Things that make us smart – Donald Norman
Defending human attributes in the age of the machine
Don Norman bestudeert technologie in de context van gebruik en ontwerp.
Norman beschrijf de begrippen data, informate en kennis als volgt:
Data bestaat uit feiten waaraan conclusies gebonden kunnen worden.
Informatie is een acteve selecte van deze feiten
Kennis is informate die naar binnen gekeerd is na een waarneming, redeneren of leren.
Hoofdstuk 1 | A human-centered technology
Cogniteve artefacten zijn bedoeld om het mentale denkproces van mensen te ondersteunen. Denk
hierbij aan hulpmiddelen voor geheugen of rekenprocedures. Cogniteve artefacten zijn articieel,
omdat ze door mensen zijn gemaakt.
Mens Computer
Beperkt korte-termijn geheugen Minder beperkt korte-termijn geheugen
Beperkte nauwkeurigheid Precisie
Beperkte concentrate Niet afleidbaar
Beperkte ratonaliteit Ratoneel
Positeve eigenschappen mens:
Creatief: Bedenken en maken van zogenaamde artefacten ter ondersteuning van het denken
en het handelen.
Mentale cognitieee artefacten: Lezen, taal, logica.
Fysieke cognitieee artefacten: Pen, papier, boek, agenda.
Het machinaal perspectef wijst op de tekortkomingen van mensen:
snel afgeleid
irrationeel
ongrammaticaal
geneigd tot fouten
Het menselijk perspectef wijst op de pluspunten van deze eigenschappen:
Afeidbaarheid: oog hebben voor de omgeving (gevaar).
Irrationeel: oog hebben voor emotonele afwegingen.
Ongrammaticaal: flexibel omgaan met taal.
Geneigd tot fouten: goed in de globale aanpak (niet in de details).
De technologie is complementair:
Ondereangt waar mensen slecht in zijn: precisie, logisch redeneren, routnematg handelen,
onthouden.
Ondersteunt waar mensen goed in zijn: nieuwe dingen bedenken, relates leggen,
verbanden zien, overzicht houden, plannen.
, Norman beschrijf 2 soorten cognitie
Erearingscognitie (Situated cognitionn Refectieee cognitie
Handelen Vergelijken
Reageren Bedenken
Beleven Beslissen
Samenhang erearing en refectie:
Erearing is nodig om snel en routnematg handelen te ontwikkelen.
Refectie is nodig om nieuwe dingen te bedenken. Reflecte is iets wat je moet leren via
expliciet onderwijs, niet via ervaring.
Hoofdstuk 2 | Experiencing the world
De aard van deskundigheid ligt in snel en efcicnt handelen. Kennis en vaardigheden zijn
geautomatseerd.
Er worden twee soorten van kennis behandeld:
Tacit knowledge, ook wel expertkennis, is kennis die moeilijk te communiceren is.
Explicit knowledge is kennis die wel makkelijk te communiceren is.
Informatie-eerwerkings eerschillen
Erearingscognitie (Situated cognitionn Refectieee cognitie
‘data-driven’ (voorkennis) ‘deep reasoning’
Waarneming Langzaam en moeizaam
Gestuurd naar verschillende hersencentra Opslag van tussentjdse resultaten
Reactef (kniereflex) Vooruit en terug redeneren (schaken)
Simpele afleidingen (lezen) Externe (geheugen) hulpmiddelen
Drie typen leren
Accretion (aanwasn verkrijgen van feitenkennis
o Accumulate van feitenkennis
o Gaat snel en moeiteloos bij voldoende voorkennis
o Langzaam en pijnlijk wanneer het juiste conceptuele kader ontbreekt (nonsens-
woorden leren - herhaling, mnemonische strategiecn/geheugensteuntjes)
Tuning (afstemmingn automatseren van kennis en vaardigheid
o Wat eerst moeizaam gaat, gaat makkelijk en vanzelfsprekend als gevolg van oefening
o Van bewust naar onbewust
o Afstemming is een langzaam proces
o Van beginner naar expert: minimaal 5000 uur oefenen en blijven oefenen
Restructuring (herstructureringn heroverwegen en herinrichten van kennis
o Het moeilijkste deel van leren: het vormen van de juiste conceptuele structuren
o Vereist reflecte
Mihaly Csikszentmihalyi beweert dat je pas optmaal en blijvend kan ervaren zodra je in een contnue
stroom van gefocuste concentrate zit. Door constante stmulate, in de ervaringsmodus, vanuit de
Defending human attributes in the age of the machine
Don Norman bestudeert technologie in de context van gebruik en ontwerp.
