Consumentenrecht
• Doel van het vak
- Bescherming van de “consument” in de verhouding tot ondernemingen
o Analyse bestaande regelgeving
o Toepassing van bestaande regelgeving
o Kri>sche reflec>e
- Boek VI WER (o.m. onrechtma>ge bedingen, overeenkomsten op afstand) + bepaalde
“bijzondere” wetgeving (o.m. weNelijke garan>e)
- Boek XIX
- (niet Boek VII WER => privaat bankrecht)
• Cursus:
- Slides (voorafgaand aan de les beschikbaar via Ufora) + nota’s (lesopnames gedurende
twee weken beschikbaar)
- Te kennen voor het examen: wat behandeld wordt in de les
- Arresten Hof van Jus>>e (vermeld op de slides): enkel te kennen in de mate waarin ze
behandeld worden in de les
o Ter voorbereiding van de les zal u soms een arrest moeten lezen
o Geen namen van arresten kennen
- Op>oneel: handboek Consumentenbescherming en Marktprak>jken
- Discussiefora via Ufora
• Examen
- Mondeling (met schri\elijke voorbereiding): ong 15 min
- Beoordeling: kennis, (kri>sch) inzicht, structuur
- Januari 2024: onderling wisselen toegestaan mits voorafgaand akkoord
- Gebruik alle na)onale en Europese wetgeving is toegelaten
- Verschillende vragen: 3 over drie verschillende thema’s (soms stopt hij na 2 vragen
omdat het te goed is)
1
,Inhoudsopgave
Inleiding.......................................................................................................................................................... 4
Harmonisa)e in Europa ..................................................................................................................................... 4
Begrippen ........................................................................................................................................................... 9
Territoriaal toepassingsgebied ........................................................................................................................ 17
Onrechtma2ge bedingen .............................................................................................................................. 20
Voorvraag ........................................................................................................................................................ 20
Toepassingsgebied ........................................................................................................................................... 23
Onrechtma)ge bedingen: algemene structuur ............................................................................................... 25
Uitslui)ng van kernbedingen (art VI.82 WER) ................................................................................................ 25
Zwarte lijst ....................................................................................................................................................... 29
Algemene toetsingsnorm ................................................................................................................................ 43
Verplich)ng oneerlijk karakter ambtshalve op te werpen ............................................................................. 45
Sanc)onering (art. VI.84 WER) ........................................................................................................................ 47
Rechtskeuzebedingen ...................................................................................................................................... 50
Consumentenovereenkomsten : algemeen ................................................................................................... 50
Toepassingsgebied ........................................................................................................................................... 50
Precontractuele informa)e ............................................................................................................................. 50
In de marge: Prijsaanduiding .......................................................................................................................... 52
Transparan)everplich)ng ............................................................................................................................... 53
Kosten telefoongesprek uitvoering overeenkomst ......................................................................................... 53
Verbod gebruik default-op)es ......................................................................................................................... 54
(Kosten) gebruik betaalmiddel ........................................................................................................................ 54
Leveringstermijn .............................................................................................................................................. 55
Overgang risico ................................................................................................................................................ 56
Consumentenkoop ........................................................................................................................................ 57
Inleiding ........................................................................................................................................................... 57
Defini)es & Toepassingsgebied ....................................................................................................................... 58
WeUelijke garan)e (art. 1649quater OBW) .................................................................................................... 63
Anterioriteitsvereiste (art. 1649quater OBW)................................................................................................. 69
Overige termijnen (art. 1649quater OBW)...................................................................................................... 70
Rechtsmiddelen (art. 1649quinquies BW) ....................................................................................................... 71
Commerciële garan)e (art. 1649sep)es OBW)............................................................................................... 76
Garan2e digitale inhoud en digitale diensten ................................................................................................ 77
Toepassinsgebied ............................................................................................................................................. 77
Conformiteit ..................................................................................................................................................... 79
2
, Remedies .......................................................................................................................................................... 81
Overeenkomsten op afstand en buiten verkoopruimte gesloten overeenkomsten ......................................... 82
Schema ............................................................................................................................................................. 82
Inleiding ........................................................................................................................................................... 83
