Hoofdstuk 1:
Het sociologisch perspectief
Sociologie = wetenschap van het sociale à sociale wetenschap
• Materieel object (of studieobject): is hetzelfde als bij andere sociale wetenschappen
• Formeel object (of benaderingswijze): is eigen aan de sociologie à het sociologische
perspectief
In algemene zin: aandacht voor relaties en onderlinge afhankelijkheden
In specifieke zin: 4 grote vragen
4 vragen
1) Hoe is sociale orde mogelijk?
2) Hoe beïnvloedt ‘het sociale’ het individuele leven?
3) In wat voor samenleving leven wij thans en waar gaan we naartoe?
4) Hoe komen we tot een algemene en empirische of feitelijke onderbouwde kennis van
het sociale?
Kwantitatief onderzoek: nadruk op ‘harde data’ (cijfers)
bv. enquête-onderzoek en representativiteit
Kwalitatief onderzoek: gaat ‘in de diepte’ en streeft naar
‘levensechtheid’
bv. participerende observatie, diepteinterviews
De sociologische driehoek
(Ondersteuning van)
sociale sturing of beleid
Empirisch onderzoek Theorie
, Basisbegrippen
Basiseenheden van ‘het sociale’ (het ‘samen-leven’) zijn sociale relaties,
verhoudingen of betrekkingen
è Wordt actief gemaakt via sociale handelingen die naar elkaar verwijzen en
met elkaar verweven raken
è 3 elementen:
• 2 of meer actoren: individuele of collectieve ‘eenheden’ met een zeker
handelingsvermogen, in brede zin
• Sociaal handelen: handelen is georiënteerd op dat van anderen
• Een sociale relatie, verhoudingen of betrekking waarin sociale
handelingen met elkaar verweven raken omwille van de oriëntatie van
de actoren op elkaar
Basiskenmerken van samenhandelen:
• Zelfreferentiatie: de basiseenheden refereren/ verwijzen aan elkaar
• Temporele dynamie of procesmatigheid: voortdurend nieuwe handelingen
of ‘sociale verandering’
• Relatieve openheid of onvoorspelbaarheid
• Minimum aan bewuste of psychische betrokkenheid, ook om heteigen
handelen te blijven sturen
è ‘Reflexieve monitoring van handelen’ – A. Giddens
Afhankelijkheidsverhoudingen of sociale bindingen = in relaties hebben de
betrokken actoren elkaar nodig
bv. dokter- patiënt, koper- verkoper, docent-student
Sociaal verband = samenhangend geheel van bindingen
• Bezit een zekere duurzaamheid in de tijd
Het sociologisch perspectief
Sociologie = wetenschap van het sociale à sociale wetenschap
• Materieel object (of studieobject): is hetzelfde als bij andere sociale wetenschappen
• Formeel object (of benaderingswijze): is eigen aan de sociologie à het sociologische
perspectief
In algemene zin: aandacht voor relaties en onderlinge afhankelijkheden
In specifieke zin: 4 grote vragen
4 vragen
1) Hoe is sociale orde mogelijk?
2) Hoe beïnvloedt ‘het sociale’ het individuele leven?
3) In wat voor samenleving leven wij thans en waar gaan we naartoe?
4) Hoe komen we tot een algemene en empirische of feitelijke onderbouwde kennis van
het sociale?
Kwantitatief onderzoek: nadruk op ‘harde data’ (cijfers)
bv. enquête-onderzoek en representativiteit
Kwalitatief onderzoek: gaat ‘in de diepte’ en streeft naar
‘levensechtheid’
bv. participerende observatie, diepteinterviews
De sociologische driehoek
(Ondersteuning van)
sociale sturing of beleid
Empirisch onderzoek Theorie
, Basisbegrippen
Basiseenheden van ‘het sociale’ (het ‘samen-leven’) zijn sociale relaties,
verhoudingen of betrekkingen
è Wordt actief gemaakt via sociale handelingen die naar elkaar verwijzen en
met elkaar verweven raken
è 3 elementen:
• 2 of meer actoren: individuele of collectieve ‘eenheden’ met een zeker
handelingsvermogen, in brede zin
• Sociaal handelen: handelen is georiënteerd op dat van anderen
• Een sociale relatie, verhoudingen of betrekking waarin sociale
handelingen met elkaar verweven raken omwille van de oriëntatie van
de actoren op elkaar
Basiskenmerken van samenhandelen:
• Zelfreferentiatie: de basiseenheden refereren/ verwijzen aan elkaar
• Temporele dynamie of procesmatigheid: voortdurend nieuwe handelingen
of ‘sociale verandering’
• Relatieve openheid of onvoorspelbaarheid
• Minimum aan bewuste of psychische betrokkenheid, ook om heteigen
handelen te blijven sturen
è ‘Reflexieve monitoring van handelen’ – A. Giddens
Afhankelijkheidsverhoudingen of sociale bindingen = in relaties hebben de
betrokken actoren elkaar nodig
bv. dokter- patiënt, koper- verkoper, docent-student
Sociaal verband = samenhangend geheel van bindingen
• Bezit een zekere duurzaamheid in de tijd
