Samenvatting gezondheidseconomie

6SP

GEZONDHEIDSECONOMIE
1 INTRODUCTIE TOT DE GEZONDHEIDSZORG EN GEZONDHEIDSECONOMIE.............3

1.1 Gezondheidszorgbeleid............................................................................................................................ 3
1.2 Basisprincipes van ons gezondheidszorgsysteem......................................................................................7
1.3 Gezondheidseconomie........................................................................................................................... 18


2 ZORG VOOR GEZONDHEID IS ZORG VOOR WELVAART.................................................22

2.1 Inleiding................................................................................................................................................. 22
2.2 Gezondheid, zorg en welvaart................................................................................................................ 25
2.2.1 Zorg voor gezondheid................................................................................................................................29
2.2.2 Zorg voor welvaart.....................................................................................................................................33


3 VOLKSGEZONDHEID IN BELGIË............................................................................................ 36

3.1 Inleiding................................................................................................................................................. 36
3.2 Hoe staat de volksgezondheid ervoor?................................................................................................... 37
3.3 Gezondheidsdeterminanten en hun bijdrage aan de volksgezondheid....................................................41


4 DE VRAAG NAAR GEZONDHEIDSZORG...............................................................................43

4.1 De vraag naar gezondheidszorg en de vraag naar gezondheid.................................................................43
4.1.1 Enkele begrippen.......................................................................................................................................43
4.1.2 Determinanten van vraag..........................................................................................................................45
4.1.3 Prijselasticiteit............................................................................................................................................46
4.1.4 Kritieken: is dit toepasbaar op de gezondheidssector?.............................................................................46
4.1.5 De vraag naar gezondheidszorg is slechts een afgeleide vraag.................................................................49
4.1.6 3 kenmerken van de economie van de gezondheidszorg.........................................................................49

4.2 De overheid moet tussenkomen (NIET GEZIEN).......................................................................................57
4.2.1 Twee manieren..........................................................................................................................................57
4.2.2 Uitgaven voor gezondheidszorg in België..................................................................................................57
4.2.3 Overzicht van de nationale uitgaven voor gezondheidszorg....................................................................59

4.3 De tussenkomst van de overheid (NIET GEZIEN)......................................................................................66
4.3.1 Kosten besparen........................................................................................................................................66
4.3.2 Investeren in 0&0 tewerkstelling...............................................................................................................66
4.3.3 Kwaliteit en ‘billijkheid’..............................................................................................................................67

4.4 Wat is het doel van een gezondheidsbeleid? (NIET GEZIEN)....................................................................67


5 ORGANISATIE VAN DE GEZONDHEIDSZORG (NIET KENNEN).....................................69
6 INTRODUCTIE TOT DE GEZONDHEIDSECONOMISCHE EVALUATIE..........................70

6.1 Social reference point (Scutovski) (NK)................................................................................................... 74
6.2 Definities............................................................................................................................................... 77
6.3 Scenario’s............................................................................................................................................... 80
6.4 Index + index meting.............................................................................................................................. 89
6.5 Methoden voor GE-evaluatie.................................................................................................................. 95
6.6 Markov modelling................................................................................................................................ 100
6.7 Sensitiviteitsanalyse............................................................................................................................. 107

,7 UITDAGINGEN EN TOEKOMST GEZONDHEIDSZORG...................................................110

7.1 Context en initiële algemene opmerkingen...........................................................................................110
7.2 Wat is het probleem?........................................................................................................................... 111
7.3 De kenmerken van gezondheidszorg..................................................................................................... 122
7.4 Pijlers voor verandering........................................................................................................................ 124




Pagina 2 van 142

,Les 1: 26/09/2023
 Examen
 Slides + artikels actualiteit
 Schriftelijk examen (/20)
 Zeker actualiteitsvragen !!!
 MC-vragen met stellingen juist of fout (geen giscorrectie)
 Reproduceervragen (1 of 2) = 2/20
 Niet vanbuiten leren
 Oefening maken + mening geven over resultaat
 Vraag met stelling en daar theorie in gebruiken ter motivering in antwoord
 Wie moet wat doen, hoe moet dit gebeuren, argumenteren en motiveren van je
antwoord eventuele randmaatregelen om perverse financiële incentives weg te
werken
 Bv: vindt u terugbetaling van psychologen een goed idee? => Ja maar beperkt
aantal sessies per jaar + zo ja, welk ander stuk gaan we dan afschaffen? Bv:
bepaalde behandelingen bij de kinésitherapeut

