Thomas Mariën HIR
Begrippen leerpad 9
Het Pareto-criterium
Het pareto-criterium
Om te oordelen of een situatie beter is dan een andere, moeten we eerst een criterium
vaststellen dat we gebruiken bij het evalueren. De meeste economen gaan ervan uit dat
verschillende situaties met elkaar vergeleken kunnen worden op basis van de welvaart van
de individuele mensen.
Het Pareto-criterium:
Een situatie is een Pareto-verbetering als de welvaart van minstens één individu stijgt en de
welvaart van niemand daalt.
Slides: van situatie D naar C, C ligt dus rechtsboven D op de grafiek. Ook situatie A voldoet
aan het Pareto-criterium. Idem situatie E.
Beperkingen:
Punt B ligt niet in de blauwe of rode oppervlakte. Het Pareto-criterium doet dus geen
uitspraak over positie B t.o.v. D. Daarom is dit een Zwak Criterium: we kunnen niet alle
situaties ordenen/bespreken.
Pareto-efficiëntie:
Een situatie is Pareto-efficiënt als er geen Pareto-verbetering mogelijk is met de beschikbare
middelen.
Slides: punt B is pareto-efficiënt, punt D niet.
Pareto-grens:
Verzameling van alle pareto-efficiënte punten. Hier kan de welvaart van een individu alleen
stijgen als de welvaart van een ander individu daalt.
Pareto-efficiëntie op de markt
We stellen ons de vraag: Is er een uitkomst die Pareto-efficiënt is? Op deze manier vinden
we het eerste fundamentele theorema van de welvaartseconomie: (Eerste
welvaartstheorema): Namelijk dat als de prijsvorming vrij wordt gelaten in een markt van
volmaakte mededinging, de evenwichtsprijs dan leidt tot een Pareto-efficiënte uitkomst,
onder bepaalde voorwaarden.
Slides: Wanneer er 1 eenheid meer wordt verhandeld dan de 200, zal de welvaart stijgen. De
som van het CSP en het PSP (=welvaart) stijgt namelijk.
We noemen hier de hoeveelheid 200 niet pareto-efficiënt omdat er een pareto-verbetering
mogelijk is.
Het marktevenwicht is Pareto-Efficiënt. Hier is MBB = p = MK
(MBB = marginale bereidheid tot betalen)
Bij lagere hoeveelheid dan in het evenwicht, is MBB > MK en er kan dus meer winst geboekt
worden als er meer goederen worden verhandeld, bij grotere hoeveelheid is MK > MBB.
, Thomas Mariën HIR
Volgens het
Pareto-
criterium is
situatie A even
goed als
situatie B.
FOUT
Het Pareto-
criterium kan
niet gebruikt
worden om
situaties A en B
te vergelijken.
Dit betekent
niet dat beide
situaties even goed zijn.
Publieke goederen
Publieke goederen
Heel wat consumptiegoederen, zoals een brood, noemen we private goederen. Er bestaan
echter ook publieke goederen.
Publieke goederen hebben twee kenmerken die hen onderscheiden van private goederen.
Bij zuiver publieke goederen is er geen uitsluitbaarheid en geen rivaliteit in de consumptie.
Ter illustratie nemen we een zuiver publiek goed: een dijk die een gebied langs een rivier
moet beschermen tegen overstromingen. Dit zullen we vergelijken met een zuiver privaat
goed: een brood
Kenmerken publieke goederen:
Geen uitsluitbaarheid:
Bv. een dijk (publiek goed) wordt gebouwd tegen overstroming. De huizen achter de dijk
worden nu beschermd. Het is niet mogelijk om 1 van de huizen niet te beschermen wanneer
ze bv niet betalen voor de bescherming.
➔ Bij een brood (private goederen) is deze uitsluitbaarheid er wel. Men kan namelijk
gewoon kiezen iemand geen brood te verkopen.
