VOLLEDIGE samenvatting OWMD : Het leren stimuleren

HOOFDSTUK 1 : LEREN

1. Wat is leren
DEF  Leren is een mentaal proces waarbij als gevolg van leeractiviteiten een relatief stabiele
gedragsverandering tot stand komt.

- Leren beperkt zich niet tot het leren op school

=> nog andere contexten of situaties waarin we kennis, vaardigheden, houdingen leren
: leren op straat, vriendenkring, kijken en luisteren naar journaal, dagbladen

- Leren gebeurd in verschillende contexten
- Leren blijft gedurende je hele leven verder ontwikkelen
- Je moet heel je leven je gedrag aanpassen aan omgeving => leren = vorm van gedragsverandering
- Leren gebeurt op verschillende manieren
-- theorie verwerken -- interactie met anderen -- zaken concreet te ervaren --reflecteren

1.1 Vormen van leren


Schools leren Buitenschools leren
Formeel Informeel
Intentioneel Incidenteel

Verschil tussen beide heeft te maken met :
- plaats waar geleerd wordt
- aard van het leren, inhoud van leerproces

 Schools leren
 = doelgericht, gestructureerd, georganiseerd door anderen met oog op het bereiken van
vooropgestelde doelen
 leraar bepaald mate van sturing in leerproces, leerinhouden, leerdoelen, leersituaties
 inhoud schoolse leren = abstracte weergave van werkelijkheid buiten klaslokaal
 inhoud wordt losgekoppeld van context, hierdoor zinvolheid en betekenisvolheid in vraag gesteld
-> kan negatieve gevolgen hebben op leermotivatie en inzet van leerlingen
 leerinhoud = zinvol en motiverend als lln verband kunnen leggen met eigen leven en voorkennis

 Buitenschools leren
 geen vooropgestelde, expliciete leerdoelen, structurering, externe sturing van leerproces
 leren kan altijd en overal en spontaan

Kritiek op indeling
- deze opdeling klopt strikt genomen niet
- bv. werkplekleren : leren vindt plaats in authentieke beroepscontext => intentioneel en informeel

,1.2 Leertheorieën
 Een behavioristische visie op leren

BEHAVIORISME

 John Broadus Watson  legde basis voor behaviorisme
 centraal : het onderzoeken v/h zintuigelijk, direct en objectief waarneembaar gedrag van mens en dier
 black-box-benadering
 relatie tussen prikkel (stimulus) en gedrag worden bestudeerd
o stimulus = prikkel die van buitenaf invloed heeft op het organisme (voedsel, geluid, objecten,….)
o respons = de waarneembare reactie van het organisme op de stimulus
o wat zich binnen het organisme afspeelt, mentale processen tussen stimulus en respons
laten ze buiten de redenering




Stimulus Lerende Respons Prikkel Lerende Gedrag


 behavioristische omschrijving van leren -> legt nadruk op waarneembare gedragsveranderingen als
resultaat van een leerproces
 belangrijk dat lerende het geleerde kan reproduceren




 Een cognitieve visie op leren

Behavioristische model voldoet niet meer aan om de complexte leer en geheugenprocessen te verklaren

Ontstaan van cognitieve revolutie => nieuwe technieken geven inzicht in processen die in het hoofd van
lerende afspelen ( werking van geheugen, oplossen problemen)


Cognitivistische visie op leren
 interesse wat gebeurt in black-box (= waar de lerende informatie verwerkt)
 informatietheoretische benadering
 leren -> het verwerken en opslaan van informatie
 voorstellen : computermodel




Input Verwerking Output

, Verwerking
Input Output

 Gedrag van mensen vergelijken we met de werking van een computer (= informatie verwerkend systeem).
Een bepaalde input geeft aanleiding tot een informatieverwerkingsproces en uiteindelijk een output.


o informatie uit omgeving selecteren en opnemen om vervolgens betekenis aan te geven => input

o deze informatie codeert, actief bewerkt, voorziet van persoonlijke betekenis om daarna op te slaan
als nieuwe kennis in langetermijngeheugen => verwerking

o op basis van informatie bepaalde beslissingen nemen of betekenisvolle handelingen stelt => output



Vertegenwoordigers
1. Jerome Bruner
 mens is niet : passief wezen dat allerlei prikkels opvangt en erop reageert
 mens is wel : wezen dat voortdurend, overal, zelfstandig en actief informatie zoekt en creatief
verwerkt en uiteindelijk zo richting geeft aan zijn gedrag

 mens heeft een kennisstructuur / representatiesysteem
o hierin zitten schema’s en scrips


= mappen waarin kennis op duidelijke wijze, van abstract naar
concreet zijn gestructureerd en opgeslagen

o functie
 opslag
 ophalen en terugvinden van kennis
 mensen selecteren, vervormen, corrigeren info die ze krijgen,
ervaringen die binnenkomen

 mensen bewerken en verwerken alles tot persoonlijke en
bruikbare kennis

 zo construeren ze hun eigen subjectieve werkelijkheid

 cognitieve benadering : mens staat centraal als betekenisgever


2. David Ausubel
 er ontstaat nieuwe kennisstructuur wanneer
: lerende nieuwe kennis integreert ( door te koppelen aan reeds aanwezige ankerbegrippen)

,  Een constructivistische visie op leren
 Leren = een actief en sociaal proces waarbij nieuwe kennis wordt gekoppeld aan voorkennis

 kennis van elk individu is subjectieve kennis : we geven elk onze eigen invulling, subjectieve betekenis
aan een bepaald gegeven bv. een zwarte hond kan een poedel zijn, maar ook een labrador

 het leerproces is :
- actief
o vroeger : leraar -> actieve overdrager van objectieve kennis
: lerende -> passieve rol, kennisontvanger, weinig gemotiveerd

o nu : leraar -> gidst en begeleidt de leerprocessen
: lerende -> verwerkt info op actieve wijze tot persoonlijke kennis
-> menselijke leren, construeren van kennis gebeurt in interatie (met lerenden) z
bv. peer tutoring, coöperatief leren

- betekenis verlenend (constructief) / opbouwend proces
o we vormen info om tot kennis via subjectieve betekenisverlening
o de lerende verleent zelf betekenis aan individuele of collectieve ervaringen

- cumulatief
o er wordt gebouwd op reeds opgeslagen kennis in LTG (voorkennis)
o voorkennis kennen (beginsituatie) is als lkr belangrijk om zo misconcepties te
achterhalen en afleren

- zelfregulerend
o metacognitieve aspecten van leren : lerende in staat zijn eigen leerproces in handen te
nemen, bewaken, bijsturen
o zelfregulering kan je leren ! ( leren leren)

- doelgericht
o lerende moet doel krijgen om naartoe te werken

 Lerende zelf staat centraal en bouwt zelf zijn kennis op.