Hoofdstuk: onderwijs voor
personen met specifieke
onderwijsbehoeften
1. Inleiding
1.1. Stoornisdenken versus diversiteitsdenken
Stoornisdenken
Focus op beperking
Bijwerken/compenseren van tekortkomingen
Leerling past zich aan, doet extra inspanning
Leerling moet aansluiten bij de norm (hetzelfde kennen en kunnen)
Nadruk op academische prestaties
Diversiteitsdenken
Vertrekt vanuit ‘meervoudige’ identiteit van kind
Diversiteit als meerwaarde
Leerling niet gereduceerd tot zijn problematiek: beperking is onderdeel van identiteit
Volwaardig deel van klasgroep
Onderwijs verlaagt/verwijdert barrières voor leerling
Participatie, aangenaam ‘leefklimaat’ van leerling staat centraal
Leren in brede zin van het woord: academisch en sociaal leren
1.2. Inclusie en inclusief onderwijs als fundamenteel recht
Vanuit diversiteitsdenken
Inclusie = erbij horen
o Nadruk op omgeving en context
o Centraal: zinvol bezig zijn en bijdrage leveren
Inclusief als onderwijs als mensenrecht
Recht om samen te leren/lopen op school
Geen discriminatie/uitsluiting/doorverwijzing op basis van beperking/specifieke noden
Geen legitieme redenen waarom kinderen zouden moeten gescheiden worden
1.2.1. VN-verdrag voor mensen met een beperking: artikel 24
2009
Artikel 24 = recht op inclusie
1.2.2. Inclusief onderwijs = fundamenteel recht
Welkom in gewone school + recht op kwaliteitsvol onderwijs
Natuurlijke leeromgeving
Volgen mee met peers van dezelfde leeftijdsgroep (leeftijdsgenoten = essentieel)
Dezelfde schoolse activiteiten
Overleg tussen verschillende betrokkenen
Aandacht voor sociaal-emotionele ontwikkeling
1Klik hier om tekst in te voeren.
, 1.3. Inclusief onderwijs via UDL
=Universal Design for Learning (komt van UD = Universal Design)
= Ontwerpen van producten/omgevingen… die voor iedereen in de ruimst mogelijke zin gebruikt
kunnen worden, zonder dat er een aanpassing of speciaal ontwerp nodig is.
Proactief ontwerp
1.4. Praktijkvoorbeelden
Gebruik van leespraat
Aangepaste fiets tijdens fietstocht
Tijdens algemeen lesmoment: aangepaste boekjes
2 extra levens bij tussen 2 vuren
Conclusie: stoornisdenken à diversiteitsdenken à inclusie via
UDL
2. Historiek
2.1. Ontstaan van een duaal systeem
Eind 18e – begin 19e eeuw
Aanvankelijk: voor kinderen met sensoriële beperkingen
Eind 19e eeuw
Oprichting van school voor kinderen met een beperking (door enkele artsen)
Afschaffing kinderarbeid en invoering leerplicht tot 14 jaar
Jaren ‘60
Ontstaan buitengewoon onderwijs: alle kinderen et een beperking
Vooral gericht op arbeid
1965: ontstaan van orthopedagogiek als wetenschap
1970: wet op Buitengewoon Onderwijs
1986: geïntegreerd onderwijs (GON) mee opgenomen
2003: ION-begeleiding (=inclusief onderwijs) voor kinderen met een matige tot ernstige beperking
GON en ION-begeleiding
= ondersteuning binnen het regulier onderwijs vanuit het buitengewoon onderwijs
2014: M-decreet
2.2. M-decreet (=maatregelen voor leerlingen met specifieke
onderwijsbehoeften)
2.2.1. Historiek
2009: België ratificeert VN-verdrag inzake Rechten van Personen met een Handicap
= we verbinden ons ertoe te evolueren naar een volledig inclusief onderwijssysteem op alle
onderwijsniveaus.
