Samenvatting Pathologie Blok 3.4
Voedingstoestand: De conditie van het lichaam als gevolg van enerzijds de inneming, absorptie en
benutting van voeding en anderzijds van ziektefactoren.
DEE = BMR + TEF + Activity
DEE = Dagelijkse hoeveel energie dat verbruikt wordt
BMR (BEE) = Basaal metabolisme (Energieverbruik in rust) (60-70%)
- Aantal calorieën dat nodig is om het metabolisme
te onderhouden dat nodig is voor het dagelijkse
lichaamsonderhoud
TEF = Energie die nodig is om je voedsel te verteren (5-10%)
- Kan ook met DIT worden aangegeven
Activity = Energie die je verbruikt bij je activiteiten (20-35%)
RMR (REE) = BMR + circa 10%
(Reken je uit via de H&B)
Energie haal je uit eiwitten, vetten en koolhydraten.
Eiwitten: Opbouw, reparatie en behoud van weefsel.
- Wordt alleen bij gebrek aan andere energiebronnen gebruikt als energie
Koolhydraten: Primaire energiebron
- Door insuline opgeslagen als glycogeen in de spieren en lever. Wordt gebruikt tijdens de 1e
fase van vasten en tijdens contractie van de spieren
- Glucose-afhankelijke weefsels: o.a. zenuwen (CZS), niermerg, rode bloedcellen, testikels
Vetten: Energie (voorraad bij weinig koolhydraten)
- Wordt verbruikt tijdens vasten en honger
- Energiebron voor glucose-afhankelijke weefsels (in vorm van ketonen)
BMR: Aantal calorieën dat nodig is om het metabolisme te onderhouden dat nodig is voor het
dagelijkse lichaamsonderhoud.
Wordt beïnvloed door:
- Vetvrije massa
- Geslacht
- Lichaamstemperatuur
- Leeftijd
- Hoeveel je eet
- Hoeveel je beweegt
- Erfelijke factoren
- Endocriene systeem
Normale lichaamssamenstelling:
BMI zegt niet alles. Een bodybuilder
kan een hoge BMI hebben terwijl hij
totaal geen overgewicht heeft.
1
,Ondervoeding:
Is een acute of chronische toestand waarbij een tekort of disbalans van energie, eiwit en andere
voedingsstoffen leidt tot meetbare, nadelige effecten op lichaamssamenstelling, functioneren en
klinische resultaten.
Risicofactoren:
BMI < 18,5 (18-69 jaar) en BMI < 20 (≥70 jaar) en/of
Onbedoeld gewichtsverlies van >10% in 6 maanden en/of
Onbedoeld gewichtsverlies van >5% in een maand
Ondervoeding bij ouderen
- 32-61% is ondervoed (1:10)
- Kenmerken:
o Ongewenst gewichtsverlies
o Functieverlies
o Disbalans energie-inname en energieverbruik
- Kosten: 1,7 miljard euro
- Ondervoeding is een belangrijke bedreiging van de zelfredzaamheid en de kwaliteit van leven
van kwetsbare ouderen
- Preventie, vroege herkenning en adequate behandeling van ondervoeding zijn van
levensbelang
Oorzaken:
1. Somatische oorzaken:
o Chronische ziekten
o Misselijkheid/braken
o Acute ziekten
o Medicatie
o Decubitus Oorzaken:
o Obstipatie of diarree 1. Mindere inname van
o Kauw- en slikproblemen voeding
o Ziekenhuisopname 2. Slechte vertering van
o Operatie voedsel (Maldigestie)
o Verminderde reuk en smaak 3. Verminderde opname van
2. Psychische oorzaken voedingsstoffen
o Verlies reactie (Malabsorptie)
o Depressie 4. Verhoogd gebruik/afbraak
o Dementie van vetten, koolhydraten en
o Stress eiwitten
3. Functionele oorzaken
o Beperkingen mobiliteit
o ADL-afhankelijk
4. Sociale oorzaken
o Eenzijdig eetpatroon
o Ontbrekend transport
o Weduwe status
o Ontbrekende mantelzorg
o Klein sociaal netwerk
o Alleen wonend
o Onvoldoende geld voor eten
2
, Gevolgen ondervoeding:
- Verminderde wondgenezing
- Verhoogde kans op decubitus
- Verminderde conditie
- Verhoogde sterftekans
- Verminderde kwaliteit van leven
- Verminderde functionaliteit
- Verhoogde complicaties en infecties
- Verhoogde opnameduur
- Verhoogde kosten
Vicieuze cirkel:
Ondervoeding -> Spierafbraak -> Verminderde kracht en conditie -> Verminderde loopsnelheid ->
Verminderde activiteit -> Verminderde eetlust -> Ondervoeding.
