,Aantekeningen hoorcollege Middeleeuwen
Introductie:
Middeleeuw
en
Aantekeningen HC
Bouma, J. (Jeske)
Inhoud
1
Bouma, J. (Jeske)
,Aantekeningen hoorcollege Middeleeuwen
Week 1 – Introductie middeleeuwen – 14 november 2022....................................................................................4
Het begrip middeleeuwen....................................................................................................................................5
Grand narrative................................................................................................................................................5
Verandering paradigma....................................................................................................................................5
Middeleeuwen door verschillende brillen.......................................................................................................5
De barbaren..........................................................................................................................................................6
Wie zijn de barbaren?......................................................................................................................................6
Wat deden de barbaren?.................................................................................................................................7
De Romeinen en het Christendom.......................................................................................................................7
Revolutionaire actie..........................................................................................................................................8
Romeinen en het Christendom........................................................................................................................8
Bijdrage tot de vorming van een christelijke samenleving..............................................................................9
Samenvattend...................................................................................................................................................9
Week 2 – Uitbreiding van twee wereldgodsdiensten (500 – 1000).......................................................................10
Het Christendom................................................................................................................................................10
Twee soorten Christendom Zorgt voor problemen......................................................................................11
De missie naar het Europese vasteland.........................................................................................................11
Belangrijke missionarissen.............................................................................................................................12
De saksen.......................................................................................................................................................12
De Islam..............................................................................................................................................................12
Voorgeschiedenis...........................................................................................................................................12
Mohammed: 570 – 632..................................................................................................................................13
Razendsnelle expansie...................................................................................................................................13
Fitna................................................................................................................................................................13
De bestuursstructuur.....................................................................................................................................14
Kalief Abd-al-Malik (685-705).........................................................................................................................14
Opvolger = Umar II........................................................................................................................................14
Vergelijking.....................................................................................................................................................14
Week 3 – Feodaliteit en geweld – 28 november 2022..........................................................................................15
Het begrip feodaliteit.........................................................................................................................................15
Een complex begrip........................................................................................................................................15
1.) Een manier van landexploitatie................................................................................................................15
2.) De organisatie van een staat.....................................................................................................................16
3.) Feodaliteit als anarchie en wetteloosheid................................................................................................17
Concluderend.....................................................................................................................................................18
Geweld in de samenleving zonder staat..............................................................................................................0
Gers Althoff , Spielregeln der politik in Mittelaltier.........................................................................................1
Dedito...............................................................................................................................................................1
2
Bouma, J. (Jeske)
, Aantekeningen hoorcollege Middeleeuwen
Conclusies.........................................................................................................................................................2
Week 4 – Geleerdheid en kruistochten – 5 december 2022...................................................................................3
Deel I: Geleerdheid...............................................................................................................................................3
Deel II: De kruistochten........................................................................................................................................6
Definitie............................................................................................................................................................6
De definitie van een kruistocht; verschillende visies......................................................................................6
Historiografie....................................................................................................................................................7
Beeld van de kruistochten door de eeuwen heen...........................................................................................0
Week 5 – Steden, handel en instituties – 12 december 2022.................................................................................0
Opzet van dit college............................................................................................................................................0
Utrecht op een kaart........................................................................................................................................0
Verstedelijking......................................................................................................................................................1
Steden in laat middeleeuws Europa.................................................................................................................1
Hoe en waarom ontwikkeld steden zich in de middeleeuws Europa?............................................................2
Commerciële revolutie.........................................................................................................................................3
Verstedelijking en de commerciële revolutie......................................................................................................4
Nieuwe vormen van bestuur en instituties......................................................................................................5
Voorbeeld: Lübeck en Hanze............................................................................................................................5
Inzichten tot nu toe..........................................................................................................................................6
Nieuwe vormen van bestuur en instituties..........................................................................................................6
Stedelijke ambachten.......................................................................................................................................6
Steden tijdens de middeleeuwen.....................................................................................................................8
Middeleeuwse steden buiten het mondiale........................................................................................................8
Conclusies.............................................................................................................................................................9
Week 6 – Pest, oorlog, economie en milieu – 19 december 2022........................................................................11
Het verhaal van de late middeleeuwen.............................................................................................................11
Crises van de late middeleeuwen..................................................................................................................12
Crisismomenten in Rosenwein...........................................................................................................................13
De grote hongersnood.......................................................................................................................................14
De honderdjarige oorlog (1337 – 1453).............................................................................................................14
De Zwarte dood..................................................................................................................................................15
Revisie start Zwarte Dood – Verbanden........................................................................................................15
Complexiteit.......................................................................................................................................................16
Publieke gezondheid: vier speerpunten.........................................................................................................16
Conclusie............................................................................................................................................................16
Week 7 – Middeleeuwse democratie + Mongoolse rijk – 16 januari 2023...........................................................17
Traditionele benadering van de democratie......................................................................................................17
Terminologie..................................................................................................................................................17
