EKONOMIE
1 © Noted Summaries Graad 10 Ekonomie
www.notedsummaries.co.za
, BASIESE EKONOMIESE BEGRIPPE & BEGINSELS
WAT IS EKONOMIE? EKONOMIESE PROBLEEM
sosiale wetenskap wat ondersoek hoe individue, huishoudings en firmas SKAARSHEIDSPROBLEEM
hul onbeperkte behoeftes en begeertes met beperkte en skaars
hulpbronne bevredig om die onbeperkte behoeftes en behoeftes van die samelewing te
bevredig met die gebruik van beperkte hulpbronne
→ Mense het net ’n beperkte hoeveelheid geld MAAR baie behoeftes en
begeertes om te bevredig
→ Die regering het ook ’n beperkte hoeveelheid geld en kan nie al sy
BEHOEFTES BEGEERTES begeertes bevredig nie
= goedere en dienste NOODSAAKLIK vir = menslike begeertes na goedere en
basiese oorlewing dienste EKONOMIESE SISTEEM [3 SENTRALE VRAE]
Z Behuising & veiligheid Z fancy tegnologie 1. UITSET VRAAG
Z Kos Z nuwerwetse klere/drag
Z Water Z lekkernye (kos en geskenke) → WATTER GOEDERE EN DIENSTE sal geproduseer word
en in WATTER hoeveelhede?
GELEENTHEIDSKOSTE
AANVRAAG 2. INSET / INVOER VRAAG
= die verlies van ander alternatiewe wanneer
= vind plaas wanneer verbruikers in staat en een alternatief gekies word → HOE sal elk van die goedere en dienste geproduseer
bereid is om 'n produk teen 'n sekere prys te word?
= verlies aan waarde / voordeel wat veroorsaak
koop sou gewees het deur deel te neem aan 'n → HOEVEEL van die skaars hulpbronne in die produksie
sekere aktiwiteit relatief tot 'n alternatiewe
= begeertes word werklike aanvraag van elke goed gebruik sal word
aktiwiteit wat 'n hoër opbrengs in waarde of
voordeel bied 3. VERSPREIDINGSVRAAG
Ek begeer ‘n Ford Figo maar het aanvraag = afspeel tussen begeertes en behoeftes = VIR WIE sal die goedere en dienste vervaardig word?
vir ‘n Kia Picanto
2 © Noted Summaries Graad 10 Ekonomie = WIE sal die goedere en dienste ontvang?
www.notedsummaries.co.za
, 2 VERTAKKINGS VAN EKONOMIE EKONOMIESE Benaderings
DEDUKTIEWE BENADERING
→ teorieë op stel en dit dan teenoor die feite te toets om te kyk of ’n sekere teorie
by die feite pas (deduksie)
. MIKRO- EKONOMIE MAKRO- EKONOMIE Teorie → Feite
→ individuele besluite → werking van die ekonomie 2 SOORTE GEVOLGTREKKINGS:
[verbruikers, produsente, in die geheel [werkloosheid, 1. Gevolgtrekking = voor die hand liggend > aanvaar sonder verdere beredenering
invoerders, regering, inflasie, groei, en monetêre en 2. Gevolgtrekking = nie voor die hand liggend > ekonome ondersoek of dit waar is
of nie
uitvoerders, maatskappye] fiskale beleid]
SLEGS GELDIG AS:
→ Logiese deduksie korrek
→ Oorspronklike aksioom / hipotese korrek
→ Mense wat betrokke is = logiese wyse op kwessies reageer
1. Stel redes voor wat sou die probleem verduidelik [ formuleer = stellings,
EKONOMIESE PROBLEEM aksiome / hipoteses]
2. Klassifiseer + ontleed ELKE STELLING
SKAARSHEIDSPROBLEEM 3. Skryf logiese gevolgtrekkings neer (ELKE STELLING)
4. Formuleer teorie + kom tot gevolgtrekkings
om die onbeperkte behoeftes en behoeftes van die samelewing te 5. Toets teorie & gevolgtrekkings tot die werklikheid van die feite
bevredig met die gebruik van beperkte hulpbronne INDUKTIEWE BENADERING [EMPIRIESE BENADERING]
→ feite te verwerk om ’n teorie te skep (induksie) [ insameling van data ]
ABSOLUTE SKAARSHEID
Feite → Teorie
→ wanneer ons genoeg hulpbronne het om goedere te koop, maar dit
is net nie beskikbaar nie 1. Gebruik navorsing = versamel feite (data)
