Week 11 – Samenvatting strafprocesrecht alles
Literatuur
J. Loyson, ‘Het gesloten stelsel van rechtsmiddelen in strafzaken’, NJB 2015/1735.
Gaat over gesloten stelsel van rechtsmiddelen in strafaken. Dit houdt in formele zin in dat de
verdachte geen toegang heeft tot de rechter en dan NO moet volgen. Een vb. is dat HB te laat wordt
ingesteld.
Het gesloten stelsel in materiele zin houdt in dat de verdachte wel toegang heeft tot de rechter maar
geen verweer mag voeren.
Het gesloten stelsel formele zin
Er zijn twee voorzieningen die de duur van een strafgeding waarborgen:
1. Een rechterlijke beslissing kan alleen worden aangetast indien er een rechtsmiddel
openstaat.
2. Er moet worden voorkomen dat er twee beslissingen naast elkaar komen te staan, waardoor
de bestreden beslissing wordt verwerkt in de nieuwe beslissing.
Het gesloten stelsel in materiële zin
Het oordeel van de RC over de rechtmatigheid van de inverzekeringstelling staat vast en kan niet
opnieuw worden getoetst. Verzuimen van formaliteiten rond de vrijheidsbenemende
dwangmiddelen kunnen op de voet van art. 359a Sv echter wel aan de orde worden gesteld. De
zittingsrechter kan dus verzuimen meewegen bij het oordeel over de ontvankelijkheid van het OM.
Rechtspraak
Indien de verdachte niet aan de RC wordt voorgeleid kan de inverzekeringstelling wel door de rechter
worden getoetst. Dit is ook het geval indien het bevel tot inverzekeringstelling is gegeven door een
hulpOvJ die daartoe niet bevoegd is. Hetzelfde geldt voor de situatie waarin de inverzekeringstelling
langer heeft geduurd dan noodzakelijk.
Gedeeltelijke afschaffing
De auteur bespreekt enkele annotaties wordt gepleit voor een gedeeltelijke afschaffing van het
gesloten stelsel van rechtsmiddelen. Volgens hem kunnen in de praktijk nagenoeg alle verweren
worden voorgelegd aan de zittingsrechter. Daarom zou er volgens de auteur een eind (moeten)
komen aan het materiële aspect van het gesloten stelsel van rechtsmiddelen in strafzaken.
, Hoorcollege
Rechtsmiddelen in het algemeen
Een rechtsmiddel wordt volgens De Hullu (1989) gedefinieerd als; een wettelijke mogelijkheid voor
de betrokken procespartijen om een beslissing van de rechter waar zij het niet mee eens zijn ter
toetsing voor te leggen aan een rechterlijke instantie, die de bevoegdheid heeft om de bestreden
rechterlijke beslissing teniet te doen.
- Het verzet tegen een strafbeschikking voldoet niet volledig aan deze definitie, de
strafbeschikking is immers een beslissing van de OvJ en niet van de rechter – het wordt toch
als een rechtsmiddel gezien.
- Bij de modernisering van het WvSv wordt de definitie van een rechtsmiddel nog ruimer.
Waarom hebben wij nu rechtsmiddelen? Hier zijn verschillende redenen en doelen voor:
- Het verzekeren van de juiste toepassing van het materiële strafrecht
- Het bevorderen van de rechtseenheid. Zorgen dat rechtbank X hetzelfde doet als Y.
- De procedurele rechtvaardigheid; berechting in meer dan 1 feitelijke instantie van de zaak
draagt bij aan acceptatie van de uitspraak – doet zich bv. voor als de partijen zich niet
gehoord hebben gevoeld.
Prejudiciële procedure bij de HR
- Geen rechtsmiddel maar wel van belang.
- Sinds 1 oktober 2022 kan de feitenrechter prejudiciële vragen aan de HR stellen.
- Daarvoor moest de feitenrechter zelf complexe vragen beantwoorden.