Voldoen aan vereisten van VN-verdrag
2Klik hier om tekst in te voeren.
personen met specifieke
onderwijsbehoeften
1. Inleiding
1.1. Stoornisdenken versus diversiteitsdenken
Stoornisdenken
Focus op beperking
Bijwerken/compenseren van tekortkomingen
Leerling past zich aan, doet extra inspanning
Leerling moet aansluiten bij de norm (hetzelfde kennen en kunnen)
Nadruk op academische prestaties
Diversiteitsdenken
Vertrekt vanuit ‘meervoudige’ identiteit van kind
Diversiteit als meerwaarde
Leerling niet gereduceerd tot zijn problematiek: beperking is onderdeel van identiteit
Volwaardig deel van klasgroep
Onderwijs verlaagt/verwijdert barrières voor leerling
Participatie, aangenaam ‘leefklimaat’ van leerling staat centraal
Leren in brede zin van het woord: academisch en sociaal leren
1.2. Inclusie en inclusief onderwijs als fundamenteel recht
Vanuit diversiteitsdenken
Inclusie = erbij horen
o Nadruk op omgeving en context
o Centraal: zinvol bezig zijn en bijdrage leveren
Inclusief als onderwijs als mensenrecht
Recht om samen te leren/lopen op school
Geen discriminatie/uitsluiting/doorverwijzing op basis van beperking/specifieke noden
Geen legitieme redenen waarom kinderen zouden moeten gescheiden worden
1.2.1. VN-verdrag voor mensen met een beperking: artikel 24
2009
Artikel 24 = recht op inclusie
1.2.2. Inclusief onderwijs = fundamenteel recht
Welkom in gewone school + recht op kwaliteitsvol onderwijs
Natuurlijke leeromgeving
Volgen mee met peers van dezelfde leeftijdsgroep (leeftijdsgenoten = essentieel)
Dezelfde schoolse activiteiten
Overleg tussen verschillende betrokkenen
Aandacht voor sociaal-emotionele ontwikkeling
1Klik hier om tekst in te voeren.
, 1.3. Inclusief onderwijs via UDL
=Universal Design for Learning (komt van UD = Universal Design)
= Ontwerpen van producten/omgevingen… die voor iedereen in de ruimst mogelijke zin gebruikt
kunnen worden, zonder dat er een aanpassing of speciaal ontwerp nodig is.
Proactief ontwerp
1.4. Praktijkvoorbeelden
Gebruik van leespraat
Aangepaste fiets tijdens fietstocht
Tijdens algemeen lesmoment: aangepaste boekjes
2 extra levens bij tussen 2 vuren
Conclusie: stoornisdenken à diversiteitsdenken à inclusie via
UDL
2. Historiek
2.1. Ontstaan van een duaal systeem
Eind 18e – begin 19e eeuw
Aanvankelijk: voor kinderen met sensoriële beperkingen
Eind 19e eeuw
Oprichting van school voor kinderen met een beperking (door enkele artsen)
Afschaffing kinderarbeid en invoering leerplicht tot 14 jaar
Jaren ‘60
Ontstaan buitengewoon onderwijs: alle kinderen et een beperking
Vooral gericht op arbeid
1965: ontstaan van orthopedagogiek als wetenschap
1970: wet op Buitengewoon Onderwijs
1986: geïntegreerd onderwijs (GON) mee opgenomen
2003: ION-begeleiding (=inclusief onderwijs) voor kinderen met een matige tot ernstige beperking
GON en ION-begeleiding
= ondersteuning binnen het regulier onderwijs vanuit het buitengewoon onderwijs
2014: M-decreet
2.2. M-decreet (=maatregelen voor leerlingen met specifieke
onderwijsbehoeften)
2.2.1. Historiek
2009: België ratificeert VN-verdrag inzake Rechten van Personen met een Handicap
= we verbinden ons ertoe te evolueren naar een volledig inclusief onderwijssysteem op alle
onderwijsniveaus.
Voldoen aan vereisten van VN-verdrag
2Klik hier om tekst in te voeren.
