EKONOMIE
1 © Noted Summaries Graad 12 Ekonomie [Makro-Ekonomie]
www.notedsummaries.co.za
, BASIESE EKONOMIESE BEGRIPPE & BEGINSELS
WAT IS EKONOMIE? EKONOMIESE PROBLEEM
sosiale wetenskap wat ondersoek hoe individue, huishoudings en firmas SKAARSHEIDSPROBLEEM
hul onbeperkte behoeftes en begeertes met beperkte en skaars
hulpbronne bevredig om die onbeperkte behoeftes en behoeftes van die samelewing te
bevredig met die gebruik van beperkte hulpbronne
→ Mense het net ’n beperkte hoeveelheid geld MAAR baie behoeftes en
begeertes om te bevredig
→ Die regering het ook ’n beperkte hoeveelheid geld en kan nie al sy
BEHOEFTES BEGEERTES begeertes bevredig nie
= goedere en dienste NOODSAAKLIK vir = menslike begeertes na goedere en
basiese oorlewing dienste EKONOMIESE SISTEEM [3 SENTRALE VRAE]
Z Behuising & veiligheid Z fancy tegnologie 1. UITSET VRAAG
Z Kos Z nuwerwetse klere/drag
Z Water Z lekkernye (kos en geskenke) → WATTER GOEDERE EN DIENSTE sal geproduseer word
en in WATTER hoeveelhede?
GELEENTHEIDSKOSTE
AANVRAAG 2. INSET / INVOER VRAAG
= die verlies van ander alternatiewe wanneer
= vind plaas wanneer verbruikers in staat en een alternatief gekies word → HOE sal elk van die goedere en dienste geproduseer
bereid is om 'n produk teen 'n sekere prys te word?
= verlies aan waarde / voordeel wat veroorsaak
koop sou gewees het deur deel te neem aan 'n → HOEVEEL van die skaars hulpbronne in die produksie
sekere aktiwiteit relatief tot 'n alternatiewe
= begeertes word werklike aanvraag van elke goed gebruik sal word
aktiwiteit wat 'n hoër opbrengs in waarde of
voordeel bied 3. VERSPREIDINGSVRAAG
Ek begeer ‘n Ford Figo maar het aanvraag = afspeel tussen begeertes en behoeftes = VIR WIE sal die goedere en dienste vervaardig word?
vir ‘n Kia Picanto
2 © Noted Summaries Graad 12 Ekonomie [Makro-Ekonomie] = WIE sal die goedere en dienste ontvang?
www.notedsummaries.co.za
, 2 VERTAKKINGS VAN EKONOMIE GOEDERE & DIENSTE
GOEDERE DIENSTE
. MIKRO- EKONOMIE MAKRO- EKONOMIE → ontasbare dinge [mediese
→ tasbare voorwerpe [kos,
klere, huise] dienste, regsdienste, finansiële
→ individuele besluite → werking van die ekonomie
dienste]
[verbruikers, produsente, in die geheel [werkloosheid,
invoerders, regering, inflasie, groei, en monetêre en
uitvoerders, maatskappye] fiskale beleid] GRATIS GOEDERE EKONOMIESE GOEDERE
W nie skaars nie = geen prys [lug, W goedere vervaardig teen 'n koste uit
sonskyn] skaars hulpbronne (skaars goedere)
W vrylik beskikbaar in onbeperkte W beperkte hoeveelheid beskikbaar
hoeveelhede W vereis ‘n prys
W gebruikswaarde MAAR NIE W gebruiks & ruilwaarde
RUILWAARDE W aanbod is beheerbaar
EKONOMIESE PROBLEEM W aanbod buite beheer van mense W welvaard = meerbaar aan
hoeveelheid
SKAARSHEIDSPROBLEEM
FINALE GOEDERE INTERMEDIÊRE GOEDERE
om die onbeperkte behoeftes en behoeftes van die samelewing te W goedere gebruik / verbruik [brood] W goedere aangekoop om as insette in
bevredig met die gebruik van beperkte hulpbronne die vervaardiging van ander
goedere gebruik te word
ABSOLUTE SKAARSHEID
PRIVAAT GOEDERE PUBLIEKE GOEDERE
→ wanneer ons genoeg hulpbronne het om goedere te koop, maar dit