Informa)everplich)ngen ................................................................................................................................. 87
Herroepingsrecht ............................................................................................................................................. 93
Minnelijke invordering van consumentenschulden...................................................................................... 103
Inleiding ......................................................................................................................................................... 103
Toepassingsgebied ......................................................................................................................................... 103
Schadevergoedingsregeling: verplichte kosteloze ingebrekestelling ........................................................... 105
Schadevergoedingsregeling: Begrenzing van de schadevergoeding ........................................................... 108
Gedragsregelen bij minnelijke invordering ................................................................................................... 110
Ac)viteit van minnelijke invordering ............................................................................................................ 111
Opschor)ng invordering ................................................................................................................................ 112
Huisbezoek ..................................................................................................................................................... 113
Privaatrechtelijke sanc)es ............................................................................................................................. 114
Reclame en oneerlijke handelsprak2jken jegens consumenten ................................................................... 116
Europees kader .............................................................................................................................................. 116
Structuur van de regeling .............................................................................................................................. 117
Defini)e reclame (art. I.8, 13° WER) ............................................................................................................. 117
Defini)e Handelsprak)jk (I.8, 23° WER) ....................................................................................................... 118
Oneerlijke handelsprak)jken jegens consumenten ...................................................................................... 120
Sanc)onering ................................................................................................................................................. 132
Bescherming reiziger ................................................................................................................................... 133
Inleiding ......................................................................................................................................................... 133
Bescherming luchtreizigers ............................................................................................................................ 134
Pakketreizen ............................................................................................................................................... 146
Reiscontractenwet ......................................................................................................................................... 146
Precontractuele info pakketreizen ................................................................................................................ 147
Precontractuele info gekoppelde reisarrangementen .................................................................................. 148
Pakketreisovereenkomst (art. 10-11) ............................................................................................................ 148
Wijziging van de pakketreis........................................................................................................................... 149
Opzegging door de reiziger (art. 29-30) ........................................................................................................ 149
Aansprakelijkheid .......................................................................................................................................... 150
3
, Inleiding
Harmonisa/e in Europa
• Consumentenrecht (in de EU)
- Bedoeling: situeren van waar de regelen van het consumentenrecht komen. Wat is de
oorsprong en wat is de doelstelling van dat consumentenrecht. Het doel is de consument
beschermen, maar dit is niet de enige doelstelling. De grond waarop dit steunt is een
ar>kel van het VWEU dat moet bijdragen tot de realisa>e van de interne markt à dubbele
doelstelling: beschermen zwakkere par>j + realiseren interne markt in de EU.
• (Omzedng) EU-recht
- Meeste regelen inzake consumentenrecht zijn de omzedng van EU-Richtlijnen
o Niet alle regelen zijn Europees geïnspireerd. Bv boek XIX mbt invordering van
schulden van de consument: Belgisch ini>a>ef om consumentenbescherming te
bieden.
- Omzedng geschiedde in
o (hoofdzakelijk) Boek VI WER
§ voorheen Wet Handelsprak>jken (1991) / Wet Marktprak>jken (2010)
§ Ook in boek VII, maar dit gaat over consumentenkrediet en dit komt hier niet
aan bod.
§ De regels zijn van toepassing ongeacht het type contract waar het over gaat
à boek VI wordt ook gemeen consumentenrecht genoemd. Daaruit volgt wel
dat er ook lex generalis bestaat in bv andere boeken die wel enkel gelden
voor bepaalde contracNypes.
o OBW (oud BW): gaat over een deel van het BW dat nog niet vernieuwd is. De
befaamde garan>eregeling vindt men terug in het oud BW.
o Afzonderlijke wetgeving: regelen uit bijzondere wetgeving gaan gelden voor
bepaalde types contracten. Denk bijvoorbeeld aan de bescherming voor de
consument, wanneer die een pakketreisovereenkomst of gekoppeld
reisarrangement gaat aankopen. Dat vind je niet in het WER, maar in een bijzondere
wet.
- Belangrijke rol weggelegd voor Hof van Jus>>e
o Geven interpreta>e aan de regels.
o Ze hebben een belangrijke rol in de evolu>e van het consumentenrecht
o Ze hebben regelma>g recht gecreëerd onder het mom van interpreta>e. Bv
consument hee\ recht op compensa>e bij de langdurige vertraging van een
vliegtuig ipv enkel bij annula>e.
o Stellingen van het Hof worden vaak overgenomen door de Europese wetgever voor
een volgende versie van een richtlijn.
• Hoog beschermingsniveau
- Europese rechtsgrond regelen consumentenbescherming: 2 ar>kelen geven hen een
weNelijke basis om op te treden op vlak van het consumentenrecht
o Harmonisa>e met het oog op de realisa>e van de interne markt (art. 114 VWEU)
§ Ze gaan het voor ondernemingen makkelijker maken om goederen en
diensten grensoverschrijdend aan te bieden
o Bescherming van de economische belangen van consument (art. 169 VWEU)
§ De enige doelstelling is hier de bescherming van de zwakkere par>j. Het
impliceert hier enkel een minimale harmonisa>e à lidstaten moeten
bijkomende bescherming kunnen voorzien
§ Maximale harmonisa>e is enkel mogelijk ogv ar>kel 114 VWEU
o Vereiste van een hoog beschermingsniveau: wordt benadrukt op Europees niveau.
