SV MOV 3.2 - A brief history of ethics
Leerdoelen:
Verschillende denkbeelden herkennen
Verschillende denkbeelden in de geschiedenis herkennen
Het verband tussen wetenschap en technologie en denkbeelden benoemen
Literatuur:
Pinto, D & van Doremalen, H (2009). Conflicthantering en diversiteit.
Bohn Stafleu van Loghum. Hst. 2. [Mijn BSL]
Hoofdstuk 2 De moderne mens en moderne waarden
2.1 inleiding
In brede zin wordt met moderne mens een individu bedoeld dat leeft, denkt en handelt in de geest
van de waarden en normen van de moderne maatschappij. Deze maatschappij kenmerkt zich onder
andere door een scheiding van kerk en staat, onderling respect, rationaliteit, individualisme,
industrialisatie, democratie en de beheersing van de natuur en de samenleving door wetenschap
en techniek. Verder zijn in deze maatschappij vrijheid van meningsuiting, recht op demonstratie,
eigen godsdienstbeleving en tolerantie standaardbeginselen.
2.2 van premodern naar modern
De moderne mens heeft zich niet probleemloos kunnen ontwikkelen volgens een van tevoren
vastgesteld draaiboek. Het is een eeuwenlang proces geweest waarin diverse factoren van invloed
waren op het verloop en de uitkomst ervan.
Oudheid
De vroegste beschaving in Europa was de Griekse (2300-1400 v.Chr.). Volken verspreidden zich
over het oostelijk gedeelte van het Middellandse-Zeegebied. De twee bekendste stadstaten uit die
tijd zijn Sparta en Athene, de bakermat van onze democratie. Athene was in 500 v.Chr. de rijkste en
cultureel verst ontwikkelde stad in Europa. Door oorlogen raakte deze beschaving uitgeput en
kregen de Macedoniërs, onder leiding van Alexander de Grote, de kans om dit gebied te veroveren
en de Griekse beschaving en cultuur verder uit te breiden naar het oosten.
Nederland was in die tijd een waterrijk bosgebied dat werd bewoond door Kelten. De Kelten waren
afkomstig uit Midden-Europa en ontwikkelden tussen 2000 en 1000 v.Chr. hun eigen cultuur. Vanaf
ongeveer 750 v.Chr. begonnen zij zich in noordwestelijke richting te bewegen, tot zij rond 400
v.Chr. het grootste deel van West-Europa bewoonden.
Het Romeinse rijk vindt zijn oorsprong in de stad Rome. Deze stad was zeer gunstig gelegen in een
vruchtbare streek en groeide in relatief korte tijd uit tot de machtigste stad van de oudheid. De
Romeinen hebben veel invloed gehad op de Europese cultuur. Deze invloed van de Romeinen is
nog steeds zichtbaar in het rechtsstelsel en de democratische structuur. Het Engels, Frans en het
Spaans zijn in feite geëvolueerde Latijnse talen. De komst van het christendom betekende een
grote omwenteling voor het rijk.
Middeleeuwen
De Middeleeuwen beginnen met het verval van het Romeinse rijk, toenemende barbarisering en
verschillende invasies. Rond 1000 is Europa een lappendeken van kleine locale vorstendommen.
Belangrijk zijn de feodale structuren, waarin het geweldmonopolie steeds meer bij de
grootgrondbezitters (adel) komt te liggen. Gaandeweg begint het centrale gezag zich te herstellen.
De paus en de Duitse keizer zijn de belangrijkste machten. Kennis wordt voornamelijk bewaard en
overgedragen door monniken.
De Middeleeuwen worden wel gezien als een periode van achteruitgang en stagnatie. De Romeinen
blonken uit in organiseren en samenwerken en de Griekse flosofe en wetenschap werden gezien
als superieur aan die van de barbaren. Maar er werden gedurende de Middeleeuwen veel
belangrijke uitvindingen gedaan en reeds bestaande verder verbeterd, zoals landbouwwerktuigen
en wapens en schepen. Hiermee werd de basis gelegd voor de moderne wereld. Door de opkomst
van rijke steden verminderde geleidelijk de greep van het feodale systeem (situatie waarin
ondergeschikte zeer afhankelijk zijn van machthebbers). De pest bereikte Europa, waardoor hele
streken ontvolkt raakten. Hierdoor vielen bestaande machtsstructuren weg en ontstond er ruimte
voor nieuwe ideeën en inzichten.
Renaissance
Tijdens de Renaissance (1517-1669) ontstond er in Italië een nieuwe kijk op de mens: de nadruk
kwam te liggen op de menselijkheid, naar het model van de klassiek-Romeinse cultuur. Hierdoor
nam de invloed van de Kerk sterk af. In de Middeleeuwen overheerste het idee om tijdens het leven
zoveel mogelijk ten dienste te staan van de Kerk als vertegenwoordiger van God. Dit om een plaats
Leerdoelen:
Verschillende denkbeelden herkennen
Verschillende denkbeelden in de geschiedenis herkennen
Het verband tussen wetenschap en technologie en denkbeelden benoemen
Literatuur:
Pinto, D & van Doremalen, H (2009). Conflicthantering en diversiteit.
