Sociologie
1. Wat is sociologie
• Sociologie bekijkt gedrag vanuit sociale relaties.
• Sociologie bestudeert het dagelijkse leven.
o Socius = metgezel, partner
o Logos = woord, leer
Belang van sociologie voor de gezondheidszorg
• Een goede zorgverlener beseft dat de beheersing van het vak alleen niet voldoende is
om beroepsmatig goed te functioneren.
• Een goede oriëntatie op de steeds veranderende samenleving en zijn gezondheidszorg is
noodzakelijk.
• Inzicht in de leefwereld van mensen en de sociale problemen binnen onze
maatschappij.
Waarom sociologie?
• Vaak de gerichtheid naar de individuele cliënt
• Sociale factoren krijgen relatief weinig aandacht
• Naast biologische en psychologische factoren impact van sociale factoren
• Bv. verklaringsmodellen ziekte, het ziekteverloop en -beleving bij cliënten en hun manier
van zorgvragen vaak sociaal sociaal/maatschappelijk bepaald
• Bio-psycho-sociaal model
Elk individu is een vertegenwoordiger van een grotere
groep/categorie.
Sociologie
Alles wat met ons gebeurt, wordt beïnvloed door sociale relaties (de structuur en de
cultuur).
,“wat individuele mensen verrichten is lang niet zo individueel als het soms lijkt”
• Voorbeelden van impact van sociale factoren
o Invloed van de sociale gradiënt van gezondheid
o Als zorgverstrekker in een regionaal ziekenhuis? Als zorgverstrekker binnen een
bepaalde instelling?
= rollen innemen, verwachtingen vervullen, je plek zoeken in een ruimer
geheel/structuur
Hoe je je gedraagt, wordt beïnvloed door je sociale omgeving.
Gedrag wordt gestuurd vanuit sociale relaties
Sociologie …
• … in menselijk gedrag algemene patronen ontdekken
Bv. partnerkeuze, naamkeuze
• … idee dat we zelf ons leven bepalen loslaten
Bv. aantal kinderen, kledij, muziekkeuze
• -> de samenleving beïnvloedt al onze beslissingen en ervaringen
Hoe je je gedraagt, wordt beïnvloed door je sociale omgeving
Sociologie – definitie
Sociologie: de wetenschappelijke bestudering van de interactie tussen personen en sociale
eenheden, van de factoren die die interactie bepalen, en van de gevolgen daarvan op
menselijk gedrag.
• Benadert het handelen vanuit sociale relaties.
2
, • Wetenschap
Sociologie = wetenschappelijke bestudering
o Objectief
o Grootschalig (representatief)
o Controleerbaar
Sociologen zoeken adhv theorieën verklaringen voor vaststellingen
= voortdurende zoektocht naar bewijsmateriaal
• Interactie
Interactie tussen personen en sociale eenheden
o Interactie = handelen tussen mensen onderling
o Sociaal handelen = bij het handelen/plannen van handelen rekening houden met wat
anderen gaan/kunnen doen
• Gedrag
Alle individuele …
o cognitieve uitingen: ideeën, opinies, overtuigingen
o affectieve uitingen: emoties
o dynamische uitingen: effectieve gedrag
Gedrag is het van interactie (onderlinge beïnvloeding wanneer mensen in overleg de
context interpreteren en van betekenis voorzien) binnen een bepaalde context (context
heeft eveneens een invloed op interactie en gedrag!).
• Contextuele factoren
= kenmerken van de maatschappij, omgeving of groepering waarbinnen interacties
plaatsgrijpen
o Demografische factoren
Demografische factoren: de meetbare eigenschappen van een bevolking of
bevolkingsgroep, en van de samenstelling daarvan.
▪ Die kunnen het gedrag van mensen bepalen en zelfs een maatschappij als geheel
veranderen
Voorbeeld dia 35
o Ecologische factoren
▪ Klimatologische kenmerken: hoe het klimaat het gedrag van de mensen kan
beïnvloeden.
▪Geografische kenmerken: de aardrijkskundige kenmerken.
- hoe aardrijkskundige kenmerken het gedrag van mensen beïnvloeden
o Materiële factoren
▪ Grondstoffen, technologie en de infrastructuur van een maatschappij
▪ Bv. elektronische massamedia
- individueel
3
1. Wat is sociologie
• Sociologie bekijkt gedrag vanuit sociale relaties.
