Samenvatting op weg met een groep

Samenvatting op weg met een
groep
1. Een model voor klashouden
1.1. Klashouden: een eerste situering
1.1.1.Inleiding
 Klasmanagement/ klashouden = belangrijke voorwaarde voor positief leerklimaat
o Kritische vaardigheden & struikelblok beginnende lkr
 Falend klashouden invloed op
o Leerprestaties lln
o Mate betrokkenheid, toegenomen weerstand, ongewenst & agressief gedrag
o Zelfeffectiviteit lkr
 Bijgevolg: vroegtijdige uitstroom & burn-out
 Ontwikkeling van kennis & vaardigheden mbt klashouden = dynamisch leerproces
o Moet continue verfijnd worden

1.1.2.Klashouden: what’s in a name?
 NIET term ‘klasmanagement’
o Term management’ afkomstig uit economische wereld
o Centraal: manager neemt alle beslissingen ifv managen team
o In onderwijs: lln centraal
o Term klashouden vrij economische ondertoon
 Klassieke opvatting: orde- en tuchthandhaving
o Regels, straffen, discipline, … om onhandelbaar gedrag voorkomen/ kop indrukken
o Vertrekt vanuit disciplinaire invalshoek
 Definitie
o = geheel proactieve & reactieve maatregelen die lkr stelt met doel veilig, stimulerend
& gestructureerd leer- & leefklimaat in leven roepen & handhaven
o Vraagt meesterschap lkrdat hij inzet op verbondenheid groep, elk kind uit goed & tss
kinderen onderling stimuleren

1.1.3.Klashouden: een systemische benadering
 In literatuur vaak concrete oplossing voor concreet probleem
o Bv. hoe pestgedrag in klas aanpakken …
o Beperkt tot proactieve of reactieve handelingen
o Geen rekening met specificiteit van de context & actoren
 Klashouden = systemisch geheel, een totaalaanpak
o Verschillende actoren, processen & contextvariabelen in samenhang gepresenteerd
o Elke actor een rol + elke beslissing gevolg op andere actoren, processen &
contextvariabelen

1.2. Het model van klashouden
 Thematisch model
o Niet zoals pedagogisch & didactisch model
o Zoals differentiatiemodel

1

, 1.2.1.De klasgroep staat centraal
 Klasgroep komt door gepast klashouden in veilige, stimulerende & gestructureerde
leeromgeving tot leren
 Centrale actor waarmee lkr in interactie treedt & actoren uit context invloed hebben
 Complex systeem dat constant in interactie staat met kenmerken van lkr & met veelvoud aan
llnkenmerken & -reacties
 Diversiteit tss klasgroepen
o Liggen in diversiteit die bestaat tss individuele lln die deel uitmaken groep
o Manier waarop lln interactie met elkaar  ook rol
 Werk- & leefklimaat klasgroep afh kenm. individuele lln, verbondenheid & dynamiek groep

Kenmerken van de leerling
 Kenmerken individuele lln klasgroep bepalen functioneren klasgroep zelf
 Diversiteit niet los elkaar maar vaak in relatie
o Standpunt goed klashouden: onmogelijk alle diversiteit specifieke aanpak
ontwikkelen  DUS focussen op motivatie
 Motivatie gem. noemer die bij problemen met lln vaak opduikt
o Motivatie voorspeller voor betere leerprestaties
o Motivatie hangt samen met alle andere diversiteitsvariabelen
o Motivatie lln beïnvloeden & daardoor rekening houden impact individuele verschillen
op manier die voor alle verschillen & lln tegelijkertijd werkt

Kenmerken van de klas
 Klasgroep = combinatie lln & manier waarop ze in interactie met elkaar
 Klasgroep gevoelig veranderingen
o Komst/ vertrek lln  dynamiek veranderen
 Gedrag individuele lln begrijpen = lln zien in relatie tot klasgroep
o Want klasgroep invloed gedrag individuele lln


2

, Niet makkelijk als lkr tegen grotere groep (leeftijdsgenoten) die als model fungeert
tegenwicht bieden als waarde niet overeen komen
o Bv. niet naleven van regels, agressie, onderlinge competitie, …
o Leeftijdsgenoten vinden het gedrag dat moet van lkr niet ‘cool’
 Lkr hiervan bewust zijn
 Lkr tegenwicht bieden tegen negatieve groepsidentiteit
o Schoolidentiteit positief beïnvloeden & bepaald door welbevinden, erbij horen
(verbondenheid) & aanvoelen op school goed presteren (competitie)
 Voldoen basisbehoeften kind  kind in staat geïntegreerde identiteit komen 
beter in staat eigen keuzes maken & keuzes peers naast hen laten liggen