Bohn Stafleu van Loghum. Hst. 2. [Mijn BSL]
Hoofdstuk 2 De moderne mens en moderne waarden
2.1 inleiding
In brede zin wordt met moderne mens een individu bedoeld dat leeft, denkt en handelt in de geest
van de waarden en normen van de moderne maatschappij. Deze maatschappij kenmerkt zich onder
andere door een scheiding van kerk en staat, onderling respect, rationaliteit, individualisme,
industrialisatie, democratie en de beheersing van de natuur en de samenleving door wetenschap
en techniek. Verder zijn in deze maatschappij vrijheid van meningsuiting, recht op demonstratie,
eigen godsdienstbeleving en tolerantie standaardbeginselen.
2.2 van premodern naar modern
De moderne mens heeft zich niet probleemloos kunnen ontwikkelen volgens een van tevoren
vastgesteld draaiboek. Het is een eeuwenlang proces geweest waarin diverse factoren van invloed
waren op het verloop en de uitkomst ervan.
Oudheid
De vroegste beschaving in Europa was de Griekse (2300-1400 v.Chr.). Volken verspreidden zich
over het oostelijk gedeelte van het Middellandse-Zeegebied. De twee bekendste stadstaten uit die
tijd zijn Sparta en Athene, de bakermat van onze democratie. Athene was in 500 v.Chr. de rijkste en
cultureel verst ontwikkelde stad in Europa. Door oorlogen raakte deze beschaving uitgeput en
kregen de Macedoniërs, onder leiding van Alexander de Grote, de kans om dit gebied te veroveren
en de Griekse beschaving en cultuur verder uit te breiden naar het oosten.
Nederland was in die tijd een waterrijk bosgebied dat werd bewoond door Kelten. De Kelten waren
afkomstig uit Midden-Europa en ontwikkelden tussen 2000 en 1000 v.Chr. hun eigen cultuur. Vanaf
ongeveer 750 v.Chr. begonnen zij zich in noordwestelijke richting te bewegen, tot zij rond 400
v.Chr. het grootste deel van West-Europa bewoonden.
Het Romeinse rijk vindt zijn oorsprong in de stad Rome. Deze stad was zeer gunstig gelegen in een
vruchtbare streek en groeide in relatief korte tijd uit tot de machtigste stad van de oudheid. De
Romeinen hebben veel invloed gehad op de Europese cultuur. Deze invloed van de Romeinen is
nog steeds zichtbaar in het rechtsstelsel en de democratische structuur. Het Engels, Frans en het
Spaans zijn in feite geëvolueerde Latijnse talen. De komst van het christendom betekende een
grote omwenteling voor het rijk.
Middeleeuwen
De Middeleeuwen beginnen met het verval van het Romeinse rijk, toenemende barbarisering en
verschillende invasies. Rond 1000 is Europa een lappendeken van kleine locale vorstendommen.
Belangrijk zijn de feodale structuren, waarin het geweldmonopolie steeds meer bij de
grootgrondbezitters (adel) komt te liggen. Gaandeweg begint het centrale gezag zich te herstellen.
De paus en de Duitse keizer zijn de belangrijkste machten. Kennis wordt voornamelijk bewaard en
overgedragen door monniken.
De Middeleeuwen worden wel gezien als een periode van achteruitgang en stagnatie. De Romeinen
blonken uit in organiseren en samenwerken en de Griekse flosofe en wetenschap werden gezien
als superieur aan die van de barbaren. Maar er werden gedurende de Middeleeuwen veel
belangrijke uitvindingen gedaan en reeds bestaande verder verbeterd, zoals landbouwwerktuigen
en wapens en schepen. Hiermee werd de basis gelegd voor de moderne wereld. Door de opkomst
van rijke steden verminderde geleidelijk de greep van het feodale systeem (situatie waarin
ondergeschikte zeer afhankelijk zijn van machthebbers). De pest bereikte Europa, waardoor hele
streken ontvolkt raakten. Hierdoor vielen bestaande machtsstructuren weg en ontstond er ruimte
voor nieuwe ideeën en inzichten.
Renaissance
Tijdens de Renaissance (1517-1669) ontstond er in Italië een nieuwe kijk op de mens: de nadruk
kwam te liggen op de menselijkheid, naar het model van de klassiek-Romeinse cultuur. Hierdoor
nam de invloed van de Kerk sterk af. In de Middeleeuwen overheerste het idee om tijdens het leven
zoveel mogelijk ten dienste te staan van de Kerk als vertegenwoordiger van God. Dit om een plaats