Optimale voedingstoestand:
Al je biologische functie van het lichaam werken goed/optimaal.
De conditie van het lichaam als gevolg van enerzijds en inneming, absorptie en benutting van
voeding en anderzijds van ziektefactoren.
o Ondervoeding is meer dan een negatieve voedingsbalans (kan ook leiden tot een
tekort aan bepaalde voedingsstoffen)
Ondervoedingsvormen:
1. Wasting (Door verhongering)
Verlies van (eerst) vetmassa en (later) skeletspiermassa
Kan ziekte gerelateerd zijn, maar zonder ontstekingen
Energiebehoefte, proteolyse en insuline dalen. Vetten worden als brandstof gebruikt
Ziekte-gerelateerd
- Door ziekte reageert de hypothalamus anders op orexigene (trek) en anorexigene
(verzadiging) prikkels
- Zonder ontstekingen
- T.g.v. behandeling: misselijkheid
Niet ziekte-gerelateerd:
- Dysfagie
- Hongerstaking
- Anorexia nervosa
- Armoede, hongersnood
- Cognitieve achteruitgang
- Eenzaamheid/somberheid
3
Voedingstoestand: De conditie van het lichaam als gevolg van enerzijds de inneming, absorptie en
benutting van voeding en anderzijds van ziektefactoren.
DEE = BMR + TEF + Activity
DEE = Dagelijkse hoeveel energie dat verbruikt wordt
BMR (BEE) = Basaal metabolisme (Energieverbruik in rust) (60-70%)
- Aantal calorieën dat nodig is om het metabolisme
te onderhouden dat nodig is voor het dagelijkse
lichaamsonderhoud
TEF = Energie die nodig is om je voedsel te verteren (5-10%)
- Kan ook met DIT worden aangegeven
Activity = Energie die je verbruikt bij je activiteiten (20-35%)
RMR (REE) = BMR + circa 10%
(Reken je uit via de H&B)
Energie haal je uit eiwitten, vetten en koolhydraten.
Eiwitten: Opbouw, reparatie en behoud van weefsel.
- Wordt alleen bij gebrek aan andere energiebronnen gebruikt als energie
Koolhydraten: Primaire energiebron
- Door insuline opgeslagen als glycogeen in de spieren en lever. Wordt gebruikt tijdens de 1e
fase van vasten en tijdens contractie van de spieren
- Glucose-afhankelijke weefsels: o.a. zenuwen (CZS), niermerg, rode bloedcellen, testikels
Vetten: Energie (voorraad bij weinig koolhydraten)
- Wordt verbruikt tijdens vasten en honger
- Energiebron voor glucose-afhankelijke weefsels (in vorm van ketonen)
BMR: Aantal calorieën dat nodig is om het metabolisme te onderhouden dat nodig is voor het
dagelijkse lichaamsonderhoud.
Wordt beïnvloed door:
- Vetvrije massa
- Geslacht
- Lichaamstemperatuur
- Leeftijd
- Hoeveel je eet
- Hoeveel je beweegt
- Erfelijke factoren
- Endocriene systeem
Normale lichaamssamenstelling:
BMI zegt niet alles. Een bodybuilder
kan een hoge BMI hebben terwijl hij
totaal geen overgewicht heeft.