1 Introductie tot de gezondheidszorg en
gezondheidseconomie
1.1 Gezondheidszorgbeleid
 WHAT is health policy/health economics?
 Health policy of health economics = Gezondheidseconomie
 A) Terugbetaling
 Kosteneffectiviteit = therapieën vergelijken om te kijken welke meest effectief zijn en
daar terugbetaling aan koppelen
 Het is niet omdat effectiviteit niet is aangetoond, dat ze er niet is
 B) Lonen van vpk en artsen
 Conventieafspraken
 = geconventioneerd en niet-geconventioneerd => afspraken op het RIZIV samen
met medicomut (overheid, artsensyndicaten komen samen en ze maken
tariefafspraken over bepaalde prestaties) => aan elk nomenclatuur hangt een
bepaald bedrag vast (bedrag dat terugbetaald wordt)
 Als arts toetreedt tot conventie, dan zal hij zich aan tariefafspraken houden 
als arts het niet doet, dan mag arts stukje van tariefafspraken afwijken (beetje
extra vragen en dat valt dan ten laste van de patiënt) MAAR artsen zijn verplicht
het bekend te maken of ze geconventioneerd zijn of niet zodat patiënten
mogelijkheid hebben om toch te kiezen voor geconventioneerde arts
 = manier van overheid om proberen hun budget onder controle te krijgen
 Manieren van betalen
 Loondienst of zelfstandig = 2 manieren van betalen van loon
 Men kan enkel zaken doen waarvoor een nomenclatuur nummer bestaat (bv:
thuisverpleegkundige)
 Fraude bij nomenclatuurnummers is mogelijk
 C) Verdeling van middelen
 D) Programmatuur
 E) Capaciteit van bedden
 Teveel bedden zorgt ervoor dat ze sneller mensen gaan opnemen als het niet nodig is
 Bedcapaciteit is hoog in België maar dit is dure zorg, beter verschuiven naar
dagziekenhuizen en zorg @ home => proberen verblijfsduur in ZH af te bouwen/te
beperken MAAR kan zorgen voor heropnames omdat mensen te snel naar huis
gestuurd worden

Pagina 3 van 142

,  Vergrijzing zorgt voor meer chronische aandoeningen => moet medisch opgevolgd
worden maar is niet makkelijk
 Het is een hoge kost voor overheid als er veel bedden gevuld zijn
 Je kan overcapaciteit te ver afbouwen waardoor je na aantal jaren terug capaciteit
moet opbouwen en dit maakt het duurder dan het is DUS niet te ver afbouwen
 Men sturen mensen met hogere zorgnood dus naar huis door ligduur te beperken
 SI (serious illness) => zwaardere zorgcomplexiteit wordt naar eerste lijn gestuurd (HA)
=> zorgprofessiionals in eerste lijn moeten dus ook voor een stuk over die
competenties beschikken (ze moeten het goed kunnen want anders introduceer je
kwaliteitsproblemen in de eerste lijn)
 Bv: HA die teveel antidepressiva voorschrijven => bestraffen door boetes op te zetten
maar geen goede manier want ze kunnen er ni aan doen, er is te weinig plaats voor
acute geestelijke gezondheidszorg => dus beter toegang tot geestelijke
gezondheidszorg toegankelijker maken
 F) Mechanismen besluitvorming
 Bv: investeren in mobiele equipes => zorgen dat mensen hun weg hier ook naartoe
vinden
 Weten hoe besluitvorming tot stand komt, hoe begroting wordt opgemaakt,
 Politiek neemt de beslissingen
 G) BFM
 = budget dat een voorziening van overheid krijgt om zijn kosten te dekken
 Dit dekt 40% van de kosten => de rest van de kosten moet dus op een andere manier
gedekt worden => we hebben 100% kosten dus nog 60% kosten moet je van ergens
anders halen
 Zelfs break-even is een probleem na een tijd want je moet altijd overschot creëren om
continuïteit te kunnen garanderen (want middelen opzij zetten om voor een deel ook
investeringen te kunnen doen later)
 Vanuit overheid is er dus een onderfinanciering van de sector
 Moet overheid het 100% dekken? => Nee, want moedigt niet aan om zich te
blijven verbeteren (minder triger om performanter te gaan werken)
 Budget dat ZH krijgt in 2023 is berekend op activiteitsgraad van 2016 (maar
activiteitsgraad stijgt) dus is niet logisch (dus zorgt voor deficit waardoor ZH moeten
zorgen voor een overschot want is gebaseerd op kosten die lager liggen dan ze nu
zijn)
 ½ ZH draait verlies => financiële verliezen nemen toe in ZH
 Tijdens covid hebben veel ZH hun put deels kunnen vullen door de bijkomende
financiering van overheid
 Artsen zijn tegen de afdrachten van hun loon(honoraria) aan ZH voor gebruik van ZH
=> geeft artsen dan wel voor een deel stemrecht (want ze betalen dus ze mogen mee
iets te zeggen hebben) = anders geen nut meer van medische raad
 H) Epidemiologie
 = verschuivingen binnen onze maatschappij
 Bv: vergrijzing => dus meer nood aan ouderdomsgeneeskunde, nood aan
voorzieningen voor langdurige opname bv: WZC
 Bv: meer blootstelling aan bepaalde gassen, zorgt voor meer kanker
 => we moeten proberen hierop te anticiperen
 I) Internationaal beleid
 = we moeten leren van elkaar , internationaal vergelijken
 J) Continuïteit
 = durven en kunnen vooruitkijken , we moeten blijven innoveren (zorgt ervoor dat je
kan blijven bestaan)


Pagina 4 van 142