Geen rivaliteit:
Indien de dijk (publieke goed) gebouwd is, is er geen extra kost indien er nog een extra gezin
komt wonen achter de dijk
Begrippen leerpad 9
Het Pareto-criterium
Het pareto-criterium
Om te oordelen of een situatie beter is dan een andere, moeten we eerst een criterium
vaststellen dat we gebruiken bij het evalueren. De meeste economen gaan ervan uit dat
verschillende situaties met elkaar vergeleken kunnen worden op basis van de welvaart van
de individuele mensen.
Het Pareto-criterium:
Een situatie is een Pareto-verbetering als de welvaart van minstens één individu stijgt en de
welvaart van niemand daalt.
Slides: van situatie D naar C, C ligt dus rechtsboven D op de grafiek. Ook situatie A voldoet
aan het Pareto-criterium. Idem situatie E.
Beperkingen:
Punt B ligt niet in de blauwe of rode oppervlakte. Het Pareto-criterium doet dus geen
uitspraak over positie B t.o.v. D. Daarom is dit een Zwak Criterium: we kunnen niet alle
situaties ordenen/bespreken.
Pareto-efficiëntie:
Een situatie is Pareto-efficiënt als er geen Pareto-verbetering mogelijk is met de beschikbare
middelen.
Slides: punt B is pareto-efficiënt, punt D niet.
Pareto-grens:
Verzameling van alle pareto-efficiënte punten. Hier kan de welvaart van een individu alleen
stijgen als de welvaart van een ander individu daalt.
Pareto-efficiëntie op de markt
We stellen ons de vraag: Is er een uitkomst die Pareto-efficiënt is? Op deze manier vinden
we het eerste fundamentele theorema van de welvaartseconomie: (Eerste
welvaartstheorema): Namelijk dat als de prijsvorming vrij wordt gelaten in een markt van
volmaakte mededinging, de evenwichtsprijs dan leidt tot een Pareto-efficiënte uitkomst,
onder bepaalde voorwaarden.
Slides: Wanneer er 1 eenheid meer wordt verhandeld dan de 200, zal de welvaart stijgen. De
som van het CSP en het PSP (=welvaart) stijgt namelijk.
We noemen hier de hoeveelheid 200 niet pareto-efficiënt omdat er een pareto-verbetering
mogelijk is.
Het marktevenwicht is Pareto-Efficiënt. Hier is MBB = p = MK
(MBB = marginale bereidheid tot betalen)
Bij lagere hoeveelheid dan in het evenwicht, is MBB > MK en er kan dus meer winst geboekt
worden als er meer goederen worden verhandeld, bij grotere hoeveelheid is MK > MBB.
, Thomas Mariën HIR
Volgens het
Pareto-
criterium is
situatie A even
goed als
situatie B.
FOUT
Het Pareto-
criterium kan
niet gebruikt
worden om
situaties A en B
te vergelijken.
Dit betekent
niet dat beide
situaties even goed zijn.
Publieke goederen
Publieke goederen
Heel wat consumptiegoederen, zoals een brood, noemen we private goederen. Er bestaan
echter ook publieke goederen.
Publieke goederen hebben twee kenmerken die hen onderscheiden van private goederen.
Bij zuiver publieke goederen is er geen uitsluitbaarheid en geen rivaliteit in de consumptie.
Ter illustratie nemen we een zuiver publiek goed: een dijk die een gebied langs een rivier
moet beschermen tegen overstromingen. Dit zullen we vergelijken met een zuiver privaat
goed: een brood
Kenmerken publieke goederen:
Geen uitsluitbaarheid:
Bv. een dijk (publiek goed) wordt gebouwd tegen overstroming. De huizen achter de dijk
worden nu beschermd. Het is niet mogelijk om 1 van de huizen niet te beschermen wanneer
ze bv niet betalen voor de bescherming.
➔ Bij een brood (private goederen) is deze uitsluitbaarheid er wel. Men kan namelijk
gewoon kiezen iemand geen brood te verkopen.
Geen rivaliteit:
Indien de dijk (publieke goed) gebouwd is, is er geen extra kost indien er nog een extra gezin
komt wonen achter de dijk