Niet noodzakelijk het hoogste. Dit is terug te vinden in:
4
• Doel van het vak
- Bescherming van de “consument” in de verhouding tot ondernemingen
o Analyse bestaande regelgeving
o Toepassing van bestaande regelgeving
o Kri>sche reflec>e
- Boek VI WER (o.m. onrechtma>ge bedingen, overeenkomsten op afstand) + bepaalde
“bijzondere” wetgeving (o.m. weNelijke garan>e)
- Boek XIX
- (niet Boek VII WER => privaat bankrecht)
• Cursus:
- Slides (voorafgaand aan de les beschikbaar via Ufora) + nota’s (lesopnames gedurende
twee weken beschikbaar)
- Te kennen voor het examen: wat behandeld wordt in de les
- Arresten Hof van Jus>>e (vermeld op de slides): enkel te kennen in de mate waarin ze
behandeld worden in de les
o Ter voorbereiding van de les zal u soms een arrest moeten lezen
o Geen namen van arresten kennen
- Op>oneel: handboek Consumentenbescherming en Marktprak>jken
- Discussiefora via Ufora
• Examen
- Mondeling (met schri\elijke voorbereiding): ong 15 min
- Beoordeling: kennis, (kri>sch) inzicht, structuur
- Januari 2024: onderling wisselen toegestaan mits voorafgaand akkoord
- Gebruik alle na)onale en Europese wetgeving is toegelaten
- Verschillende vragen: 3 over drie verschillende thema’s (soms stopt hij na 2 vragen
omdat het te goed is)
1
,Inhoudsopgave
Inleiding.......................................................................................................................................................... 4
Harmonisa)e in Europa ..................................................................................................................................... 4
Begrippen ........................................................................................................................................................... 9
Territoriaal toepassingsgebied ........................................................................................................................ 17
Onrechtma2ge bedingen .............................................................................................................................. 20
Voorvraag ........................................................................................................................................................ 20
Toepassingsgebied ........................................................................................................................................... 23
Onrechtma)ge bedingen: algemene structuur ............................................................................................... 25
Uitslui)ng van kernbedingen (art VI.82 WER) ................................................................................................ 25
Zwarte lijst ....................................................................................................................................................... 29
Algemene toetsingsnorm ................................................................................................................................ 43
Verplich)ng oneerlijk karakter ambtshalve op te werpen ............................................................................. 45
Sanc)onering (art. VI.84 WER) ........................................................................................................................ 47
Rechtskeuzebedingen ...................................................................................................................................... 50
Consumentenovereenkomsten : algemeen ................................................................................................... 50
Toepassingsgebied ........................................................................................................................................... 50
Precontractuele informa)e ............................................................................................................................. 50
In de marge: Prijsaanduiding .......................................................................................................................... 52
Transparan)everplich)ng ............................................................................................................................... 53
Kosten telefoongesprek uitvoering overeenkomst ......................................................................................... 53
Verbod gebruik default-op)es ......................................................................................................................... 54
(Kosten) gebruik betaalmiddel ........................................................................................................................ 54
Leveringstermijn .............................................................................................................................................. 55
Overgang risico ................................................................................................................................................ 56
Consumentenkoop ........................................................................................................................................ 57
Inleiding ........................................................................................................................................................... 57
Defini)es & Toepassingsgebied ....................................................................................................................... 58
WeUelijke garan)e (art. 1649quater OBW) .................................................................................................... 63
Anterioriteitsvereiste (art. 1649quater OBW)................................................................................................. 69
Overige termijnen (art. 1649quater OBW)...................................................................................................... 70
Rechtsmiddelen (art. 1649quinquies BW) ....................................................................................................... 71
Commerciële garan)e (art. 1649sep)es OBW)............................................................................................... 76
Garan2e digitale inhoud en digitale diensten ................................................................................................ 77
Toepassinsgebied ............................................................................................................................................. 77
Conformiteit ..................................................................................................................................................... 79
2
, Remedies .......................................................................................................................................................... 81
Overeenkomsten op afstand en buiten verkoopruimte gesloten overeenkomsten ......................................... 82
Schema ............................................................................................................................................................. 82
Inleiding ........................................................................................................................................................... 83
Informa)everplich)ngen ................................................................................................................................. 87