1.2.2.De leraar in de klasgroep
Klashouden doet beroep op alle competenties van de leraar
 Leerkracht prominente rol in klashouden
o Meesterschap bepaalt in welke mate er veilig, stimulerend & gestructureerd leer- en
leefklimaat wordt gerealiseerd
 Goed klashouden niet alleen organisatievaardigheden
o Maar resultaat van complexe interactie van didactische, pedagogische,
communicatieve, inhoudelijke & organisatorische vaardigheden
o Of manier waarop hij sterk in zijn schoenen staat wat betreft rollen: didacticus,
opvoeder, inhoudelijk expert, teamspeler & organisator
 Hoe sterker lkr in zijn rollen & hoe sterker deze rollen vervlochten zijn  hoe sterker
klashouden & hoe groter impact op leren
 Compensatie tss rollen mogelijk
o Bv: iets minder goed organisatorisch  toch klas goed in handen door bv.
motiverende aanpak
 Lkr sterk uitvallen op rol  andere rollen hier NIET compenseren
o Bv. lkr inhoudelijk heel zwak  verliest aanzien tegen groep  gebrekkig klashouden

Leraar als opvoeder
 Mate waarin lk rol opvoeder opneemt & kwaliteitsvolle relatie met lln aangaat  invloed
klashouden & leef- + leerklimaat
 Positieve relatie tss lkr & lln effect op leerprestaties lln
 Relatie tss lkr & lln = basis klashouden
 Deze vaardigheden groot effect op andere rollen
 Hoe sterker alle rollen met elkaar vervlochten  hoe effectiever klashouden

De leerkracht als opvoeder – de leerkracht als didacticus
 Relatie lkr – lln effect op manier waarop lln leerklimaat beleven
 Beleving instructieklimaat impact op leerprestaties lln
 Verband tss manier waarop lln relatie lkr beleven & attitude tegenover lessen/ vak
o Lln negatieve ervaring lkr  negatieve attitude tov vak

De leerkracht als opvoeder – de leerkracht als organisator
 Lkr goede realtie lln  lln geneigd regels, routines & gevolgen overtredingen accepteren

De leerkracht als opvoeder – de leerkracht als teamspeler
 Lkr die team vormen met klasgroep  rol als coach makkelijker opnemen


3

, Leerkracht als opvoeder – leerkracht als inhoudelijk expert
 Lkr tijdens geven lessen nog teveel focussen inhoud  tijdens lessen onvoldoende ruimte in
kortetermijngeheugen aandacht besteden aan waardeontwikkeling & attitudevorming
o Gebrek inhoudelijke kennis  rol opvoeder niet vervullen
 Pedagogische vaardigheden waarmee lkr positieve relatie bestendigt belangrijk
o Lkr beseffen je gedrag het gedrag lln beïnvloedt
 Lkr – lln ervaren relatie anders

Ondersteunen
 Vanuit oogpunt klashouden: evenwicht vinden tss autonomie & autoriteit
 Lln ontwikkelingspsychologisch gezien niet klaar eigen gedrag volledig te sturen
 In veilig, stimuleren & gestructureerd leer- en leefklimaat bieden leerkrachten ondersteuning
door autonomie van lln in balans brengen met eigen autoriteit
 Effectief klashouden streeft  lln zelf verantw. beslissingen maken binnen regels & afspraken
o Hiervoor voldoende vrijheid geven
o Lln mag dus niet zijn volledig eigen ding doen  moet binnen de afspraken
o Lln hierbij nood aan grenzen & structuur
 Niet vanuit gaan grenzen die je stelt direct duidelijk
o Verwachtingen expliciet & concreet maken + lln tijd geven groeien

Uitdagen
 Vanuit oogpunt klashouden: sociale vaardigh. & attitudes die we verwachten bij lln aanleren
o Geleidelijk & binnen zone naaste (sociale) ontwikkeling
 Lln uitdagen eigen weg binnen groep vinden
o Aanmoedigen grenzen verleggen, eigen beslissingen maken, zelf manier waarop
klasgroep functioneert ervaren & ontdekken
 Zo ontdekt kind geleidlelijk wie hij is & talenten op sociaal vlak

Waarderen
 Positieve relatie opbouwen = kind waarderen in wat het al kan (ookal is het beperkt)
 Hoe?
o Hun kwaliteiten in groep erkennen & beroep op doen
o Hen verantwoordelijkheid geven binnen groep
o Hen betrekken bij opstellen regels & afspraken
 Essentieel kenmerk: onvoorwaardelijke acceptatie
o NIET alle gedrag kind aanvaarden
o Duidelijk zijn voor kind welk gedrag aanvaardbaar
 Als hiervan wordt afgeweken  laten weten aan lln

Vertrouwen
 Vanuit oogpunt klashouden: lln laten ervaren dat je in hen gelooft & erop vertrouwt op
sociaal vlak binnen groep groeien
o Vertrouwen problemen zelf oplossen
o !! bij moeilijk gedrag niet opgeven & vertrouwen in eigen capaciteiten als opvoeder
samen met lln leerproces aan te gaan
 Net deze lln vertrouwen in hun mogelijkheden nodig & dat je goed voorhebt
 Uitdagend: lkr naar gedrag kijken & zoeken achterliggende reden gedrag

4