3
Bouma, J. (Jeske)
Introductie:
Middeleeuw
en
Aantekeningen HC
Bouma, J. (Jeske)
Inhoud
1
Bouma, J. (Jeske)
,Aantekeningen hoorcollege Middeleeuwen
Week 1 – Introductie middeleeuwen – 14 november 2022....................................................................................4
Het begrip middeleeuwen....................................................................................................................................5
Grand narrative................................................................................................................................................5
Verandering paradigma....................................................................................................................................5
Middeleeuwen door verschillende brillen.......................................................................................................5
De barbaren..........................................................................................................................................................6
Wie zijn de barbaren?......................................................................................................................................6
Wat deden de barbaren?.................................................................................................................................7
De Romeinen en het Christendom.......................................................................................................................7
Revolutionaire actie..........................................................................................................................................8
Romeinen en het Christendom........................................................................................................................8
Bijdrage tot de vorming van een christelijke samenleving..............................................................................9
Samenvattend...................................................................................................................................................9
Week 2 – Uitbreiding van twee wereldgodsdiensten (500 – 1000).......................................................................10
Het Christendom................................................................................................................................................10
Twee soorten Christendom Zorgt voor problemen......................................................................................11
De missie naar het Europese vasteland.........................................................................................................11
Belangrijke missionarissen.............................................................................................................................12
De saksen.......................................................................................................................................................12
De Islam..............................................................................................................................................................12
Voorgeschiedenis...........................................................................................................................................12
Mohammed: 570 – 632..................................................................................................................................13
Razendsnelle expansie...................................................................................................................................13
Fitna................................................................................................................................................................13
De bestuursstructuur.....................................................................................................................................14
Kalief Abd-al-Malik (685-705).........................................................................................................................14
Opvolger = Umar II........................................................................................................................................14
Vergelijking.....................................................................................................................................................14
Week 3 – Feodaliteit en geweld – 28 november 2022..........................................................................................15
Het begrip feodaliteit.........................................................................................................................................15
Een complex begrip........................................................................................................................................15
1.) Een manier van landexploitatie................................................................................................................15
2.) De organisatie van een staat.....................................................................................................................16
3.) Feodaliteit als anarchie en wetteloosheid................................................................................................17
Concluderend.....................................................................................................................................................18
Geweld in de samenleving zonder staat..............................................................................................................0
Gers Althoff , Spielregeln der politik in Mittelaltier.........................................................................................1
Dedito...............................................................................................................................................................1
2
Bouma, J. (Jeske)
, Aantekeningen hoorcollege Middeleeuwen
Conclusies.........................................................................................................................................................2
Week 4 – Geleerdheid en kruistochten – 5 december 2022...................................................................................3
Deel I: Geleerdheid...............................................................................................................................................3
Deel II: De kruistochten........................................................................................................................................6
Definitie............................................................................................................................................................6
De definitie van een kruistocht; verschillende visies......................................................................................6
Historiografie....................................................................................................................................................7
Beeld van de kruistochten door de eeuwen heen...........................................................................................0
Week 5 – Steden, handel en instituties – 12 december 2022.................................................................................0
Opzet van dit college............................................................................................................................................0
Utrecht op een kaart........................................................................................................................................0
Verstedelijking......................................................................................................................................................1
Steden in laat middeleeuws Europa.................................................................................................................1
Hoe en waarom ontwikkeld steden zich in de middeleeuws Europa?............................................................2
Commerciële revolutie.........................................................................................................................................3
Verstedelijking en de commerciële revolutie......................................................................................................4
Nieuwe vormen van bestuur en instituties......................................................................................................5
Voorbeeld: Lübeck en Hanze............................................................................................................................5
Inzichten tot nu toe..........................................................................................................................................6
Nieuwe vormen van bestuur en instituties..........................................................................................................6
Stedelijke ambachten.......................................................................................................................................6
Steden tijdens de middeleeuwen.....................................................................................................................8
Middeleeuwse steden buiten het mondiale........................................................................................................8
Conclusies.............................................................................................................................................................9
Week 6 – Pest, oorlog, economie en milieu – 19 december 2022........................................................................11
Het verhaal van de late middeleeuwen.............................................................................................................11
Crises van de late middeleeuwen..................................................................................................................12
Crisismomenten in Rosenwein...........................................................................................................................13
De grote hongersnood.......................................................................................................................................14
De honderdjarige oorlog (1337 – 1453).............................................................................................................14
De Zwarte dood..................................................................................................................................................15
Revisie start Zwarte Dood – Verbanden........................................................................................................15
Complexiteit.......................................................................................................................................................16
Publieke gezondheid: vier speerpunten.........................................................................................................16
Conclusie............................................................................................................................................................16
Week 7 – Middeleeuwse democratie + Mongoolse rijk – 16 januari 2023...........................................................17
Traditionele benadering van de democratie......................................................................................................17
Terminologie..................................................................................................................................................17
3
Bouma, J. (Jeske)