Thema 2: Externe effecten en publieke goederen
OV1: EXTERNE EFFECTEN
Goed functionerende markten hebben voor heel wat welvaart gezorgd. Tal van nieuwe
producten worden tegen redelijke prijzen te koop aangeboden.
Iedereen zijn eigen auto, maar dat veroorzaakt vervuiling en aangezien bedrijven
consumenten er onvoldoende mee rekening houden, treedt de overheid op.
1. Positieve en negatieve externe effecten
Er zijn externe effecten als de productie van een goed of dienst ook gevolgen heeft
anderen vragers en aanbieders
Negatieve externe effecten of externe kosten:
o Niet-betrokkenen af te rekenen krijgen met lasten
o Bv omwonende van de grote koestal hebben af te rekenen met lawaai en reuk.
Positieve externe effecten:
o Als mensen die niet betrokken zijn bij productie of consumptie van het goed, ook
voordelen ondervinden.
o Bv jouw straat wordt heraangelegd met tal van groenvoorzieningen waardoor u
huis meer waard is.
Interne kosten:
o Een onderneming houdt dus rekening met de kosten binnen het bedrijf gemaakt
zijn.
o Producenten houden uit zichzelf geen rekening met externe kosten die ze
veroorzaken. Wrm zou je kosten van vervuild water doorrekenen?
Maatschappelijke prijs:
o de maatschappelijke prijs van een product houdt niet alleen rekening met de
interne kosten van de onderneming, maar ook met de negatieve externe kosten.
o De maatschappelijke prijs ligt dus veel hoger dan de marktprijs.
Negatieve externe effecten intern maken zodat ze door de onderneming mee in rekening
worden gebracht, is dus een must. Hier faalt de markt, want de prijs is geen weerspiegeling
van de echte kosten.
Pareto-effeciënt punt: meest efficiënte voor de markt: verbetering is niet meer mogelijk =
optimale situatie = in die situatie verdwijnt de milieuschade niet volledig = optimale
milieuschade.
, De productie van goederen en diensten bezorgt de maatschappij dan zoveel mogelijk
welvaart en zo min mogelijk negatieve externe kosten.
Arthur Pigou:
o Het is een taak voor de overheid om negatieve externe effecten aan te pakken
o Belastingen om milieuvervuiling tegen te gaan.
2. Oplossingen bij negatieve externe effecten.
2.1 Vrijwillige overeenkomst tussen de betrokken partijen
Ronald Coase:
o Coase-theorema: beide partijen kunnen zich vinden in een overeenkomst die
de externe effecten beperkt tot een maatschappelijk aanvaardbaar niveau.
Beide partijen worden er beter van en de overheid is niet tussenbeide moeten
komen.
o Voorwaarden:
De rechten, plichten van de partijen moeten duidelijk afgelijnd zijn.
De partijen moeten kunnen onderhandelen zonder dat dit hoge, extra
kosten met zich meebrengt.
o Wanneer kan een vrijwillige overeenkomst tussen betrokken partijen slagen?
Als de partijen zich aan de afspraak houden.
Conclusie: het is geven en nemen
2.2 Opleggen van beperkingen en reguleringen door de overheid
Als er geen vrijwillige overeenkomst komt, komt de overheid tussen beide
o Niet altijd een succes
Redenen voor een mogelijk pover overheidsingrijpen zijn legio:
o Het is zeer moeilijk om externe effecten in cijfers vast te leggen
o Adequate maatregelen nemen is dan moeilijk.
o Verkozen politici houden dikwijls niet het maatschappelijk welzijn voor ogen
maar wel aan dat van de kiezers.
Welke boeren mogen leveren? Boeren bepaald door
o Vriendjespolitiek
o Veiling
o Eerst komt, eerst maalt
o Hoeveel vervuiling
o Quotum bepaalt niet wie mag verkopen
Voor- en nadelen van het beperken van de productie
o + pareto-effeciënt punt
OV1: EXTERNE EFFECTEN
Goed functionerende markten hebben voor heel wat welvaart gezorgd. Tal van nieuwe
producten worden tegen redelijke prijzen te koop aangeboden.