1
,Ondervoeding:
Is een acute of chronische toestand waarbij een tekort of disbalans van energie, eiwit en andere
voedingsstoffen leidt tot meetbare, nadelige effecten op lichaamssamenstelling, functioneren en
klinische resultaten.
Risicofactoren:
BMI < 18,5 (18-69 jaar) en BMI < 20 (≥70 jaar) en/of
Onbedoeld gewichtsverlies van >10% in 6 maanden en/of
Onbedoeld gewichtsverlies van >5% in een maand
Ondervoeding bij ouderen
- 32-61% is ondervoed (1:10)
- Kenmerken:
o Ongewenst gewichtsverlies
o Functieverlies
o Disbalans energie-inname en energieverbruik
- Kosten: 1,7 miljard euro
- Ondervoeding is een belangrijke bedreiging van de zelfredzaamheid en de kwaliteit van leven
van kwetsbare ouderen
- Preventie, vroege herkenning en adequate behandeling van ondervoeding zijn van
levensbelang
Oorzaken:
1. Somatische oorzaken:
o Chronische ziekten
o Misselijkheid/braken
o Acute ziekten
o Medicatie
o Decubitus Oorzaken:
o Obstipatie of diarree 1. Mindere inname van
o Kauw- en slikproblemen voeding
o Ziekenhuisopname 2. Slechte vertering van
o Operatie voedsel (Maldigestie)
o Verminderde reuk en smaak 3. Verminderde opname van
2. Psychische oorzaken voedingsstoffen
o Verlies reactie (Malabsorptie)
o Depressie 4. Verhoogd gebruik/afbraak
o Dementie van vetten, koolhydraten en
o Stress eiwitten
3. Functionele oorzaken
o Beperkingen mobiliteit
o ADL-afhankelijk
4. Sociale oorzaken
o Eenzijdig eetpatroon
o Ontbrekend transport
o Weduwe status
o Ontbrekende mantelzorg
o Klein sociaal netwerk
o Alleen wonend
o Onvoldoende geld voor eten
2
, Gevolgen ondervoeding:
- Verminderde wondgenezing
- Verhoogde kans op decubitus
- Verminderde conditie
- Verhoogde sterftekans
- Verminderde kwaliteit van leven
- Verminderde functionaliteit
- Verhoogde complicaties en infecties
- Verhoogde opnameduur
- Verhoogde kosten
Vicieuze cirkel:
Ondervoeding -> Spierafbraak -> Verminderde kracht en conditie -> Verminderde loopsnelheid ->
Verminderde activiteit -> Verminderde eetlust -> Ondervoeding.
Optimale voedingstoestand:
Al je biologische functie van het lichaam werken goed/optimaal.
De conditie van het lichaam als gevolg van enerzijds en inneming, absorptie en benutting van
voeding en anderzijds van ziektefactoren.
o Ondervoeding is meer dan een negatieve voedingsbalans (kan ook leiden tot een
tekort aan bepaalde voedingsstoffen)
Ondervoedingsvormen:
1. Wasting (Door verhongering)
Verlies van (eerst) vetmassa en (later) skeletspiermassa
Kan ziekte gerelateerd zijn, maar zonder ontstekingen
Energiebehoefte, proteolyse en insuline dalen. Vetten worden als brandstof gebruikt
Ziekte-gerelateerd
- Door ziekte reageert de hypothalamus anders op orexigene (trek) en anorexigene
(verzadiging) prikkels
- Zonder ontstekingen
- T.g.v. behandeling: misselijkheid
Niet ziekte-gerelateerd:
- Dysfagie
- Hongerstaking
- Anorexia nervosa
- Armoede, hongersnood
- Cognitieve achteruitgang
- Eenzaamheid/somberheid
3