W goedere verbruik deur individue & W gebruik deur gemeenskap in die
is net nie beskikbaar nie
verbruik deur ander is uitgesluit algemeen en verbruik deur ander
nie uitgesluit nie
RELATIEWE SKAARSHEID
KAPITAAL GOEDERE VERBRUIKERS GOEDERE
→ wanneer daar genoeg goedere is om ’n bevolking se behoeftes te W goedere wat nie verbruik word nie, W goedere wat vir verbruik deur
bevredig, maar die grootste deel van die bevolking te arm is om dit te maar gebruik word in die produksie individue / huishoudings gebruik
koop [ ontwikkelende lande ] van ander goedere word
HOMOGENE GOEDERE HETROGENE GOEDERE
W goedere presies dieselfde W gedifferensierde goedere
beskikbaar in verskillende variëteite
3 © Noted Summaries Graad 12 Ekonomie [Makro-Ekonomie] www.notedsummaries.co.za
, EKONOMIESE KRINGLOPMODEL diagram wat toon HOE geld, goedere,
OOP-ekonomie
dienste en produksiefaktore tussen kopers &
tipe ekonomie waar nie net die verkopers in die ekonomie beweeg (verhouding
tussen ekonomiese deelnemers > produksie,,
binnelandse faktore nie, maar ook
inkomste & besteding in die ekonomie)
entiteite in ander lande betrokke is by
die handel in produkte [handel met = totale produksie, verbruik, invoere & uitvoere
4- sektor ekonomie buitelandse sektor] [MAKRO-EKONOMIESE KONSEPTE]
2 BELANGRIKSTE MARKTE:
→ FAKTORMARK : mark vir
produksiefaktore
→ GOEDEREMARK : mark vir
goedere en dienste [homogene
produkte]
NOTA
• Lekkasies = T, S en M
• Inspuitings = I, G en X
• Goedere + Dienste = G + D
LEKKASIE = UITVLOEI van geld, produkte /
hulpbronne uit die ekonomiese kringloop
[spaargeld (S) , Belasting (T), Invoer (Z / M)]
INSPUITING = INVLOEI UITVLOEI van geld,
produkte / hulpbronne binne in die ekonomiese
kringloop [Uitvoere (X), Beleggingsinkomste (I),
Staatsbesteding (G)]
4 © Noted Summaries Graad 12 Ekonomie [Makro-Ekonomie] www.notedsummaries.co.za
1 © Noted Summaries Graad 12 Ekonomie [Makro-Ekonomie]
www.notedsummaries.co.za
, BASIESE EKONOMIESE BEGRIPPE & BEGINSELS
WAT IS EKONOMIE? EKONOMIESE PROBLEEM
sosiale wetenskap wat ondersoek hoe individue, huishoudings en firmas SKAARSHEIDSPROBLEEM
hul onbeperkte behoeftes en begeertes met beperkte en skaars
hulpbronne bevredig om die onbeperkte behoeftes en behoeftes van die samelewing te
bevredig met die gebruik van beperkte hulpbronne
→ Mense het net ’n beperkte hoeveelheid geld MAAR baie behoeftes en
begeertes om te bevredig
→ Die regering het ook ’n beperkte hoeveelheid geld en kan nie al sy
BEHOEFTES BEGEERTES begeertes bevredig nie
= goedere en dienste NOODSAAKLIK vir = menslike begeertes na goedere en
basiese oorlewing dienste EKONOMIESE SISTEEM [3 SENTRALE VRAE]
Z Behuising & veiligheid Z fancy tegnologie 1. UITSET VRAAG
Z Kos Z nuwerwetse klere/drag
Z Water Z lekkernye (kos en geskenke) → WATTER GOEDERE EN DIENSTE sal geproduseer word
en in WATTER hoeveelhede?
GELEENTHEIDSKOSTE
AANVRAAG 2. INSET / INVOER VRAAG
= die verlies van ander alternatiewe wanneer
= vind plaas wanneer verbruikers in staat en een alternatief gekies word → HOE sal elk van die goedere en dienste geproduseer
bereid is om 'n produk teen 'n sekere prys te word?