2. Klassifiseer + ontleed feite
RELATIEWE SKAARSHEID 3. Maak ‘n veralgemening / formuleer teorie
4. Lei gevolgtrekking af + toets aan die feite
KOMBINASIE BENADERING
→ wanneer daar genoeg goedere is om ’n bevolking se behoeftes te
= gebruik deduksie + induksie
bevredig, maar die grootste deel van die bevolking te arm is om dit te
1. Kies stellings, aksiome / hipoteses
koop [ ontwikkelende lande ] 2. Ontleed stellings & formuleer ‘n teorie
3. Versamel jou data
4. Toets elke stelling aan die data : tot watter mate is dit waar?
5. Indien die stelling waar is = maak gevolgtrekkings
3 © Noted Summaries Graad 10 Ekonomie www.notedsummaries.co.za
, GOEDERE & DIENSTE EKONOMIESE Metodes
POSITIEWE & NORMATIEWE STELLINGS
POSITIEF NORMATIEF
→ objektiewe verduideliking & toetsing → menings oor wat behoort te wees
GOEDERE DIENSTE
en verwerping van teorieë → subjektiewe stellings eerder as
→ berus op FEITE objektiewe stellings [ sluit
→ tasbare voorwerpe [kos, → ontasbare dinge [mediese
→ te make met wat WAS, IS en SAL waardeoordele in ]
klere, huise] dienste, regsdienste, finansiële WEES → berus op MENINGS
dienste] → godsdiens, kultuur / klas = GEEN → godsdiens , kultuur / klas = INVLOED
INVLOED → kyk na EKONOMIESE GEDRAG
↑ verbruikersinkomste = ↑ vraag na nuwe vlak van aksyns op petrol is te onredelik
GRATIS GOEDERE EKONOMIESE GOEDERE motors en benadeel motoriste onbillik
W nie skaars nie = geen prys [lug, W goedere vervaardig teen 'n koste uit ↓ wisselkoers = ↑ in die uitvoer na die aftree-ouderdom moet tot 75 verhoog
sonskyn] skaars hulpbronne (skaars goedere) buiteland word om die uitwerking van
W vrylik beskikbaar in onbeperkte W beperkte hoeveelheid beskikbaar onsverouderende bevolking te bekamp
hoeveelhede W vereis ‘n prys WETENSKAPLIKE METODES
W gebruikswaarde MAAR NIE W gebruiks & ruilwaarde ekonome = objektief oor die onderwerpe wat hulle bestudeer
RUILWAARDE W aanbod is beheerbaar → formuleer ’n vraag
W aanbod buite beheer van mense W welvaard = meerbaar aan → stel ondersoek in
hoeveelheid
→ kom tot ’n gevolgtrekking
PROBLEME IN SOSIALE WETENSKAPPE
FINALE GOEDERE INTERMEDIÊRE GOEDERE
W goedere gebruik / verbruik [brood] W goedere aangekoop om as insette in → Individue dink verskillend & tree verskillend op
die vervaardiging van ander → Moeilik om ’n gekontroleerde toets te doen ten einde vas te stel hoe
goedere gebruik te word mense op’n verandering sal reageer
→ Moeilik om net een veranderlike te verander en al die ander
PRIVAAT GOEDERE PUBLIEKE GOEDERE veranderlikes konstant te hou.
W goedere verbruik deur individue & W gebruik deur gemeenskap in die → Ekonome = bevooroordeeld.
verbruik deur ander is uitgesluit algemeen en verbruik deur ander → Resultate =minder presies as in fisiese wetenskappe
nie uitgesluit nie
→ Ekonomiese wette = algemene stellings
MODELLE : EKONOMIE
KAPITAAL GOEDERE VERBRUIKERS GOEDERE
W goedere wat nie verbruik word nie, W goedere wat vir verbruik deur = poging om te verduidelik of te voorspel wat die uitwerking op
maar gebruik word in die produksie individue / huishoudings gebruik omstandighede gaan wees as ’n veranderlike verander [ data / inligting
van ander goedere word nodig]
→ Verklaar hoe verwantskappe werk
HOMOGENE GOEDERE HETROGENE GOEDERE → Voorspel wat gaan gebeur as iets moet verander
W goedere presies dieselfde W gedifferensierde goedere → Maak gevolgtrekking > ontwikkel in ekonomiese beleid
beskikbaar in verskillende variëteite
4 © Noted Summaries Graad 10 Ekonomie www.notedsummaries.co.za
1 © Noted Summaries Graad 10 Ekonomie
www.notedsummaries.co.za
, BASIESE EKONOMIESE BEGRIPPE & BEGINSELS
WAT IS EKONOMIE? EKONOMIESE PROBLEEM
sosiale wetenskap wat ondersoek hoe individue, huishoudings en firmas SKAARSHEIDSPROBLEEM
hul onbeperkte behoeftes en begeertes met beperkte en skaars
hulpbronne bevredig om die onbeperkte behoeftes en behoeftes van die samelewing te
bevredig met die gebruik van beperkte hulpbronne
→ Mense het net ’n beperkte hoeveelheid geld MAAR baie behoeftes en
begeertes om te bevredig
→ Die regering het ook ’n beperkte hoeveelheid geld en kan nie al sy
BEHOEFTES BEGEERTES begeertes bevredig nie
= goedere en dienste NOODSAAKLIK vir = menslike begeertes na goedere en
basiese oorlewing dienste EKONOMIESE SISTEEM [3 SENTRALE VRAE]
Z Behuising & veiligheid Z fancy tegnologie 1. UITSET VRAAG
Z Kos Z nuwerwetse klere/drag
Z Water Z lekkernye (kos en geskenke) → WATTER GOEDERE EN DIENSTE sal geproduseer word
en in WATTER hoeveelhede?
GELEENTHEIDSKOSTE
AANVRAAG 2. INSET / INVOER VRAAG
= die verlies van ander alternatiewe wanneer
= vind plaas wanneer verbruikers in staat en een alternatief gekies word → HOE sal elk van die goedere en dienste geproduseer
bereid is om 'n produk teen 'n sekere prys te word?
= verlies aan waarde / voordeel wat veroorsaak
koop sou gewees het deur deel te neem aan 'n → HOEVEEL van die skaars hulpbronne in die produksie
sekere aktiwiteit relatief tot 'n alternatiewe
= begeertes word werklike aanvraag van elke goed gebruik sal word
aktiwiteit wat 'n hoër opbrengs in waarde of
voordeel bied 3. VERSPREIDINGSVRAAG
Ek begeer ‘n Ford Figo maar het aanvraag = afspeel tussen begeertes en behoeftes = VIR WIE sal die goedere en dienste vervaardig word?
vir ‘n Kia Picanto
2 © Noted Summaries Graad 10 Ekonomie = WIE sal die goedere en dienste ontvang?
www.notedsummaries.co.za
, 2 VERTAKKINGS VAN EKONOMIE EKONOMIESE Benaderings
DEDUKTIEWE BENADERING
→ teorieë op stel en dit dan teenoor die feite te toets om te kyk of ’n sekere teorie
by die feite pas (deduksie)
. MIKRO- EKONOMIE MAKRO- EKONOMIE Teorie → Feite
→ individuele besluite → werking van die ekonomie 2 SOORTE GEVOLGTREKKINGS:
[verbruikers, produsente, in die geheel [werkloosheid, 1. Gevolgtrekking = voor die hand liggend > aanvaar sonder verdere beredenering
invoerders, regering, inflasie, groei, en monetêre en 2. Gevolgtrekking = nie voor die hand liggend > ekonome ondersoek of dit waar is
of nie
uitvoerders, maatskappye] fiskale beleid]
SLEGS GELDIG AS:
→ Logiese deduksie korrek
→ Oorspronklike aksioom / hipotese korrek
→ Mense wat betrokke is = logiese wyse op kwessies reageer
1. Stel redes voor wat sou die probleem verduidelik [ formuleer = stellings,
EKONOMIESE PROBLEEM aksiome / hipoteses]
2. Klassifiseer + ontleed ELKE STELLING
SKAARSHEIDSPROBLEEM 3. Skryf logiese gevolgtrekkings neer (ELKE STELLING)
4. Formuleer teorie + kom tot gevolgtrekkings
om die onbeperkte behoeftes en behoeftes van die samelewing te 5. Toets teorie & gevolgtrekkings tot die werklikheid van die feite
bevredig met die gebruik van beperkte hulpbronne INDUKTIEWE BENADERING [EMPIRIESE BENADERING]
→ feite te verwerk om ’n teorie te skep (induksie) [ insameling van data ]
ABSOLUTE SKAARSHEID
Feite → Teorie
→ wanneer ons genoeg hulpbronne het om goedere te koop, maar dit
is net nie beskikbaar nie 1. Gebruik navorsing = versamel feite (data)
