Thema I 2. De bepaaldheid van het recht: de visie van Ronald Dworkin
1. Inleiding
Deze week vervolgen we onze rechtstheoretische studie van het thema bepaaldheid van het recht.
Zoals eerdergenoemd: de kwestie van de bepaaldheid van het recht betreft de mate waarin in
concrete gevallen de uitkomst door de rechtsregels wordt bepaald. Met de vier visies op
bepaaldheid corresponderen vier wezenlijk verschillende perspectieven op rechtsvinding. We
zagen vorige week al dat zij een essentieel referentiekader vormen voor het denken over recht en
rechtspleging. In deze week staat de visie van Dworkin centraal, die als antwoord of reactie kan
gelden op de visie van Hart.
Deze week bevat een eerste kennismaking met de theorie van Dworkin aan de hand van een
gedeelte van zijn boek Law’s Empire. In dit thema staan de normatieve aspecten in rechtsvinding
centraal.
Het hoorcollege wordt verzorgd door Jeroen Kiewiet, die ingaat op Dworkins antwoord op Harts
theorie van de bepaaldheid van het recht. Dworkins reactie zal zorgvuldig gereconstrueerd
worden. Vooral de rol die Dworkin de moraal in de rechtsvinding toebedeelt, zal worden belicht.
Ten slotte zal Harts reactie op Dworkins aanval besproken worden.
In de werkgroep gaan we nader in op de theorie van Dworkin aan de hand van een aantal vragen.
Tevens wordt de stand van zaken met betrekking tot de voortgang met de schrijfopdracht
geïnventariseerd.
2. Leerdoelen
- Kennis van de belangrijkste aspecten van de theorie van Dworkin en hoe deze zich verhoudt
tot het rechtsrealisme en Hart.
- Inzicht in de betekenis van de bepaaldheid of onbepaaldheid van het recht aan de hand van de
theorie van Dworkin.
- Kennis en inzicht in de normatieve methode (Landkaartje)
- Kennis van de relatie tussen recht en moraal bij Hart en Dworkin.
- Kennis van Harts reactie op Dworkins aanval.
- Arrestanalyse vanuit de positie van Dworkin.
, 3. Literatuur
- DWORKIN 1986Ronald Dworkin, Law’s Empire, Cambridge M.A. [etc.]: Harvard University
Press 1986, Chapter 7, p. 225-258. (Reader)
4. Opdrachten en vragen
A. Dworkin en coherentie
1. Briain Jansen (behoort niet tot de voorgeschreven literatuur) stelt dat in de visie van Dworkin
rechtsregels ‘slechts betekenis [krijgen] als onderdeel van het recht als een samenhangend en
integer geheel.’
Leg uit welke rol samenhang, oftewel coherentie, speelt in de theorie van Dworkin. “Law as
integrity asks judges to assume that the law is structured by a coherent set of principles
about justice and fairness and procedural due process, and it asks them to enforce these in
the fresh cases that come before them, so that each person’s situation is fair and just
according to the same standards.” “Judges who accept the interpretative ideal of integrity
decide hard cases by trying to find, in some coherent set of principles about people’s rights
and duties, the best constructive interpretation of the policical structure and legal doctrine
of their community. They try to make that complex structure and record the best these can
be.”
Volgens Dworkin is het recht een samenhangend geheel, het is aan de rechter om de
coherentie vast te stellen. Het proces van vaststellen van de samenhang van het recht is de
kern van Dworkin’s idee van constructieve interpretatie. Er is altijd een uitkomst die past
binnen het gehele rechtssysteem, omdat het een samenhangend systeem is.
2. Een van de punten waarop Dworkins theorie veel is aangevallen is precies de rol van
coherentie. Critici (waaronder de hedendaagse ‘opvolgers’ van het rechtsrealisme, de Critical
Legal Scholars, maar ook een hedendaagse leerling van Hart, namelijk Joseph Raz) stellen dat
een omvattende coherente interpretatie van het recht helemaal niet mogelijk is.
Heeft u een vermoeden waar zij die kritiek op stoelen? (Staat niet vermeld in de stof, maar
wellicht heeft u een idee!). Het idee van de constructieve interpretatie gaat uit van het idee
dat er voor de rechter steeds maar één juist antwoord is. Het recht is volledig bepaald. De
aanhangers van het rechtsrealisme gaan juist uit van de onbepaaldheid van het recht. De
rechter heeft een zekere discretie bij Hart. Dworkin gaat juist uit van het idee dat er wel een
juist antwoord is en er geen moment van ongebondenheid/discretie van de rechter is.
