Samenvatting TAB 4.1 Farmacologie: Present, Hereygers, Ceuleers

TAB 4.1 FARMACOLOGIE – CEULEERS
Examenleerstof TAB 4.1 - Hoofdstukken 1 tem 4 – Mevr. Ceuleers

 Leermateriaal
a. Cursus
b. Powerpoints van dit academiejaar (steeds de laatste versie + extra figuren!)
c. Bcfi moet je kunnen gebruiken als naslagwerk, maar zeker niet vanbuiten kennen. Op het
examen krijg je bepaalde delen (bvb. tabellen CYP-enzymen) als bijlage.
 Extra informatie/tips bij de verschillende hoofdstukken
 H1: Alle begrippen rond farmacologie/farmacodynamiek/farmacokinetiek/... uit dit hoofdstuk
kunnen uitleggen/definiëren.
 H1: Interacties: op het examen wordt dit bevraagd dmv een casus waarbij je moet uitleggen wat
voor type interactie dit is (+ waarom) en hoe je deze interactie kan vermijden.
 H1-H2-H3-H4: De specialiteiten + actieve stof(fen) + therapeutische klassen kennen die besproken
werden in deze hoofdstukken (zie volledige lijst op Digitap).
 Bij de verschillende therapeutische klassen die we besproken hebben het werkingsmechanisme
kunnen uitleggen, bijwerkingen kennen, enkele aandachtspunten kunnen geven (bvb. posologie,
contra-indicaties, …).
 H3: insuline + antidiabetica: tabel met telkens een voorbeeld van een specialiteit (de te kennen
specialiteiten: cfr. volledige lijst op Digitap)
 H4: basisvaccinatieschema kennen/uitleggen (zie laatste versie in powerpoint of via
laatjevaccineren.be)

TIP: Bekijk steeds de leerdoelen voor elk hoofdstuk. Dit is wat je moet kennen/kunnen voor het examen. De
examenvragen worden opgesteld a.h.v. deze leerdoelen.

Veel succes!

LES 1: FARMACOLOGISCHE GEGEVENS, INTERACTIES EN GENERIEKEN

LEERDOELEN

- De farmacologische gegevens terugvinden in de wetenschappelijke bijsluiter
- Farmcokinetiek en farmacodynamiek omschrijven en het verschil uitleggen tussen deze 2 begrippen
- Een omschrijving geven van het begrip QT verlenging en torsades de pointes
- De risicofactoren opsommen voor QT verlenging
- Interacties beschrijven op het vlak van farmacokinetiek, farmacodynamiek, QT verlenging of vit. K
antagonisten
- De tabel van QT verlengende geneesmiddelen terugvinden in het bcfi en ermee werken
- Een omschrijving geven van het begrip polyfarmacie
- Mogelijke problemen bij polyfarmacie benoemen
- En omschrijving geven van het begrip ‘generieken’
- Een aantal praktische oplossingen bij polyfarmacie en het gebruik van generieken voorstellen om
vergissingen te voorkomen/therapietrouw te bevorderen




1

,FARMACODYNAMIEK

= beschrijft wat een geneesmiddel met het lichaam doet

- Het beschrijft het aangrijpingspunt van een geneesmiddel en het werkingsmechanisme


AANGRIJPINGSPUNTEN

- Receptoren
o Agonist => versterken
• Bv. Salbutamol => fentanyl => gebruikt bij astma => beta 2 angonist
o Antagonist => verzwakken
• Bv. Atenolol => bètablokkers => hart => antagonist
- Ionenkanalen
o Bv. Lidocaïne
- Enzymen
o zorgt voor afbraak producten
o substraat bv. Lactose wordt afgebroken door enzym bv. Lactase
- Transporteiwitten
o SSRI => antidepressiva




FARMACOKINETIEK

= weg die geneesmiddel aflegt in het lichaam

- Absorptie => opname
- Distributie => verdeling in het lichaam
- Metabolisme => omzetting door het lichaam
- Excretie => uitscheiding

QT-VERLENING

- Het QT-interval is de elektrocardiografische weergave van de
ventriculaire depolarisatie en de daaropvolgende repolarisatie.
- Torsades de pointes is een mogelijk fataal verlopende
ventrikeltachycardie

P = samentrekking atria
QRS = samentrekking ventrikels (kamers)
T = repolarisatie




2

,RISICOFACTOREN

- Leeftijd> 65 jaar
- Vrouwelijk geslacht
- Hartlijden: hartfalen, ischemie, myocardhypertrofie, bradycardie, tweede- en derdegraads
atrioventriculair blok
- Elektrolytenstoornissen (hypocalciëmie, hypokaliëmie en hypomagnesiëmie)

INTERACTIES

- Vermindering of vermeerdering van het effect van een geneesmiddel
o Tussen geneesmiddelen onderling
o Tussen voeding/alcohol/roken en geneesmiddelen

- Zelden een contra-indicatie
- Aanpassing dosis
- Oppassen bij geneesmiddelen met een nauwe therapeutische marge
- Farmacokinetisch en/of farmacodynamisch


FARMACODYNAMISCHE INTERACTIES

= toediening van meerdere geneesmiddelen of toediening geneesmiddel + voeding / alcohol


VOORBEELDEN

- Competitie van 2 stoffen t.h.v. een receptor
o bv. een agonist en een antagonist bv. niet selectieve β-blokkers en β2-adrenergica (bv.
Ventolin®)
o Selectieve β-blokkers veel minder
- Ingrijpen van meerdere geneesmiddelen op eenzelfde eindorgaan
o bv. antihistaminica-antidepressiva-hypnotica/sedativa/anxiolytica sederend
o bv. NSAID’s, corticosteroïden, antidepressiva maagbelastend
- Geneesmiddelen die ingrijpen op verschillende niveaus van een eenzelfde stelsel (bv.
bloedverdunners) of het stollingsproces
o → gewild of ongewild
o bv. combinatie van bloeddrukverlagers


3

, FARMACOKINETISCHE INTERACTIES

- absorptie = opname
- distributie
- metabolisme
- excretie


OPNAMEN

Voorbeeld:

polyvalente kationen zoals Ca, Fe, Al, Mg + chinolonen (bv. ciprofloxacine, moxifloxacine)
+ tetracyclines (bv. minocycline, doxycycline en tetracycline)


DISTRIBUTIE

Voorbeeld:

Competitie acetylsalicylzuur met de binding aan albumine in het plasma met bv. methotrexaat (Ledertrexate ®)
en een aantal antidiabetica


METABOLISME!!!

- Substraten zijn de middelen die door een bepaald enzyme worden omgezet.
- Inhibitoren of remmers remmen een enzyme door er aan te binden. Ze verminderen daardoor de
metabolisatie van een substraat, waardoor de plasmaconcentratie stijgt.

- Inductoren zijn stoffen die de activiteit van een enzyme stimuleren. Ze verhogen de metabolisatie van
een substraat, waardoor de plasmaconcentratie daalt.
- Simvastatine (Zocor®) wordt afgebroken door CYP3A4
- Krachtige CYP3A4 remmers zoals itraconazol (Sporanox ®, een antimycoticum) of clarithromycine
(Biclar®) gecontra-indiceerd

Voorbeeld:

- Simvastatine (Zocor®) wordt afgebroken door CYP3A4
- Krachtige CYP3A4 remmers zoals itraconazol (Sporanox ®, een antimycoticum) of clarithromycine
(Biclar®) gecontra-indiceerd




4