• Sociologie bestudeert het dagelijkse leven.
o Socius = metgezel, partner
o Logos = woord, leer
Belang van sociologie voor de gezondheidszorg
• Een goede zorgverlener beseft dat de beheersing van het vak alleen niet voldoende is
om beroepsmatig goed te functioneren.
• Een goede oriëntatie op de steeds veranderende samenleving en zijn gezondheidszorg is
noodzakelijk.
• Inzicht in de leefwereld van mensen en de sociale problemen binnen onze
maatschappij.
Waarom sociologie?
• Vaak de gerichtheid naar de individuele cliënt
• Sociale factoren krijgen relatief weinig aandacht
• Naast biologische en psychologische factoren impact van sociale factoren
• Bv. verklaringsmodellen ziekte, het ziekteverloop en -beleving bij cliënten en hun manier
van zorgvragen vaak sociaal sociaal/maatschappelijk bepaald
• Bio-psycho-sociaal model
Elk individu is een vertegenwoordiger van een grotere
groep/categorie.
Sociologie
Alles wat met ons gebeurt, wordt beïnvloed door sociale relaties (de structuur en de
cultuur).
,“wat individuele mensen verrichten is lang niet zo individueel als het soms lijkt”
• Voorbeelden van impact van sociale factoren
o Invloed van de sociale gradiënt van gezondheid
o Als zorgverstrekker in een regionaal ziekenhuis? Als zorgverstrekker binnen een
bepaalde instelling?
= rollen innemen, verwachtingen vervullen, je plek zoeken in een ruimer
geheel/structuur
Hoe je je gedraagt, wordt beïnvloed door je sociale omgeving.
Gedrag wordt gestuurd vanuit sociale relaties
Sociologie …
• … in menselijk gedrag algemene patronen ontdekken
Bv. partnerkeuze, naamkeuze
• … idee dat we zelf ons leven bepalen loslaten
Bv. aantal kinderen, kledij, muziekkeuze
• -> de samenleving beïnvloedt al onze beslissingen en ervaringen
Hoe je je gedraagt, wordt beïnvloed door je sociale omgeving
Sociologie – definitie
Sociologie: de wetenschappelijke bestudering van de interactie tussen personen en sociale
eenheden, van de factoren die die interactie bepalen, en van de gevolgen daarvan op
menselijk gedrag.
• Benadert het handelen vanuit sociale relaties.
2
, • Wetenschap
Sociologie = wetenschappelijke bestudering
o Objectief
o Grootschalig (representatief)
o Controleerbaar
Sociologen zoeken adhv theorieën verklaringen voor vaststellingen
= voortdurende zoektocht naar bewijsmateriaal
• Interactie
Interactie tussen personen en sociale eenheden
o Interactie = handelen tussen mensen onderling
o Sociaal handelen = bij het handelen/plannen van handelen rekening houden met wat
anderen gaan/kunnen doen
• Gedrag
Alle individuele …
o cognitieve uitingen: ideeën, opinies, overtuigingen
o affectieve uitingen: emoties
o dynamische uitingen: effectieve gedrag
Gedrag is het van interactie (onderlinge beïnvloeding wanneer mensen in overleg de
context interpreteren en van betekenis voorzien) binnen een bepaalde context (context
heeft eveneens een invloed op interactie en gedrag!).
• Contextuele factoren
= kenmerken van de maatschappij, omgeving of groepering waarbinnen interacties
plaatsgrijpen
o Demografische factoren
Demografische factoren: de meetbare eigenschappen van een bevolking of
bevolkingsgroep, en van de samenstelling daarvan.
▪ Die kunnen het gedrag van mensen bepalen en zelfs een maatschappij als geheel
veranderen
Voorbeeld dia 35
o Ecologische factoren
▪ Klimatologische kenmerken: hoe het klimaat het gedrag van de mensen kan
beïnvloeden.
▪Geografische kenmerken: de aardrijkskundige kenmerken.
- hoe aardrijkskundige kenmerken het gedrag van mensen beïnvloeden
o Materiële factoren
▪ Grondstoffen, technologie en de infrastructuur van een maatschappij
▪ Bv. elektronische massamedia
- individueel
3