Herroepingsrecht ............................................................................................................................................. 93
Minnelijke invordering van consumentenschulden...................................................................................... 103
Inleiding ......................................................................................................................................................... 103
Toepassingsgebied ......................................................................................................................................... 103
Schadevergoedingsregeling: verplichte kosteloze ingebrekestelling ........................................................... 105
Schadevergoedingsregeling: Begrenzing van de schadevergoeding ........................................................... 108
Gedragsregelen bij minnelijke invordering ................................................................................................... 110
Ac)viteit van minnelijke invordering ............................................................................................................ 111
Opschor)ng invordering ................................................................................................................................ 112
Huisbezoek ..................................................................................................................................................... 113
Privaatrechtelijke sanc)es ............................................................................................................................. 114
Reclame en oneerlijke handelsprak2jken jegens consumenten ................................................................... 116
Europees kader .............................................................................................................................................. 116
Structuur van de regeling .............................................................................................................................. 117
Defini)e reclame (art. I.8, 13° WER) ............................................................................................................. 117
Defini)e Handelsprak)jk (I.8, 23° WER) ....................................................................................................... 118
Oneerlijke handelsprak)jken jegens consumenten ...................................................................................... 120
Sanc)onering ................................................................................................................................................. 132
Bescherming reiziger ................................................................................................................................... 133
Inleiding ......................................................................................................................................................... 133
Bescherming luchtreizigers ............................................................................................................................ 134
Pakketreizen ............................................................................................................................................... 146
Reiscontractenwet ......................................................................................................................................... 146
Precontractuele info pakketreizen ................................................................................................................ 147
Precontractuele info gekoppelde reisarrangementen .................................................................................. 148
Pakketreisovereenkomst (art. 10-11) ............................................................................................................ 148
Wijziging van de pakketreis........................................................................................................................... 149
Opzegging door de reiziger (art. 29-30) ........................................................................................................ 149
Aansprakelijkheid .......................................................................................................................................... 150
3
, Inleiding
Harmonisa/e in Europa
• Consumentenrecht (in de EU)
- Bedoeling: situeren van waar de regelen van het consumentenrecht komen. Wat is de
oorsprong en wat is de doelstelling van dat consumentenrecht. Het doel is de consument
beschermen, maar dit is niet de enige doelstelling. De grond waarop dit steunt is een
ar>kel van het VWEU dat moet bijdragen tot de realisa>e van de interne markt à dubbele
doelstelling: beschermen zwakkere par>j + realiseren interne markt in de EU.
• (Omzedng) EU-recht
- Meeste regelen inzake consumentenrecht zijn de omzedng van EU-Richtlijnen
o Niet alle regelen zijn Europees geïnspireerd. Bv boek XIX mbt invordering van
schulden van de consument: Belgisch ini>a>ef om consumentenbescherming te
bieden.
- Omzedng geschiedde in
o (hoofdzakelijk) Boek VI WER
§ voorheen Wet Handelsprak>jken (1991) / Wet Marktprak>jken (2010)
§ Ook in boek VII, maar dit gaat over consumentenkrediet en dit komt hier niet
aan bod.
§ De regels zijn van toepassing ongeacht het type contract waar het over gaat
à boek VI wordt ook gemeen consumentenrecht genoemd. Daaruit volgt wel
dat er ook lex generalis bestaat in bv andere boeken die wel enkel gelden
voor bepaalde contracNypes.
o OBW (oud BW): gaat over een deel van het BW dat nog niet vernieuwd is. De
befaamde garan>eregeling vindt men terug in het oud BW.
o Afzonderlijke wetgeving: regelen uit bijzondere wetgeving gaan gelden voor
bepaalde types contracten. Denk bijvoorbeeld aan de bescherming voor de
consument, wanneer die een pakketreisovereenkomst of gekoppeld
reisarrangement gaat aankopen. Dat vind je niet in het WER, maar in een bijzondere
wet.
- Belangrijke rol weggelegd voor Hof van Jus>>e
o Geven interpreta>e aan de regels.
o Ze hebben een belangrijke rol in de evolu>e van het consumentenrecht
o Ze hebben regelma>g recht gecreëerd onder het mom van interpreta>e. Bv
consument hee\ recht op compensa>e bij de langdurige vertraging van een
vliegtuig ipv enkel bij annula>e.
o Stellingen van het Hof worden vaak overgenomen door de Europese wetgever voor
een volgende versie van een richtlijn.
• Hoog beschermingsniveau
- Europese rechtsgrond regelen consumentenbescherming: 2 ar>kelen geven hen een
weNelijke basis om op te treden op vlak van het consumentenrecht
o Harmonisa>e met het oog op de realisa>e van de interne markt (art. 114 VWEU)
§ Ze gaan het voor ondernemingen makkelijker maken om goederen en
diensten grensoverschrijdend aan te bieden
o Bescherming van de economische belangen van consument (art. 169 VWEU)
§ De enige doelstelling is hier de bescherming van de zwakkere par>j. Het
impliceert hier enkel een minimale harmonisa>e à lidstaten moeten
bijkomende bescherming kunnen voorzien
§ Maximale harmonisa>e is enkel mogelijk ogv ar>kel 114 VWEU
o Vereiste van een hoog beschermingsniveau: wordt benadrukt op Europees niveau.
Niet noodzakelijk het hoogste. Dit is terug te vinden in:
4