Iedereen zijn eigen auto, maar dat veroorzaakt vervuiling en aangezien bedrijven
consumenten er onvoldoende mee rekening houden, treedt de overheid op.
1. Positieve en negatieve externe effecten
Er zijn externe effecten als de productie van een goed of dienst ook gevolgen heeft
anderen vragers en aanbieders
Negatieve externe effecten of externe kosten:
o Niet-betrokkenen af te rekenen krijgen met lasten
o Bv omwonende van de grote koestal hebben af te rekenen met lawaai en reuk.
Positieve externe effecten:
o Als mensen die niet betrokken zijn bij productie of consumptie van het goed, ook
voordelen ondervinden.
o Bv jouw straat wordt heraangelegd met tal van groenvoorzieningen waardoor u
huis meer waard is.
Interne kosten:
o Een onderneming houdt dus rekening met de kosten binnen het bedrijf gemaakt
zijn.
o Producenten houden uit zichzelf geen rekening met externe kosten die ze
veroorzaken. Wrm zou je kosten van vervuild water doorrekenen?
Maatschappelijke prijs:
o de maatschappelijke prijs van een product houdt niet alleen rekening met de
interne kosten van de onderneming, maar ook met de negatieve externe kosten.
o De maatschappelijke prijs ligt dus veel hoger dan de marktprijs.
Negatieve externe effecten intern maken zodat ze door de onderneming mee in rekening
worden gebracht, is dus een must. Hier faalt de markt, want de prijs is geen weerspiegeling
van de echte kosten.
Pareto-effeciënt punt: meest efficiënte voor de markt: verbetering is niet meer mogelijk =
optimale situatie = in die situatie verdwijnt de milieuschade niet volledig = optimale
milieuschade.
, De productie van goederen en diensten bezorgt de maatschappij dan zoveel mogelijk
welvaart en zo min mogelijk negatieve externe kosten.
Arthur Pigou:
o Het is een taak voor de overheid om negatieve externe effecten aan te pakken
o Belastingen om milieuvervuiling tegen te gaan.
2. Oplossingen bij negatieve externe effecten.
2.1 Vrijwillige overeenkomst tussen de betrokken partijen
Ronald Coase:
o Coase-theorema: beide partijen kunnen zich vinden in een overeenkomst die
de externe effecten beperkt tot een maatschappelijk aanvaardbaar niveau.
Beide partijen worden er beter van en de overheid is niet tussenbeide moeten
komen.
o Voorwaarden:
De rechten, plichten van de partijen moeten duidelijk afgelijnd zijn.
De partijen moeten kunnen onderhandelen zonder dat dit hoge, extra
kosten met zich meebrengt.
o Wanneer kan een vrijwillige overeenkomst tussen betrokken partijen slagen?
Als de partijen zich aan de afspraak houden.
Conclusie: het is geven en nemen
2.2 Opleggen van beperkingen en reguleringen door de overheid
Als er geen vrijwillige overeenkomst komt, komt de overheid tussen beide
o Niet altijd een succes
Redenen voor een mogelijk pover overheidsingrijpen zijn legio:
o Het is zeer moeilijk om externe effecten in cijfers vast te leggen
o Adequate maatregelen nemen is dan moeilijk.
o Verkozen politici houden dikwijls niet het maatschappelijk welzijn voor ogen
maar wel aan dat van de kiezers.
Welke boeren mogen leveren? Boeren bepaald door
o Vriendjespolitiek
o Veiling
o Eerst komt, eerst maalt
o Hoeveel vervuiling
o Quotum bepaalt niet wie mag verkopen
Voor- en nadelen van het beperken van de productie
o + pareto-effeciënt punt
