OV2: Overheidsinterventies op competitieve markten
Adam Smith = vrije markteconomie
Keynes = overheid komt tussen waar nodig is (producenten/consumenten beschermen)
Btw = indirecte belasting/niet rechtstreeks
o De belastingdragers betalen aan de verkoper die het dan aan de fiscus geeft
Loon = directe belasting
Als overheid zich inmengt, moet je veel regels passeren
Vrije markt = efficiënter, maar niet sociaal, geen rekening met mensen.
Waarom vraagt de overheid bij elk product dat je koopt btw?
o 1) geld ophalen om taksen te financieren
o 2) consumenten sturen naar een gezonder gebruik (sigaretten, alcohol…) = goed
voor het welzijn
De overheid is niet altijd tevreden met de prijs die op de markt tot stand komt dus gaan ze
ingrijpen door de prijzen te manipuleren, de aangeboden hoeveelheid bij te sturen,
belastingen heffen of subsidies te verleden.
1.1 Maximumprijzen (grondstoffen, geneesmiddelen, inplantanten, drinkwaterdistributie,
taxivervoer, afvalverwerking, kosten rusthuis (bejaardenopvang)… federaal niveau)
Gefedereerde gewesten en gemeenschappen
Levensnoodzakelijk, sociaal dementie, concurrentie werkt niet optimaal.
Een prijs waarboven niet gehandeld mag worden
Problemen?:
Vraagoverschot/aanbodtekort V > A
o Zorgt voor het ontstaan van een zwarte markt waarbij producenten hun V-
overschot aan hogere prijzen gaat verkopen
Producenten gaan kwaliteit van hun producten laten dalen
Welvaartsverlies, TS is gedaald.
Als men hun prijs moet limiteren, gaan sommige producenten afhaken
De overheid probeert om het evenwicht te herstellen door:
De vraag af te remmen (TS daalt)
o Consumenten aanzetten tot minder verbruik (denk aan benzine)
Het aanbod te vergroten (TS stijgt)
o Wordt gerealiseerd door huidige en nieuwe producenten
Levensnoodzakelijk, sociaal dementie, concurrentie werkt niet optimaal.
, Benzinemarkt:
Maximumprijzen = programmaovereenkomst tussen overheid en petroleumsector
Pmax wordt berekent in functie van bepalingen die vastgelegd worden door de
programmaovereenkomst tussen minister van energie & economie en Belgische
petroleummarkt.
Bepalingen:
o Variabelen: over p-evolutie van aardolieproducten o.b.v. een aantal
parameters bv Dollarcourse ruwe aardolie.
Voordelen programmaovereenkomst:
o Prijs is volledig transparant
o Er moet niet telkens overleg gebeuren tussen overheid en betrokken
sector tot p-verhoging
Voor elk aardolieproduct is er een Pmax die vastligt van de bepalingen van de
programmaovereenkomsten.
1.2 Minimumprijzen (op brood bij bakkers ter bescherming voor supermarkten, ook hier
afvalverwerking…)
Een prijs waaronder niet gehandeld kan worden
Problemen?:
Aanbodoverschot
o Zorgt voor het ontstaan van een zwarte markt waarbij producenten hun A-
overschot tegen een lagere prijs verkopen.
Welvaartsverlies, TS is gedaald
Het aanbodoverschot aanpakken kan op verschillende manieren:
Maatregel 1:
De overheid kan het A-overschot op de markt opkopen en verwerken. Dat kost wel
handenvol geld + A-overschot blijft bestaan.
o Voor de consumenten verandert er niks
o De producenten worden geholpen maar de maatschappij draait op voor de
kosten.
o Ze doen dat als het draait rond voedsel want voedsel wegsmijten is ethisch
niet oké.
o Gestegen TS < kost van de overheid = welvaartsverlies
Maatregel 2:
Adam Smith = vrije markteconomie
Keynes = overheid komt tussen waar nodig is (producenten/consumenten beschermen)
Btw = indirecte belasting/niet rechtstreeks
o De belastingdragers betalen aan de verkoper die het dan aan de fiscus geeft
Loon = directe belasting
Als overheid zich inmengt, moet je veel regels passeren
Vrije markt = efficiënter, maar niet sociaal, geen rekening met mensen.
Waarom vraagt de overheid bij elk product dat je koopt btw?
o 1) geld ophalen om taksen te financieren
o 2) consumenten sturen naar een gezonder gebruik (sigaretten, alcohol…) = goed
voor het welzijn
De overheid is niet altijd tevreden met de prijs die op de markt tot stand komt dus gaan ze
ingrijpen door de prijzen te manipuleren, de aangeboden hoeveelheid bij te sturen,
belastingen heffen of subsidies te verleden.
1.1 Maximumprijzen (grondstoffen, geneesmiddelen, inplantanten, drinkwaterdistributie,
taxivervoer, afvalverwerking, kosten rusthuis (bejaardenopvang)… federaal niveau)
Gefedereerde gewesten en gemeenschappen
Levensnoodzakelijk, sociaal dementie, concurrentie werkt niet optimaal.
Een prijs waarboven niet gehandeld mag worden
Problemen?:
Vraagoverschot/aanbodtekort V > A
o Zorgt voor het ontstaan van een zwarte markt waarbij producenten hun V-
overschot aan hogere prijzen gaat verkopen
Producenten gaan kwaliteit van hun producten laten dalen
Welvaartsverlies, TS is gedaald.
Als men hun prijs moet limiteren, gaan sommige producenten afhaken
De overheid probeert om het evenwicht te herstellen door:
De vraag af te remmen (TS daalt)
o Consumenten aanzetten tot minder verbruik (denk aan benzine)
Het aanbod te vergroten (TS stijgt)
o Wordt gerealiseerd door huidige en nieuwe producenten
Levensnoodzakelijk, sociaal dementie, concurrentie werkt niet optimaal.
, Benzinemarkt:
Maximumprijzen = programmaovereenkomst tussen overheid en petroleumsector
Pmax wordt berekent in functie van bepalingen die vastgelegd worden door de
programmaovereenkomst tussen minister van energie & economie en Belgische
petroleummarkt.
Bepalingen:
o Variabelen: over p-evolutie van aardolieproducten o.b.v. een aantal
parameters bv Dollarcourse ruwe aardolie.
Voordelen programmaovereenkomst:
o Prijs is volledig transparant
o Er moet niet telkens overleg gebeuren tussen overheid en betrokken
sector tot p-verhoging
Voor elk aardolieproduct is er een Pmax die vastligt van de bepalingen van de
programmaovereenkomsten.
1.2 Minimumprijzen (op brood bij bakkers ter bescherming voor supermarkten, ook hier
afvalverwerking…)
Een prijs waaronder niet gehandeld kan worden
Problemen?:
Aanbodoverschot
o Zorgt voor het ontstaan van een zwarte markt waarbij producenten hun A-
overschot tegen een lagere prijs verkopen.
Welvaartsverlies, TS is gedaald
Het aanbodoverschot aanpakken kan op verschillende manieren:
Maatregel 1:
De overheid kan het A-overschot op de markt opkopen en verwerken. Dat kost wel
handenvol geld + A-overschot blijft bestaan.
o Voor de consumenten verandert er niks
o De producenten worden geholpen maar de maatschappij draait op voor de
kosten.
o Ze doen dat als het draait rond voedsel want voedsel wegsmijten is ethisch
niet oké.
o Gestegen TS < kost van de overheid = welvaartsverlies
Maatregel 2:
