Psychologie periode 2 sociaal werk
Hoofdstuk 1:
Psychologie is afkomstig uit het Oudgrieks.
o Psyche = geest
o Ologie = gebied van de studie.
De betekenis was dus in de Griekse tijd de studie van de geest
Betekenis van psychologie in de huidige tijd (kernconcept 1.1):
o De wetenschap van gedrag en geestelijke processen (mentale activiteiten).
Psychologie is daarbij een breed veld met vele specialismen.
o 2 belangrijke punten in de betekenis zijn:
1. het onderzoeken van interne- en externe processen
2. psychologie is gebaseerd op wetenschap.
De 3 grote categorieën van psychologie:
1. Experimenteel psychologen
o Ze voeren onderzoek uit dat nieuwe psychologische kennis creëert. Vooral
mensen aan universiteiten die daar ook lesgeven en ook een paar mensen die
bij onderzoeksinstellingen werken.
2. Docenten psychologie
o Ze geven les binnen een groot diversiteit aan opleidingen en soms behandelen
ze naast lesgeven ook nog mensen.
3. Toegepast psychologen
o Ze gebruiken de kennis die door experimenteel psychologen is ontdekt om
problemen van mensen op te lossen door middel van trainingen, het inzetten
van speciale diagnostische testen of andere psychologische interventies. Ze
werken op veel plekken zoals: scholen en ziekenhuizen.
Voorbeelden van specialisaties die toegepaste psychologen uitvoeren (lees uitleg op blz. 5):
1. Arbeids- en organisatiepsychologen (relatie arbeiders en werkgevers etc.)
2. Sportpsychologen (resultaten verbeteren bij topsporters)
3. Schoolpsychologen (schoolsituatie verbeteren)
4. Gezondheidspsychologen (mensen met beperkingen helpen)
5. Klinische psychologen en counselors (mensen met problemen op sociaal en
emotioneel gebied helpen, zoals rouw)
6. Forensisch psychologen (wets- en rechtssysteem, zoals praten met gedetineerden)
Psychiatrie is in tegenstelling tot de psychologie een medisch specialisme die zich bezig
houdt met psychische stoornissen.
, o Psychiatrie heeft een medische invalshoek (beter worden door medicijnen) en
psychologie bekijkt verschijnselen breder (van hersenfuncties tot sociale
interacties).
In de media is veel wat op psychologie lijkt eigenlijk pseudopsychologie.
o Pseudopsychologie = niet-onderbouwde psychologische aannamen die als
wetenschappelijke waarheden worden gepresenteerd (het is dus niet waar).
Om onderscheidt te maken tussen psychologie en pseudopsychologie moet je kritische
vaardigheden ontwikkelen. Deze vaardigheden zijn gepresenteerd in 6 vragen die je jezelf
moet stellen als je met nieuwe beweringen wordt geconfronteerd:
1. Wat/wie is de bron? (is hij wel echt deskundig)
2. Is de bewering redelijk of extreem? (is het in strijd met bestaande kennis?)
3. Wat is het bewijsmateriaal? (is het echt goed bewijs?)
4. Kan de conclusie door bias zijn beïnvloed? (vervorming van de waarneming)
5. Worden veel voorkomende denkfouten vermeden? (gezond verstand is niet alles)
6. Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken nodig? (breed
onderwerp moet breed bekeken worden)
Bias = vervorming van de waarneming (door bepaalde invloed).
De psychologie is ontstaan in de tijd van de Grieken, bij verschillende volken en hadden per
volk andere perspectieven. De Griekse traditie en het christendom hadden de grootste
invloed op de westerse psychologie. Helaas zijn de grondleggers van de psychologie nooit op
het idee gekomen om hun waarnemingen te toetsen. Ze namen waar door logica
(rationalisering). Nu toetsen we waarnemingen wel en ontwikkelen we weer nieuwe
perspectieven.
o Lees hierbij het begin van 1.2 door!!
De zes belangrijke perspectieven van de psychologie domineren het snel veranderende
veld van de moderne psychologie. Alle perspectieven zijn voortgekomen uit radicaal nieuwe
ideeën over geest en gedrag.
De 6 belangrijke perspectieven van sociologie:
1. Het biologische perspectief
2. Het cognitieve perspectief
3. Het behavioristische perspectief
4. Het perspectief op de mens als geheel
5. Het ontwikkelingsperspectief
6. Het socioculturele perspectief
Het biologische perspectief (René Descartes):
o René Descartes zette de eerste stap naar een wetenschappelijke studie van de geest
toen hij besefte dat sensaties en gedragingen te maken hebben met zenuwactiviteit.
Hij maakte een scheiding tussen de spirituele geest en het fysieke lichaam. Deze stap
leidde tot het moderne biologische perspectief.
, o Volgens het biologische perspectief komen onze persoonlijkheid, onze voorkeuren,
onze gedragspatronen als onze vaardigheden voort uit onze hersenen, ons
zenuwstelsel en onze genen (de lichamelijke kenmerken).
o Het biologische perspectief heeft zich ontwikkelt in 2 richtingen:
1. Neurowetenschap:
o Beweert dat de oorzaken van gedrag door de werking van genen,
hersenen, zenuwstelsel en/of de hormonen komen.
2. Evolutionaire psychologie:
o Beweert dat menselijk gedrag voortkomt uit overgeërfde neigingen. Het
gedrag is ook de uitkomst van genetische aanpassing om de kans op
overleven en voortplanting te vergroten. (Charles Darwin bedacht dit)
René Descartes was aanhanger van het rationalisme (het denken als enige manier om aan
wetenschap en filosofie te doen).
o Op deze visie kwam veel kritiek vanuit het empirisme (waarnemingen, ervaringen en
experimenten zijn de enige bron van kennis).
o Een empirist zei dat het biologische perspectief niet goed was, omdat de mens
bij de geboorte een tabula rasa is (een onbeschreven blad).
Een belangrijk idee dat de vroege psychologische wetenschap vormgaf is afkomstig uit de
scheikunde. Het gaat om het periodieke systeem die structuur bracht in chaotische discipline
van chemie. Het idee van Wilhelm Wundt (de eerste psycholoog) was om de menselijke geest
te simplificeren op een zelfde manier.
In het eerste psychologielaboratorium (opgericht door Wilhelm Wundt in 1879) werd
onderzoek gedaan naar elementen van bewustzijn.
o Introspectie = Het onderzoek waarbij de eigen gedachten, gevoelens en
herinneringen bij een prikkeling beschreven worden. (was een leidende
onderzoeksmethode)
De psychologie van Wundt, door Amerikaanse psychologen omgevormd tot het
structuralisme, pleitte voor het begrijpen van geestelijke processen zoals bewustzijn door
de inhoud en de structuur ervan te onderzoeken.
o Kritiek hierop was dat de introspectieve methode te subjectief was.
Het functionalisme (opgericht door William James, omdat de benadering van Wundt te
beperkt was) meende dat geestelijke processen het best kunnen worden begrepen door
hun doel en functies te bekijken.
o Uit de visie van William James ontstond de toegepaste psychologie, omdat ze het
menselijk leven wilden verbeteren.
Het cognitieve perspectief (Wilhelm Wundt en William James):
, o De wetenschappelijke methode kan worden gebruikt om de geest te bestuderen.
Waarnemingen, interpretaties, verwachtingen, overtuigingen en herinneringen
veroorzaken gedrag.
Behavioristische perspectief (Watson en Skinner):
o Psychologie moet de wetenschap van observeerbaar gedrag zijn, niet van mentale
processen. Prikkels en voorgaande consequenties van gedrag bepalen ons gedrag. (de
mens is tabula rasa)
Perspectief van de gehele persoon:
1. Psychodynamische psychologie (Sigmund Freud)
o Persoonlijkheid en psychische stoornissen komen voort uit processen in het
onbewuste. Processen in onze onbewuste geest veroorzaken ons gedrag.
2. Humanistische psychologie (Abraham Maslow en Carl Rogers)
o Psychologie moet de nadruk leggen op menselijke groei en potentieel in plaats
van op psychische stoornissen. Onze aangeboren behoefte om te groeien en
ons potentieel zo goed mogelijk te zijn veroorzaakt ons gedrag.
3. Psychologie van karaktertrekken en temperament (de oude Grieken)
o Individuen kunnen worden begrepen in termen van hun temperament en
blijvende karaktertrekken. Onze unieke persoonlijkheidskenmerken die in de
tijd en in alle situaties gelijk zijn veroorzaken ons gedrag.
Het ontwikkelingsperspectief (Mary Ainsworth, Jean Piaget en vele anderen)
o Mensen veranderen als gevolg van een interactie tussen erfelijke eigenschappen en
de omgeving. De interactie tussen erfelijkheid en omgeving veroorzaakt ons gedrag.
Het sociocultureel perspectief (Stanley Milgram, Philip Zimbardo en vele anderen)
o Sociale en culturele invloeden kunnen de invloed overstemmen van alle andere
factoren die gedrag beïnvloeden. De kracht van de situatie beïnvloedt dus ons gedrag.
De moderne psychologie is de laatste decennia snel veranderd.
o Reden 1: de biologische, de cognitieve en de ontwikkelingsperspectieven krijgen de
overhand in de psychologie.
o Reden 2: de aanhangers van de verschillende perspectieven bundelen hun krachten.
o Reden 3: steeds meer vrouwen en leden van minderheidsgroepen betreden de
psychologie.
Officiële psycholoog worden? mastertitel halen.
Psychologie onderscheidt zich van pseudopsychologie door het vergaren van nieuwe kennis
door middel van de wetenschappelijke methode.
Hoofdstuk 1:
Psychologie is afkomstig uit het Oudgrieks.
o Psyche = geest
o Ologie = gebied van de studie.
De betekenis was dus in de Griekse tijd de studie van de geest
Betekenis van psychologie in de huidige tijd (kernconcept 1.1):
o De wetenschap van gedrag en geestelijke processen (mentale activiteiten).
Psychologie is daarbij een breed veld met vele specialismen.
o 2 belangrijke punten in de betekenis zijn:
1. het onderzoeken van interne- en externe processen
2. psychologie is gebaseerd op wetenschap.
De 3 grote categorieën van psychologie:
1. Experimenteel psychologen
o Ze voeren onderzoek uit dat nieuwe psychologische kennis creëert. Vooral
mensen aan universiteiten die daar ook lesgeven en ook een paar mensen die
bij onderzoeksinstellingen werken.
2. Docenten psychologie
o Ze geven les binnen een groot diversiteit aan opleidingen en soms behandelen
ze naast lesgeven ook nog mensen.
3. Toegepast psychologen
o Ze gebruiken de kennis die door experimenteel psychologen is ontdekt om
problemen van mensen op te lossen door middel van trainingen, het inzetten
van speciale diagnostische testen of andere psychologische interventies. Ze
werken op veel plekken zoals: scholen en ziekenhuizen.
Voorbeelden van specialisaties die toegepaste psychologen uitvoeren (lees uitleg op blz. 5):
1. Arbeids- en organisatiepsychologen (relatie arbeiders en werkgevers etc.)
2. Sportpsychologen (resultaten verbeteren bij topsporters)
3. Schoolpsychologen (schoolsituatie verbeteren)
4. Gezondheidspsychologen (mensen met beperkingen helpen)
5. Klinische psychologen en counselors (mensen met problemen op sociaal en
emotioneel gebied helpen, zoals rouw)
6. Forensisch psychologen (wets- en rechtssysteem, zoals praten met gedetineerden)
Psychiatrie is in tegenstelling tot de psychologie een medisch specialisme die zich bezig
houdt met psychische stoornissen.
, o Psychiatrie heeft een medische invalshoek (beter worden door medicijnen) en
psychologie bekijkt verschijnselen breder (van hersenfuncties tot sociale
interacties).
In de media is veel wat op psychologie lijkt eigenlijk pseudopsychologie.
o Pseudopsychologie = niet-onderbouwde psychologische aannamen die als
wetenschappelijke waarheden worden gepresenteerd (het is dus niet waar).
Om onderscheidt te maken tussen psychologie en pseudopsychologie moet je kritische
vaardigheden ontwikkelen. Deze vaardigheden zijn gepresenteerd in 6 vragen die je jezelf
moet stellen als je met nieuwe beweringen wordt geconfronteerd:
1. Wat/wie is de bron? (is hij wel echt deskundig)
2. Is de bewering redelijk of extreem? (is het in strijd met bestaande kennis?)
3. Wat is het bewijsmateriaal? (is het echt goed bewijs?)
4. Kan de conclusie door bias zijn beïnvloed? (vervorming van de waarneming)
5. Worden veel voorkomende denkfouten vermeden? (gezond verstand is niet alles)
6. Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken nodig? (breed
onderwerp moet breed bekeken worden)
Bias = vervorming van de waarneming (door bepaalde invloed).
De psychologie is ontstaan in de tijd van de Grieken, bij verschillende volken en hadden per
volk andere perspectieven. De Griekse traditie en het christendom hadden de grootste
invloed op de westerse psychologie. Helaas zijn de grondleggers van de psychologie nooit op
het idee gekomen om hun waarnemingen te toetsen. Ze namen waar door logica
(rationalisering). Nu toetsen we waarnemingen wel en ontwikkelen we weer nieuwe
perspectieven.
o Lees hierbij het begin van 1.2 door!!
De zes belangrijke perspectieven van de psychologie domineren het snel veranderende
veld van de moderne psychologie. Alle perspectieven zijn voortgekomen uit radicaal nieuwe
ideeën over geest en gedrag.
De 6 belangrijke perspectieven van sociologie:
1. Het biologische perspectief
2. Het cognitieve perspectief
3. Het behavioristische perspectief
4. Het perspectief op de mens als geheel
5. Het ontwikkelingsperspectief
6. Het socioculturele perspectief
Het biologische perspectief (René Descartes):
o René Descartes zette de eerste stap naar een wetenschappelijke studie van de geest
toen hij besefte dat sensaties en gedragingen te maken hebben met zenuwactiviteit.
Hij maakte een scheiding tussen de spirituele geest en het fysieke lichaam. Deze stap
leidde tot het moderne biologische perspectief.
, o Volgens het biologische perspectief komen onze persoonlijkheid, onze voorkeuren,
onze gedragspatronen als onze vaardigheden voort uit onze hersenen, ons
zenuwstelsel en onze genen (de lichamelijke kenmerken).
o Het biologische perspectief heeft zich ontwikkelt in 2 richtingen:
1. Neurowetenschap:
o Beweert dat de oorzaken van gedrag door de werking van genen,
hersenen, zenuwstelsel en/of de hormonen komen.
2. Evolutionaire psychologie:
o Beweert dat menselijk gedrag voortkomt uit overgeërfde neigingen. Het
gedrag is ook de uitkomst van genetische aanpassing om de kans op
overleven en voortplanting te vergroten. (Charles Darwin bedacht dit)
René Descartes was aanhanger van het rationalisme (het denken als enige manier om aan
wetenschap en filosofie te doen).
o Op deze visie kwam veel kritiek vanuit het empirisme (waarnemingen, ervaringen en
experimenten zijn de enige bron van kennis).
o Een empirist zei dat het biologische perspectief niet goed was, omdat de mens
bij de geboorte een tabula rasa is (een onbeschreven blad).
Een belangrijk idee dat de vroege psychologische wetenschap vormgaf is afkomstig uit de
scheikunde. Het gaat om het periodieke systeem die structuur bracht in chaotische discipline
van chemie. Het idee van Wilhelm Wundt (de eerste psycholoog) was om de menselijke geest
te simplificeren op een zelfde manier.
In het eerste psychologielaboratorium (opgericht door Wilhelm Wundt in 1879) werd
onderzoek gedaan naar elementen van bewustzijn.
o Introspectie = Het onderzoek waarbij de eigen gedachten, gevoelens en
herinneringen bij een prikkeling beschreven worden. (was een leidende
onderzoeksmethode)
De psychologie van Wundt, door Amerikaanse psychologen omgevormd tot het
structuralisme, pleitte voor het begrijpen van geestelijke processen zoals bewustzijn door
de inhoud en de structuur ervan te onderzoeken.
o Kritiek hierop was dat de introspectieve methode te subjectief was.
Het functionalisme (opgericht door William James, omdat de benadering van Wundt te
beperkt was) meende dat geestelijke processen het best kunnen worden begrepen door
hun doel en functies te bekijken.
o Uit de visie van William James ontstond de toegepaste psychologie, omdat ze het
menselijk leven wilden verbeteren.
Het cognitieve perspectief (Wilhelm Wundt en William James):
, o De wetenschappelijke methode kan worden gebruikt om de geest te bestuderen.
Waarnemingen, interpretaties, verwachtingen, overtuigingen en herinneringen
veroorzaken gedrag.
Behavioristische perspectief (Watson en Skinner):
o Psychologie moet de wetenschap van observeerbaar gedrag zijn, niet van mentale
processen. Prikkels en voorgaande consequenties van gedrag bepalen ons gedrag. (de
mens is tabula rasa)
Perspectief van de gehele persoon:
1. Psychodynamische psychologie (Sigmund Freud)
o Persoonlijkheid en psychische stoornissen komen voort uit processen in het
onbewuste. Processen in onze onbewuste geest veroorzaken ons gedrag.
2. Humanistische psychologie (Abraham Maslow en Carl Rogers)
o Psychologie moet de nadruk leggen op menselijke groei en potentieel in plaats
van op psychische stoornissen. Onze aangeboren behoefte om te groeien en
ons potentieel zo goed mogelijk te zijn veroorzaakt ons gedrag.
3. Psychologie van karaktertrekken en temperament (de oude Grieken)
o Individuen kunnen worden begrepen in termen van hun temperament en
blijvende karaktertrekken. Onze unieke persoonlijkheidskenmerken die in de
tijd en in alle situaties gelijk zijn veroorzaken ons gedrag.
Het ontwikkelingsperspectief (Mary Ainsworth, Jean Piaget en vele anderen)
o Mensen veranderen als gevolg van een interactie tussen erfelijke eigenschappen en
de omgeving. De interactie tussen erfelijkheid en omgeving veroorzaakt ons gedrag.
Het sociocultureel perspectief (Stanley Milgram, Philip Zimbardo en vele anderen)
o Sociale en culturele invloeden kunnen de invloed overstemmen van alle andere
factoren die gedrag beïnvloeden. De kracht van de situatie beïnvloedt dus ons gedrag.
De moderne psychologie is de laatste decennia snel veranderd.
o Reden 1: de biologische, de cognitieve en de ontwikkelingsperspectieven krijgen de
overhand in de psychologie.
o Reden 2: de aanhangers van de verschillende perspectieven bundelen hun krachten.
o Reden 3: steeds meer vrouwen en leden van minderheidsgroepen betreden de
psychologie.
Officiële psycholoog worden? mastertitel halen.
Psychologie onderscheidt zich van pseudopsychologie door het vergaren van nieuwe kennis
door middel van de wetenschappelijke methode.
