ALGEMENE PSYCHOLOGIE
HOOFDSTUK 1: KENNISMAKING MET DE
PSYCHOLOGIE
Een gedragswetenschap zal proberen het gedrag van mens en dier in kaart te
brengen en hier een verklaring voor te hebben.
Psychologie is niet de enige wetenschap, ook criminologie, sociologie, biologie,
etc. doet dit.
Definitie psychologie
Kenmerken:
- Zoeken naar verklaringen op niveau van individu.
- Binnen in de persoon zelf kijken of naar factoren in omgeving.
Bv. sociologen kijken naar de omgeving, biologen kijken naar lichaamsprocessen,
etc.
Het combineren van verschillende invalshoeken is het beste.
“De wetenschappelijke studie van het individueel gedrag.” Maar hier is niet alles
mee gezegd DUS,
“Wetenschappelijke studie van het gedrag en mentale activiteiten van het
individu.”
WANT met gedrag bedoelen we zowel het innerlijke gedrag als het uiterlijke gedrag
dat tot uiting komt.
Geschiedenis
Verre geschiedenis:
- Mensen stellen deze vragen, dit onderscheidt hen van andere soorten.
- Er is een ontstaan van het zelfbewustzijn,
- hieruit groeiden inzichten.
Denk hierbij aan de filosofie die al sinds de 4de eeuw v. chr. vragen stelden, de
filosofie is expliciet en schematisch.
Directe geschiedenis:
- boekdrukkunst, dus kennis van bronnen.
- Mens kwam centraal te staan, er werd meer belang gehecht aan eigen
waarneming en denkvermogens.
- Filosofie, 2 stromingen: rationalisme en empirisme, dit samengenomen werd
bij Descartes het dualisme.
- Later kwam John Locke met zijn tabula rasa.
- Maar alles bleef beperkt tot innerlijke gewaarwording.
, - Later ontstond de psychofysica.
Psychologie als wetenschap van het bewustzijn
Willem Wundt, 1879
Hij ging alle visies rond psychologie samenvoegen en werkte met experimentele
methodes.
Hij sprak van het structuralisme of experimentele bewustzijnspsychologie, hij wilde
de structuur van de geest in kaart leggen. (Eerst noemde dit introspectie.)
Als volgende stroming is er het functionalisme, dit waren meer praktische vragen, ze
wilde de functie van het bewustzijn onderzoeken en werkte ook experimenteel.
Zo was er dus een functionalistisch bewustzijnspsychologie, mental activiteit, zij
verwezen naar de innerlijke denk- en leerprocessen.
Er werd over Wundt gevraagt wat hij kreeg als commentaar:
- Was hij teveel bezig met het bewustzijn?
- Was hij teveel bezig met het bewerken van het bewustzijn?
- Was hij teveel bezig met het … (iets anders) met het bewustzijn?
- Was hij te weinig bezig met introspectie?
Het behaviorisme
- Keken enkel naar het uitwendig waarneembaar gedrag.
- Mentale activiteiten kwamen bij hen NIET aanbod.
- S-R verbindingen
- Gedragingen zijn volgens hen aaneenschakelingen van S-R verbindingen.
- Stimulus – Respons
- Elk gedrag was te verklaren vanuit een stimulus, zo konden ze het gedrag op
een stimulus voorspellen.
- Bv. experiment kleine Albert
Gestaltpsychologie
Zij zeiden dat waarneming meer is dan de onderdelen alleen, het is een geheel, een
gestalt.
Dit gestalt kom tot stand in specifieke verhoudingen, in tijd en ruimte, tussen
samengestelde elementen.
Bv. Danone logo dat op een lachend gezichtje lijkt.
Later zei men dat het niet enkel aan elkaar associëren van prikkels en reacties is
maar dat een oplossing ook plots kan komen: aha-erlebnis.
,Dieptepsychologie
Zij spreken over het verkennen van het bewustzijn. Bekend hierbij is de
psychoanalyse van Freud. Ze gaan hiermee in tegen het behaviorisme.
Het gaat over gedachten, gevoelens en verlangens. Zo zien we bij Freud onze eigen
gedachten, het voorbewuste niveau en het onbewuste niveau.
Een methode van Freud hierbij is de vrije associatie.
Twee reacties tegen het behaviorisme vanuit Amerika
NEOBEHAVIORISME
- Vertrekken vanuit behaviorisme.
- Voegen O toe, DUS S-O-R.
- De O is zoals een black box.
- Ze erkennen de denkprocessen wel maar gaan niet kijken wat ze zijn.
Er was een vraag over neobehaviorisme iets met die black box dat ze de
denkprocessen erkennen maar niets mee doen, maar weet niet exact meer wat.
HUMANISTISCHE PSYCHOLOGIE
- Zij gaan in tegen behaviorisme en dieptepsychologie, zij hebben beide als
kernmerk dat de mens weinig keuzevrijheid heeft.