2. Klassifiseer + ontleed feite
RELATIEWE SKAARSHEID 3. Maak ‘n veralgemening / formuleer teorie
4. Lei gevolgtrekking af + toets aan die feite
KOMBINASIE BENADERING
→ wanneer daar genoeg goedere is om ’n bevolking se behoeftes te
= gebruik deduksie + induksie
bevredig, maar die grootste deel van die bevolking te arm is om dit te
1. Kies stellings, aksiome / hipoteses
koop [ ontwikkelende lande ] 2. Ontleed stellings & formuleer ‘n teorie
3. Versamel jou data
4. Toets elke stelling aan die data : tot watter mate is dit waar?
5. Indien die stelling waar is = maak gevolgtrekkings
3 © Noted Summaries Graad 10 Ekonomie www.notedsummaries.co.za
, GOEDERE & DIENSTE EKONOMIESE Metodes
POSITIEWE & NORMATIEWE STELLINGS
POSITIEF NORMATIEF
→ objektiewe verduideliking & toetsing → menings oor wat behoort te wees
GOEDERE DIENSTE
en verwerping van teorieë → subjektiewe stellings eerder as
→ berus op FEITE objektiewe stellings [ sluit
→ tasbare voorwerpe [kos, → ontasbare dinge [mediese
→ te make met wat WAS, IS en SAL waardeoordele in ]
klere, huise] dienste, regsdienste, finansiële WEES → berus op MENINGS
dienste] → godsdiens, kultuur / klas = GEEN → godsdiens , kultuur / klas = INVLOED
INVLOED → kyk na EKONOMIESE GEDRAG
↑ verbruikersinkomste = ↑ vraag na nuwe vlak van aksyns op petrol is te onredelik
GRATIS GOEDERE EKONOMIESE GOEDERE motors en benadeel motoriste onbillik
W nie skaars nie = geen prys [lug, W goedere vervaardig teen 'n koste uit ↓ wisselkoers = ↑ in die uitvoer na die aftree-ouderdom moet tot 75 verhoog
sonskyn] skaars hulpbronne (skaars goedere) buiteland word om die uitwerking van
W vrylik beskikbaar in onbeperkte W beperkte hoeveelheid beskikbaar onsverouderende bevolking te bekamp
hoeveelhede W vereis ‘n prys WETENSKAPLIKE METODES
W gebruikswaarde MAAR NIE W gebruiks & ruilwaarde ekonome = objektief oor die onderwerpe wat hulle bestudeer
RUILWAARDE W aanbod is beheerbaar → formuleer ’n vraag
W aanbod buite beheer van mense W welvaard = meerbaar aan → stel ondersoek in
hoeveelheid
→ kom tot ’n gevolgtrekking
PROBLEME IN SOSIALE WETENSKAPPE
FINALE GOEDERE INTERMEDIÊRE GOEDERE
W goedere gebruik / verbruik [brood] W goedere aangekoop om as insette in → Individue dink verskillend & tree verskillend op
die vervaardiging van ander → Moeilik om ’n gekontroleerde toets te doen ten einde vas te stel hoe
goedere gebruik te word mense op’n verandering sal reageer
→ Moeilik om net een veranderlike te verander en al die ander
PRIVAAT GOEDERE PUBLIEKE GOEDERE veranderlikes konstant te hou.
W goedere verbruik deur individue & W gebruik deur gemeenskap in die → Ekonome = bevooroordeeld.
verbruik deur ander is uitgesluit algemeen en verbruik deur ander → Resultate =minder presies as in fisiese wetenskappe
nie uitgesluit nie
→ Ekonomiese wette = algemene stellings
MODELLE : EKONOMIE
KAPITAAL GOEDERE VERBRUIKERS GOEDERE
W goedere wat nie verbruik word nie, W goedere wat vir verbruik deur = poging om te verduidelik of te voorspel wat die uitwerking op
maar gebruik word in die produksie individue / huishoudings gebruik omstandighede gaan wees as ’n veranderlike verander [ data / inligting
van ander goedere word nodig]
→ Verklaar hoe verwantskappe werk
HOMOGENE GOEDERE HETROGENE GOEDERE → Voorspel wat gaan gebeur as iets moet verander
W goedere presies dieselfde W gedifferensierde goedere → Maak gevolgtrekking > ontwikkel in ekonomiese beleid
beskikbaar in verskillende variëteite
4 © Noted Summaries Graad 10 Ekonomie www.notedsummaries.co.za