Wetten zijn niet bedacht door één wetgever, het zijn vaak compromissen. Er is dus ook niet
1. Inleiding
Deze week vervolgen we onze rechtstheoretische studie van het thema bepaaldheid van het recht.
Zoals eerdergenoemd: de kwestie van de bepaaldheid van het recht betreft de mate waarin in
concrete gevallen de uitkomst door de rechtsregels wordt bepaald. Met de vier visies op
bepaaldheid corresponderen vier wezenlijk verschillende perspectieven op rechtsvinding. We
zagen vorige week al dat zij een essentieel referentiekader vormen voor het denken over recht en
rechtspleging. In deze week staat de visie van Dworkin centraal, die als antwoord of reactie kan
gelden op de visie van Hart.
Deze week bevat een eerste kennismaking met de theorie van Dworkin aan de hand van een
gedeelte van zijn boek Law’s Empire. In dit thema staan de normatieve aspecten in rechtsvinding
centraal.
Het hoorcollege wordt verzorgd door Jeroen Kiewiet, die ingaat op Dworkins antwoord op Harts
theorie van de bepaaldheid van het recht. Dworkins reactie zal zorgvuldig gereconstrueerd
worden. Vooral de rol die Dworkin de moraal in de rechtsvinding toebedeelt, zal worden belicht.
Ten slotte zal Harts reactie op Dworkins aanval besproken worden.
In de werkgroep gaan we nader in op de theorie van Dworkin aan de hand van een aantal vragen.
Tevens wordt de stand van zaken met betrekking tot de voortgang met de schrijfopdracht
geïnventariseerd.
2. Leerdoelen
- Kennis van de belangrijkste aspecten van de theorie van Dworkin en hoe deze zich verhoudt
tot het rechtsrealisme en Hart.
- Inzicht in de betekenis van de bepaaldheid of onbepaaldheid van het recht aan de hand van de
theorie van Dworkin.
- Kennis en inzicht in de normatieve methode (Landkaartje)
- Kennis van de relatie tussen recht en moraal bij Hart en Dworkin.
- Kennis van Harts reactie op Dworkins aanval.
- Arrestanalyse vanuit de positie van Dworkin.
, 3. Literatuur
- DWORKIN 1986Ronald Dworkin, Law’s Empire, Cambridge M.A. [etc.]: Harvard University
Press 1986, Chapter 7, p. 225-258. (Reader)
4. Opdrachten en vragen
A. Dworkin en coherentie
1. Briain Jansen (behoort niet tot de voorgeschreven literatuur) stelt dat in de visie van Dworkin
rechtsregels ‘slechts betekenis [krijgen] als onderdeel van het recht als een samenhangend en
integer geheel.’
Leg uit welke rol samenhang, oftewel coherentie, speelt in de theorie van Dworkin. “Law as
integrity asks judges to assume that the law is structured by a coherent set of principles
about justice and fairness and procedural due process, and it asks them to enforce these in
the fresh cases that come before them, so that each person’s situation is fair and just
according to the same standards.” “Judges who accept the interpretative ideal of integrity
decide hard cases by trying to find, in some coherent set of principles about people’s rights
and duties, the best constructive interpretation of the policical structure and legal doctrine
of their community. They try to make that complex structure and record the best these can
be.”
Volgens Dworkin is het recht een samenhangend geheel, het is aan de rechter om de
coherentie vast te stellen. Het proces van vaststellen van de samenhang van het recht is de
kern van Dworkin’s idee van constructieve interpretatie. Er is altijd een uitkomst die past
binnen het gehele rechtssysteem, omdat het een samenhangend systeem is.
2. Een van de punten waarop Dworkins theorie veel is aangevallen is precies de rol van
coherentie. Critici (waaronder de hedendaagse ‘opvolgers’ van het rechtsrealisme, de Critical
Legal Scholars, maar ook een hedendaagse leerling van Hart, namelijk Joseph Raz) stellen dat
een omvattende coherente interpretatie van het recht helemaal niet mogelijk is.
Heeft u een vermoeden waar zij die kritiek op stoelen? (Staat niet vermeld in de stof, maar
wellicht heeft u een idee!). Het idee van de constructieve interpretatie gaat uit van het idee
dat er voor de rechter steeds maar één juist antwoord is. Het recht is volledig bepaald. De
aanhangers van het rechtsrealisme gaan juist uit van de onbepaaldheid van het recht. De
rechter heeft een zekere discretie bij Hart. Dworkin gaat juist uit van het idee dat er wel een
juist antwoord is en er geen moment van ongebondenheid/discretie van de rechter is.
Wetten zijn niet bedacht door één wetgever, het zijn vaak compromissen. Er is dus ook niet