- Behaviorisme: blindelings reageren op prikkels.
- Dieptepsychologie: zegt dat we abnormaal gedrag stellen door ons
onbewuste.
- Kenmerken van de humanistische psychologie zijn dan ook de mens en hun
mogelijkheden.
Schematisch schema
Hedendaagse stromingen
COGNITIEVE PSYCHOLOGIE
- Zij zien mensen als informatieverwerkers met input en output.
- De manier van informatie verwerken bepaald ons gedrag.
, - Zij gaan wel kijken naar de denkwijze en deze blootleggen.
- Ze maken dus van de black box een white box.
POSITIEVE PSYCHOLOGIE
- Gaan verder op de humanistische psychologie, mensbeeld staat voorop.
- “De wetenschappelijke studie van het positief menselijk functioneren en
floreren op verschillende niveaus, met inbegrip van de biologische,
persoonlijke, rationele, institutionele, culturele en globale dimensies.”
- Ze willen meer oog hebben voor positieve groeikracht, ze willen focussen op
het goede van het leven.
- Bv. bevorderen positieve gevoelens en gedachten, de invloed van geluk op
het lichaam, etc.
Overzicht belangrijkste therapieën toegepast op
faalangst
Dieptepsychologie Psychoanalyse Ze gaan graven in het
verleden, de kindertijd van
de cliënt.
Behaviorisme Gedragstherapie Ze gaan vragen om het
gedrag in kaart te brengen,
wat lokt het gedrag uit, een
analyse van het gedrag
zelf.
Humanistische psychologie Cliëntgerichte psychologie Ze gaan de band met de
cliënt centraal zetten, ze
vinden de band tussen
zorgverlener en cliënt
belangrijk.
Hierbij horen 3 kenmerken:
- Onvoorwaardelijke
aanvaarding
(aanvaard de cliënt
ook al aanvaard je
het gedrag niet)
- Empathie
- Transparantie (wees
transparant over je
eigen
denkprocessen)
Cognitieve psychologie Cognitieve Ze willen foute
gedragstherapie, zoals denkprocessen proberen
mindfulness (dit richt zich ombuigen, we gaan deze
op het hier en nu) gedachten uitdagen en
proberen aanpassen.
Bijlage 1.3
Een korte schets om aan te geven hoe we psychologische stromingen uit het
verleden terugvinden in het heden.
- Psychoanalytische therapie: de nadruk ligt op de onbewuste behoeften van de
mens. Een mogelijke behandeling is de vrije associatie.
HOOFDSTUK 1: KENNISMAKING MET DE
PSYCHOLOGIE
Een gedragswetenschap zal proberen het gedrag van mens en dier in kaart te
brengen en hier een verklaring voor te hebben.
Psychologie is niet de enige wetenschap, ook criminologie, sociologie, biologie,
etc. doet dit.
Definitie psychologie
Kenmerken:
- Zoeken naar verklaringen op niveau van individu.
- Binnen in de persoon zelf kijken of naar factoren in omgeving.
Bv. sociologen kijken naar de omgeving, biologen kijken naar lichaamsprocessen,
etc.
Het combineren van verschillende invalshoeken is het beste.
“De wetenschappelijke studie van het individueel gedrag.” Maar hier is niet alles
mee gezegd DUS,
“Wetenschappelijke studie van het gedrag en mentale activiteiten van het
individu.”
WANT met gedrag bedoelen we zowel het innerlijke gedrag als het uiterlijke gedrag
dat tot uiting komt.
Geschiedenis
Verre geschiedenis:
- Mensen stellen deze vragen, dit onderscheidt hen van andere soorten.
- Er is een ontstaan van het zelfbewustzijn,
- hieruit groeiden inzichten.
Denk hierbij aan de filosofie die al sinds de 4de eeuw v. chr. vragen stelden, de
filosofie is expliciet en schematisch.
Directe geschiedenis:
- boekdrukkunst, dus kennis van bronnen.
- Mens kwam centraal te staan, er werd meer belang gehecht aan eigen
waarneming en denkvermogens.
- Filosofie, 2 stromingen: rationalisme en empirisme, dit samengenomen werd
bij Descartes het dualisme.
- Later kwam John Locke met zijn tabula rasa.
- Maar alles bleef beperkt tot innerlijke gewaarwording.
, - Later ontstond de psychofysica.
Psychologie als wetenschap van het bewustzijn
Willem Wundt, 1879
Hij ging alle visies rond psychologie samenvoegen en werkte met experimentele
methodes.
Hij sprak van het structuralisme of experimentele bewustzijnspsychologie, hij wilde
de structuur van de geest in kaart leggen. (Eerst noemde dit introspectie.)
Als volgende stroming is er het functionalisme, dit waren meer praktische vragen, ze
wilde de functie van het bewustzijn onderzoeken en werkte ook experimenteel.
Zo was er dus een functionalistisch bewustzijnspsychologie, mental activiteit, zij
verwezen naar de innerlijke denk- en leerprocessen.