= verlies aan waarde / voordeel wat veroorsaak
koop sou gewees het deur deel te neem aan 'n → HOEVEEL van die skaars hulpbronne in die produksie
sekere aktiwiteit relatief tot 'n alternatiewe
= begeertes word werklike aanvraag van elke goed gebruik sal word
aktiwiteit wat 'n hoër opbrengs in waarde of
voordeel bied 3. VERSPREIDINGSVRAAG
Ek begeer ‘n Ford Figo maar het aanvraag = afspeel tussen begeertes en behoeftes = VIR WIE sal die goedere en dienste vervaardig word?
vir ‘n Kia Picanto
2 © Noted Summaries Graad 12 Ekonomie [Makro-Ekonomie] = WIE sal die goedere en dienste ontvang?
www.notedsummaries.co.za
, 2 VERTAKKINGS VAN EKONOMIE GOEDERE & DIENSTE
GOEDERE DIENSTE
. MIKRO- EKONOMIE MAKRO- EKONOMIE → ontasbare dinge [mediese
→ tasbare voorwerpe [kos,
klere, huise] dienste, regsdienste, finansiële
→ individuele besluite → werking van die ekonomie
dienste]
[verbruikers, produsente, in die geheel [werkloosheid,
invoerders, regering, inflasie, groei, en monetêre en
uitvoerders, maatskappye] fiskale beleid] GRATIS GOEDERE EKONOMIESE GOEDERE
W nie skaars nie = geen prys [lug, W goedere vervaardig teen 'n koste uit
sonskyn] skaars hulpbronne (skaars goedere)
W vrylik beskikbaar in onbeperkte W beperkte hoeveelheid beskikbaar
hoeveelhede W vereis ‘n prys
W gebruikswaarde MAAR NIE W gebruiks & ruilwaarde
RUILWAARDE W aanbod is beheerbaar
EKONOMIESE PROBLEEM W aanbod buite beheer van mense W welvaard = meerbaar aan
hoeveelheid
SKAARSHEIDSPROBLEEM
FINALE GOEDERE INTERMEDIÊRE GOEDERE
om die onbeperkte behoeftes en behoeftes van die samelewing te W goedere gebruik / verbruik [brood] W goedere aangekoop om as insette in
bevredig met die gebruik van beperkte hulpbronne die vervaardiging van ander
goedere gebruik te word
ABSOLUTE SKAARSHEID
PRIVAAT GOEDERE PUBLIEKE GOEDERE
→ wanneer ons genoeg hulpbronne het om goedere te koop, maar dit
W goedere verbruik deur individue & W gebruik deur gemeenskap in die
is net nie beskikbaar nie
verbruik deur ander is uitgesluit algemeen en verbruik deur ander
nie uitgesluit nie
RELATIEWE SKAARSHEID
KAPITAAL GOEDERE VERBRUIKERS GOEDERE
→ wanneer daar genoeg goedere is om ’n bevolking se behoeftes te W goedere wat nie verbruik word nie, W goedere wat vir verbruik deur
bevredig, maar die grootste deel van die bevolking te arm is om dit te maar gebruik word in die produksie individue / huishoudings gebruik
koop [ ontwikkelende lande ] van ander goedere word
HOMOGENE GOEDERE HETROGENE GOEDERE
W goedere presies dieselfde W gedifferensierde goedere
beskikbaar in verskillende variëteite
3 © Noted Summaries Graad 12 Ekonomie [Makro-Ekonomie] www.notedsummaries.co.za
, EKONOMIESE KRINGLOPMODEL diagram wat toon HOE geld, goedere,
OOP-ekonomie
dienste en produksiefaktore tussen kopers &
tipe ekonomie waar nie net die verkopers in die ekonomie beweeg (verhouding
tussen ekonomiese deelnemers > produksie,,
binnelandse faktore nie, maar ook
inkomste & besteding in die ekonomie)
entiteite in ander lande betrokke is by
die handel in produkte [handel met = totale produksie, verbruik, invoere & uitvoere
4- sektor ekonomie buitelandse sektor] [MAKRO-EKONOMIESE KONSEPTE]
2 BELANGRIKSTE MARKTE:
→ FAKTORMARK : mark vir
produksiefaktore
→ GOEDEREMARK : mark vir
goedere en dienste [homogene
produkte]
NOTA
• Lekkasies = T, S en M
• Inspuitings = I, G en X
• Goedere + Dienste = G + D
LEKKASIE = UITVLOEI van geld, produkte /
hulpbronne uit die ekonomiese kringloop
[spaargeld (S) , Belasting (T), Invoer (Z / M)]
INSPUITING = INVLOEI UITVLOEI van geld,
produkte / hulpbronne binne in die ekonomiese
kringloop [Uitvoere (X), Beleggingsinkomste (I),
Staatsbesteding (G)]
4 © Noted Summaries Graad 12 Ekonomie [Makro-Ekonomie] www.notedsummaries.co.za