- De mogelijkheid om de HR eerder aan het woord te laten werd hierdoor gemist.
Internationale verplichting tot het opstellen van rechtsmiddelen
We vallen terug op art. 6 EVRM – hieraan staat geen expliciete verwijzing naar rechtsmiddelen.
- Dat wil niet zeggen dat dit artikel niet relevant is.
- Het EHRM neemt namelijk tot uitgangspunt dat voldaan moet zijn aan art. 6 EVRM indien er
een rechtsmiddel openstaat – blijkt onder andere uit EHRM Lalmahomed t. Nederland.
Ook van belang dat art. 6 EVRM de verdachte het recht geeft op een eerlijk proces indien er sprake is
van een criminal charge.
- Een strafbeschikking is een criminal charge – dit betekent dat in art. 6 EVRM in zoverre ook
het recht op een rechtsmiddel tegen de strafbeschikking besloten ligt.
Een expliciete verwijzing in rechtsmiddelen is wel te vinden in art. 2 lid 1 Zevende protocol EVRM –
niet door Nederland geratificeerd dus geldt niet.
- Hierin staat dat eenieder die door een gerecht is veroordeeld wegens een strafbaar feit het
recht heeft zijn schuldigverklaring of veroordeling opnieuw te doen beoordelen door een
hoger gerecht.
Art. 14 lid 5 IVBPR – wel door Nederland geratificeerd;
- Eenieder die wegens een strafbaar feit is veroordeeld heeft het recht de schuldigverklaring
en veroordeling opnieuw te doen beoordelen door een hoger rechtscollege overeenkomstig
de wet.
- Betekenis hiervan beperkt.
- Volgens de HR kan de bepaling niet rechtstreeks worden toegepast – eerder een
instructienorm aan de wetgever.
- Uitspraken van het Human Right Committee zijn bovendien niet bindend.
De soorten rechtsmiddelen
- Onderscheid tussen gewone en buitengewone rechtsmiddelen
Literatuur
J. Loyson, ‘Het gesloten stelsel van rechtsmiddelen in strafzaken’, NJB 2015/1735.
Gaat over gesloten stelsel van rechtsmiddelen in strafaken. Dit houdt in formele zin in dat de
verdachte geen toegang heeft tot de rechter en dan NO moet volgen. Een vb. is dat HB te laat wordt
ingesteld.
Het gesloten stelsel in materiele zin houdt in dat de verdachte wel toegang heeft tot de rechter maar
geen verweer mag voeren.
Het gesloten stelsel formele zin
Er zijn twee voorzieningen die de duur van een strafgeding waarborgen:
1. Een rechterlijke beslissing kan alleen worden aangetast indien er een rechtsmiddel
openstaat.
2. Er moet worden voorkomen dat er twee beslissingen naast elkaar komen te staan, waardoor
de bestreden beslissing wordt verwerkt in de nieuwe beslissing.
Het gesloten stelsel in materiële zin
Het oordeel van de RC over de rechtmatigheid van de inverzekeringstelling staat vast en kan niet
opnieuw worden getoetst. Verzuimen van formaliteiten rond de vrijheidsbenemende
dwangmiddelen kunnen op de voet van art. 359a Sv echter wel aan de orde worden gesteld. De
zittingsrechter kan dus verzuimen meewegen bij het oordeel over de ontvankelijkheid van het OM.
Rechtspraak
Indien de verdachte niet aan de RC wordt voorgeleid kan de inverzekeringstelling wel door de rechter
worden getoetst. Dit is ook het geval indien het bevel tot inverzekeringstelling is gegeven door een
hulpOvJ die daartoe niet bevoegd is. Hetzelfde geldt voor de situatie waarin de inverzekeringstelling
langer heeft geduurd dan noodzakelijk.
