macht: De federale regering en de koning
• Rechterlijke macht: De hoven en de rechtbanken
“Iedere macht controleert de andere machten en wordt er ook zelf door
gecontroleerd” (= tegenmacht)
Ook op niveau gemeenschappen en gewesten (= Vlaanderen)
● Je kan de scheiding der machten toepassen op de federale overheid.
De regering (gemeenschappen en gewesten) vervult dezelfde taak als de koning op
federaal niveau in het wetgevingsproces
5 parlementen:
→ Vlaams Parlement (124 leden)
→ Parlement Waals Gewest (75 leden)
→ Parlement Franse Gemeenschap (94 leden)
→ Parlement Duitstalige Gemeenschap (25 leden)
→ Parlement Brussels Hoofdstedelijk Gewest (89 leden)
● Je kan de termen representatieve democratie, parlementaire democratie en directe
democratie toelichten en verduidelijken aan de hand van een voorbeeld.
Directe democratie
= Iedereen beslist persoonlijk mee.
Representatieve democratie
= Bevolking kiest vertegenwoordigers om te beslissen.
≠ soorten representatieve democratie:
• Presidentiële democratie (bv. VS)
• Parlementaire democratie (bv. België)
● Je kan toelichten wat een rechtsstaat is en wat rechtsbescherming inhoudt.
- Een rechtsstaat is een staat waarin vrijheid, rechtszekerheid en
rechtsgelijkheid voor de burger heel belangrijk zijn. Bovendien geniet de
burger bescherming van zijn rechten en vrijheden, tegen medeburgers én
tegen de overheid.
3
Thema 1: Wat is recht?
● Je kan onderstaande termen betreffende soorten recht toelichten en verduidelijken
aan de hand van een voorbeeld:
Internationaal recht, nationaal recht, publiekrecht en privaatrecht
def : ‘Recht is de geïnstitutionaliseerde ordening van het menselijk handelen in onze
maatschappij’
internationaal recht
= verhouding tussen verschillende landen onderling
bv. klimaatverdrag in Parijs legt regels rond broeikasgassen vast waar alle
deelnemende landen zich voor dienen in te zetten.
nationaal recht
= rechtsregels die geldig en gemaakt zijn in ons land (intern)
bv. grondwet, strafrecht,...
publiekrecht
= verhouding tussen burger en de overheid en omvat regels ivm inrichting vd staat en
grondwet
bv. strafrecht, grondwettelijk recht,...
privaatrecht
= verhouding tussen burgers onderling
bv. handelsrecht, burgerlijk recht,...
Thema 2: Federale organisatie België
● Je kan de term federale staat toelichten en het verschil met een eenheidsstaat
(unitaire staat) verduidelijken.
1. federale staat
= land dat bestaat uit ongelijke grondgebieden met afzonderlijk parlement + regering
en specifieke wetten.
→ gebonden aan de grondwet
unitaire staat
= eenheidsstaat met 1 parlement en 1
regering
“ alle wetten gelden voor het ganse land,
goedgekeurd door één parlement”
1
, België is een Federale staat
= “Beslissingsbevoegdheid verdeeld is tussen de federale overheid en de
deelgebieden (gemeenschappen en gewesten).”
Federale overheid:
Eigen parlement en regering
Bevoegdheden gehele grondgebied
● Je kan de termen gemeenschappen en gewesten toelichten en de verschillende
gewesten en gemeenschappen ook benoemen.
3 Gemeenschappen :
Eigen parlement en regering
Bevoegdheden deel grondgebied
- vlaamse gemeenschap
- franse gemeenschap
- duitstalige gemeenschap
→ vnl. cultuur en welzijn zoals bv. jeugdhulp, gezinsbeleid, gezondheidsbeleid,
onderwijs,...
3 Gewesten:
Eigen parlement en regering
Bevoegdheden deel grondgebied
- vlaams gewest
- waals gewest
- brussels hoofdstedelijk gewest
→ vnl. economie zoals bv. energie, tewerkstelling, huisvesting, landbouw,..
● Je kent de belangrijkste bevoegdheden voor een sociaal werker op federaal,
gemeenschaps- en gewestniveau
Werkloosheidsuitkering → Federale bevoegdheid ( sociale zekerheid)
VDAB → Vlaanderen bevoegd ( gewest en gemeenschappen)
CLB → Vlaanderen bevoegd ( gemeenschappen)
Ziekte- en invaliditeitsuitkering → Federale bevoegdheid ( sociale zekerheid)
Kinderbijslag → Vlaanderen bevoegd (gewest)
Inburgering → Vlaanderen ( gemeenschap)
● Je kan de term scheiding der machten omschrijven en de belangrijke kenmerken
ervan toelichten.
= Democratische landen (dus ook België) kennen drie gescheiden machten:
• Wetgevende macht
• Uitvoerende macht
• Rechterlijke macht
2
, In België (federaal niveau):
• Wetgevende macht: Het federale parlement en de koning
• Uitvoerende macht: De federale regering en de koning
• Rechterlijke macht: De hoven en de rechtbanken
“Iedere macht controleert de andere machten en wordt er ook zelf door
gecontroleerd” (= tegenmacht)
Ook op niveau gemeenschappen en gewesten (= Vlaanderen)
● Je kan de scheiding der machten toepassen op de federale overheid.
De regering (gemeenschappen en gewesten) vervult dezelfde taak als de koning op
federaal niveau in het wetgevingsproces
5 parlementen:
→ Vlaams Parlement (124 leden)
→ Parlement Waals Gewest (75 leden)
→ Parlement Franse Gemeenschap (94 leden)
→ Parlement Duitstalige Gemeenschap (25 leden)
→ Parlement Brussels Hoofdstedelijk Gewest (89 leden)
● Je kan de termen representatieve democratie, parlementaire democratie en directe
democratie toelichten en verduidelijken aan de hand van een voorbeeld.
Directe democratie
= Iedereen beslist persoonlijk mee.
Representatieve democratie
= Bevolking kiest vertegenwoordigers om te beslissen.
≠ soorten representatieve democratie:
• Presidentiële democratie (bv. VS)
• Parlementaire democratie (bv. België)
● Je kan toelichten wat een rechtsstaat is en wat rechtsbescherming inhoudt.
- Een rechtsstaat is een staat waarin vrijheid, rechtszekerheid en
rechtsgelijkheid voor de burger heel belangrijk zijn. Bovendien geniet de
burger bescherming van zijn rechten en vrijheden, tegen medeburgers én
tegen de overheid.
3