Norman beschrijf de begrippen data, informate en kennis als volgt:
Data bestaat uit feiten waaraan conclusies gebonden kunnen worden.
Informatie is een acteve selecte van deze feiten
Kennis is informate die naar binnen gekeerd is na een waarneming, redeneren of leren.
Hoofdstuk 1 | A human-centered technology
Cogniteve artefacten zijn bedoeld om het mentale denkproces van mensen te ondersteunen. Denk
hierbij aan hulpmiddelen voor geheugen of rekenprocedures. Cogniteve artefacten zijn articieel,
omdat ze door mensen zijn gemaakt.
Mens Computer
Beperkt korte-termijn geheugen Minder beperkt korte-termijn geheugen
Beperkte nauwkeurigheid Precisie
Beperkte concentrate Niet afleidbaar
Beperkte ratonaliteit Ratoneel
Positeve eigenschappen mens:
Creatief: Bedenken en maken van zogenaamde artefacten ter ondersteuning van het denken
en het handelen.
Mentale cognitieee artefacten: Lezen, taal, logica.
Fysieke cognitieee artefacten: Pen, papier, boek, agenda.
Het machinaal perspectef wijst op de tekortkomingen van mensen:
snel afgeleid
irrationeel
ongrammaticaal
geneigd tot fouten
Het menselijk perspectef wijst op de pluspunten van deze eigenschappen:
Afeidbaarheid: oog hebben voor de omgeving (gevaar).
Irrationeel: oog hebben voor emotonele afwegingen.
Ongrammaticaal: flexibel omgaan met taal.
Geneigd tot fouten: goed in de globale aanpak (niet in de details).
De technologie is complementair:
Ondereangt waar mensen slecht in zijn: precisie, logisch redeneren, routnematg handelen,
onthouden.
Ondersteunt waar mensen goed in zijn: nieuwe dingen bedenken, relates leggen,
verbanden zien, overzicht houden, plannen.
, Norman beschrijf 2 soorten cognitie
Erearingscognitie (Situated cognitionn Refectieee cognitie
Handelen Vergelijken
Reageren Bedenken
Beleven Beslissen
Samenhang erearing en refectie:
Erearing is nodig om snel en routnematg handelen te ontwikkelen.
Refectie is nodig om nieuwe dingen te bedenken. Reflecte is iets wat je moet leren via
expliciet onderwijs, niet via ervaring.
Hoofdstuk 2 | Experiencing the world
De aard van deskundigheid ligt in snel en efcicnt handelen. Kennis en vaardigheden zijn
geautomatseerd.
Er worden twee soorten van kennis behandeld:
Tacit knowledge, ook wel expertkennis, is kennis die moeilijk te communiceren is.
Explicit knowledge is kennis die wel makkelijk te communiceren is.
Informatie-eerwerkings eerschillen
Erearingscognitie (Situated cognitionn Refectieee cognitie
‘data-driven’ (voorkennis) ‘deep reasoning’
Waarneming Langzaam en moeizaam
Gestuurd naar verschillende hersencentra Opslag van tussentjdse resultaten
Reactef (kniereflex) Vooruit en terug redeneren (schaken)
Simpele afleidingen (lezen) Externe (geheugen) hulpmiddelen
Drie typen leren
Accretion (aanwasn verkrijgen van feitenkennis
o Accumulate van feitenkennis
o Gaat snel en moeiteloos bij voldoende voorkennis
o Langzaam en pijnlijk wanneer het juiste conceptuele kader ontbreekt (nonsens-
woorden leren - herhaling, mnemonische strategiecn/geheugensteuntjes)
Tuning (afstemmingn automatseren van kennis en vaardigheid
o Wat eerst moeizaam gaat, gaat makkelijk en vanzelfsprekend als gevolg van oefening
o Van bewust naar onbewust
o Afstemming is een langzaam proces
o Van beginner naar expert: minimaal 5000 uur oefenen en blijven oefenen
Restructuring (herstructureringn heroverwegen en herinrichten van kennis
o Het moeilijkste deel van leren: het vormen van de juiste conceptuele structuren
o Vereist reflecte
Mihaly Csikszentmihalyi beweert dat je pas optmaal en blijvend kan ervaren zodra je in een contnue
stroom van gefocuste concentrate zit. Door constante stmulate, in de ervaringsmodus, vanuit de