Er werd over Wundt gevraagt wat hij kreeg als commentaar:
- Was hij teveel bezig met het bewustzijn?
- Was hij teveel bezig met het bewerken van het bewustzijn?
- Was hij teveel bezig met het … (iets anders) met het bewustzijn?
- Was hij te weinig bezig met introspectie?
Het behaviorisme
- Keken enkel naar het uitwendig waarneembaar gedrag.
- Mentale activiteiten kwamen bij hen NIET aanbod.
- S-R verbindingen
- Gedragingen zijn volgens hen aaneenschakelingen van S-R verbindingen.
- Stimulus – Respons
- Elk gedrag was te verklaren vanuit een stimulus, zo konden ze het gedrag op
een stimulus voorspellen.
- Bv. experiment kleine Albert
Gestaltpsychologie
Zij zeiden dat waarneming meer is dan de onderdelen alleen, het is een geheel, een
gestalt.
Dit gestalt kom tot stand in specifieke verhoudingen, in tijd en ruimte, tussen
samengestelde elementen.
Bv. Danone logo dat op een lachend gezichtje lijkt.
Later zei men dat het niet enkel aan elkaar associëren van prikkels en reacties is
maar dat een oplossing ook plots kan komen: aha-erlebnis.
,Dieptepsychologie
Zij spreken over het verkennen van het bewustzijn. Bekend hierbij is de
psychoanalyse van Freud. Ze gaan hiermee in tegen het behaviorisme.
Het gaat over gedachten, gevoelens en verlangens. Zo zien we bij Freud onze eigen
gedachten, het voorbewuste niveau en het onbewuste niveau.
Een methode van Freud hierbij is de vrije associatie.
Twee reacties tegen het behaviorisme vanuit Amerika
NEOBEHAVIORISME
- Vertrekken vanuit behaviorisme.
- Voegen O toe, DUS S-O-R.
- De O is zoals een black box.
- Ze erkennen de denkprocessen wel maar gaan niet kijken wat ze zijn.
Er was een vraag over neobehaviorisme iets met die black box dat ze de
denkprocessen erkennen maar niets mee doen, maar weet niet exact meer wat.
HUMANISTISCHE PSYCHOLOGIE
- Zij gaan in tegen behaviorisme en dieptepsychologie, zij hebben beide als
kernmerk dat de mens weinig keuzevrijheid heeft.
- Behaviorisme: blindelings reageren op prikkels.
- Dieptepsychologie: zegt dat we abnormaal gedrag stellen door ons
onbewuste.
- Kenmerken van de humanistische psychologie zijn dan ook de mens en hun
mogelijkheden.
Schematisch schema
Hedendaagse stromingen
COGNITIEVE PSYCHOLOGIE
- Zij zien mensen als informatieverwerkers met input en output.
- De manier van informatie verwerken bepaald ons gedrag.
, - Zij gaan wel kijken naar de denkwijze en deze blootleggen.
- Ze maken dus van de black box een white box.
POSITIEVE PSYCHOLOGIE
- Gaan verder op de humanistische psychologie, mensbeeld staat voorop.
- “De wetenschappelijke studie van het positief menselijk functioneren en
floreren op verschillende niveaus, met inbegrip van de biologische,
persoonlijke, rationele, institutionele, culturele en globale dimensies.”
- Ze willen meer oog hebben voor positieve groeikracht, ze willen focussen op
het goede van het leven.
- Bv. bevorderen positieve gevoelens en gedachten, de invloed van geluk op
het lichaam, etc.
Overzicht belangrijkste therapieën toegepast op
faalangst
Dieptepsychologie Psychoanalyse Ze gaan graven in het
verleden, de kindertijd van
de cliënt.
Behaviorisme Gedragstherapie Ze gaan vragen om het
gedrag in kaart te brengen,
wat lokt het gedrag uit, een
analyse van het gedrag
zelf.
Humanistische psychologie Cliëntgerichte psychologie Ze gaan de band met de
cliënt centraal zetten, ze
vinden de band tussen
zorgverlener en cliënt
belangrijk.
Hierbij horen 3 kenmerken:
- Onvoorwaardelijke
aanvaarding
(aanvaard de cliënt
ook al aanvaard je
het gedrag niet)
- Empathie
- Transparantie (wees
transparant over je
eigen
denkprocessen)
Cognitieve psychologie Cognitieve Ze willen foute
gedragstherapie, zoals denkprocessen proberen
mindfulness (dit richt zich ombuigen, we gaan deze
op het hier en nu) gedachten uitdagen en
proberen aanpassen.
Bijlage 1.3
Een korte schets om aan te geven hoe we psychologische stromingen uit het
verleden terugvinden in het heden.
- Psychoanalytische therapie: de nadruk ligt op de onbewuste behoeften van de
mens. Een mogelijke behandeling is de vrije associatie.