Gedeeltelijke afschaffing
De auteur bespreekt enkele annotaties wordt gepleit voor een gedeeltelijke afschaffing van het
gesloten stelsel van rechtsmiddelen. Volgens hem kunnen in de praktijk nagenoeg alle verweren
worden voorgelegd aan de zittingsrechter. Daarom zou er volgens de auteur een eind (moeten)
komen aan het materiële aspect van het gesloten stelsel van rechtsmiddelen in strafzaken.
, Hoorcollege
Rechtsmiddelen in het algemeen
Een rechtsmiddel wordt volgens De Hullu (1989) gedefinieerd als; een wettelijke mogelijkheid voor
de betrokken procespartijen om een beslissing van de rechter waar zij het niet mee eens zijn ter
toetsing voor te leggen aan een rechterlijke instantie, die de bevoegdheid heeft om de bestreden
rechterlijke beslissing teniet te doen.
- Het verzet tegen een strafbeschikking voldoet niet volledig aan deze definitie, de
strafbeschikking is immers een beslissing van de OvJ en niet van de rechter – het wordt toch
als een rechtsmiddel gezien.
- Bij de modernisering van het WvSv wordt de definitie van een rechtsmiddel nog ruimer.
Waarom hebben wij nu rechtsmiddelen? Hier zijn verschillende redenen en doelen voor:
- Het verzekeren van de juiste toepassing van het materiële strafrecht
- Het bevorderen van de rechtseenheid. Zorgen dat rechtbank X hetzelfde doet als Y.
- De procedurele rechtvaardigheid; berechting in meer dan 1 feitelijke instantie van de zaak
draagt bij aan acceptatie van de uitspraak – doet zich bv. voor als de partijen zich niet
gehoord hebben gevoeld.
Prejudiciële procedure bij de HR
- Geen rechtsmiddel maar wel van belang.
- Sinds 1 oktober 2022 kan de feitenrechter prejudiciële vragen aan de HR stellen.
- Daarvoor moest de feitenrechter zelf complexe vragen beantwoorden.
- De mogelijkheid om de HR eerder aan het woord te laten werd hierdoor gemist.
Internationale verplichting tot het opstellen van rechtsmiddelen
We vallen terug op art. 6 EVRM – hieraan staat geen expliciete verwijzing naar rechtsmiddelen.
- Dat wil niet zeggen dat dit artikel niet relevant is.
- Het EHRM neemt namelijk tot uitgangspunt dat voldaan moet zijn aan art. 6 EVRM indien er
een rechtsmiddel openstaat – blijkt onder andere uit EHRM Lalmahomed t. Nederland.
Ook van belang dat art. 6 EVRM de verdachte het recht geeft op een eerlijk proces indien er sprake is
van een criminal charge.
- Een strafbeschikking is een criminal charge – dit betekent dat in art. 6 EVRM in zoverre ook
het recht op een rechtsmiddel tegen de strafbeschikking besloten ligt.
Een expliciete verwijzing in rechtsmiddelen is wel te vinden in art. 2 lid 1 Zevende protocol EVRM –
niet door Nederland geratificeerd dus geldt niet.
- Hierin staat dat eenieder die door een gerecht is veroordeeld wegens een strafbaar feit het
recht heeft zijn schuldigverklaring of veroordeling opnieuw te doen beoordelen door een
hoger gerecht.
Art. 14 lid 5 IVBPR – wel door Nederland geratificeerd;
- Eenieder die wegens een strafbaar feit is veroordeeld heeft het recht de schuldigverklaring
en veroordeling opnieuw te doen beoordelen door een hoger rechtscollege overeenkomstig
de wet.
- Betekenis hiervan beperkt.
- Volgens de HR kan de bepaling niet rechtstreeks worden toegepast – eerder een
instructienorm aan de wetgever.
- Uitspraken van het Human Right Committee zijn bovendien niet bindend.
De soorten rechtsmiddelen
- Onderscheid tussen gewone en buitengewone rechtsmiddelen
