Mavo 3 - aardrijkskunde- hoofdstuk 4 tm 6 - energie - samenvatting- de geo

Hoofdstuk 4: energie in Nederland

4.1 energiebronnen

Energie
- Energie is het vermogen om arbeid te verrichten.

Energiebronnen
- Aardgas zorgt direct voor energie als je het verbrandt.
 Verschillende energiebronnen in Nederland:
o Primaire energiebronnen: energiebron die bij verbranding direct zorgt.
 Bijvoorbeeld: aardolie, steenkool, hout, stromend water, wind en zon.
o Secundaire energiebron: energiebron die ontstaat door het verbruiken van een primaire
energiebron
 Bijvoorbeeld:
 Uit aardolie maken we bijvoorbeeld: benzine, diesel, kerosine, plastic en kunststof.
 Steenkool gebruiken we als brandstof in de industrie en in elektriciteitscentrales.
 Aardgas gebruiken we om huizen te verwarmen en op te koken, en als brandstof in
elektriciteitscentrales.
 Met zonne-energie warmen we water op en wekken we elektriciteit op.
 Kernenergie is de energie die als warmte vrijkomt uit uranium. Hiermee wekken we
elektriciteit op.




De opbouw van een thermische elektriciteitscentrale.


Energieverbruik
 Oorzaken stijgen energieverbruik in de wereld:
o Bevolkingsgroei
o Groei van de welvaart
 Vooral in de dienstensector zal het verbruik alleen maar blijven groeien. (Transport)

,4.1 energiebronnen


Uitputbaar en hernieuwbaar
 Energiebonnen ook verdelen in uitputbare en hernieuwbare bronnen:
o Uitputbare energiebronnen: energiebron die je maar een keer kunt gebruiken en die als een
voorraad in de ondergrond zit.
 We gebruiken deze energiebron al miljoenen jaren en halen het met een razend tempo
uit de ondergrond. Hierdoor noem je het een uitputbare energiebron.
 Bijvoorbeeld: steenkool, aardolie, aardgas en uranium.
 Wordt ook wel grijze stroom genoemd.
o Hernieuwbare energiebronnen: energiebron die niet opraakt.
 Bijvoorbeeld: stromend water, wind en zon
 Wordt ook wel groene stroom genoemd.




Aandeel energieverbruik per primaire energiebron in nederland en de wereld.

, 4.2 uitputbaar: fossiele brandstoffen

Fossiele brandstoffen
- Fossiele brandstoffen zijn gevormd uit resten van planten, bomen of dieren die miljoenen jaren op
aarde voorkwamen.
- Bijvoorbeeld: aardolie, aardgas, steenkool en bruinkool.

Steenkool
- Steenkool is gevormd in het Carboon, en is 300 tot 350 miljoen jaar oud.
- In moerassen kwamen plantenresten onder water terecht en konden niet
vergaan. Zo ontstonden dikke lagen veen, met veel water, gassen en koolstof erin.
 Ontstaan steenkool:
1. Planten en bomen kwamen in de moerassen onder water terecht. Ze werden afgesloten van
lucht, konden niet verrotten en vergaan en werden veen.
2. Het veen stapelde zich op tot metersdikke veenlagen.
3. Daarna werden er honderden dikke meters dikke lagen klei, zand en kalk over het veen
afgezet.
4. Het veen kwam steeds dieper in de grond te liggen en werd door het gewicht van de
bovenliggende lagen samengeperst.
5. Dit zorgt voor toenamen van de temperatuur en de druk waardoor vooral water en gassen
uit het veen werden geperst.
6. Het gehalte aan koolstof nam daardoor toe: inkoling.
7. Wanneer de temperatur en de druk verder toenemen ontstaat steenkool.
- Steenkool bevat meer koolstof en levert meer energie dan bruinkool.
- Steenkool kan zich niet bewegen in de ondergrond.




Aardolie