Epidemiologie en economie 1ste Bachelor 2021-2022
Marthe D'haeyere
1ste Bachelor
EPIDEMIOLOGIE EN
ECONOMIE
MARTHE D'HAEYERE 1
,Epidemiologie en economie 1ste Bachelor 2021-2022
Inhoudstafel
Hoofdstuk 1: Basis epidemiologische concepten………………………………………………………………..1-3
Hoofdstuk 2: Voorkomen van ziekte……………………………………………………………………………….…4-7
Hoofdstuk 3: Ziektetransmissie………………………………………………………………………………….…….8-14
Hoofdstuk 4: Monitoring en surveillance…………………………………………………….…………………15-17
Hoofdstuk 5: Diagnostiek………………………………………………………………………………………….…..18-24
Hoofdstuk 7: Observationeel analytisch onderzoek……………………………………………………….25-29
Hoofdstuk 8: Experimenteel analytisch onderzoek…………………………………………………..…….30-35
Hoofdstuk 9: Risicomaten…………………………………………………………………………………..………….36-40
Hoofdstuk 10: Precisie en accuraatheid………………………………………………….………………………..41-43
Hoofdstuk 11: Causaliteit…………………………………………………………………………………………………44-45
Hoofdstuk 12: Evidance based veterinary medicine…………………………………………………….……46-49
Hoofdstuk 13: Risicoanalyse en dierziektebestrijding………………………………………………….……50-56
Hoofdstuk 14: One health…………………………………………………………………………………………….….57-61
Hoofdstuk 15: De epidemiologie van antimicrobiële resistentie……………………………………….62-67
Hoofdstuk 16: Veterinaire epidemiologie in de praktijk en op het internet…………..………….68-70
Hoofdstuk 17: De rol van de dieren(arts) in de maatschappij…………………………………………..71-72
Hoofdstuk 18: Wat is economie?.......................................................................................73-77
Hoofdstuk 19: Hoe economisch belangrijk is ziekte en waarom?........................................78-80
Hoofdstuk 20: De waarde van de voornaamste producten en grondstoffen in de
veehouderij……………………………………………………………………………………………………………………..81-88
Hoofdstuk 21: Het berekenen van de economische gevolgen van ziekte…………………….……89-94
Hoofdstuk 22: De economische impact van endemische ziekten en
vruchtbaarheidsstoornissen………………………………………………………………………………….…………95-97
Hoofdstuk 23: Economische impact van epidemische ziekten…………………………………………98-102
Hoofdstuk 24: De gevolgen van dierziekten voor de internationale handel…………………………103
MARTHE D'HAEYERE 2
,Epidemiologie en economie 1ste Bachelor 2021-2022
Hoofdstuk 1: basis epidemiologische
concepten
Epidemiologie ≠ (bio)statistiek
Epidemiologie gaat over het bestuderen van ziekten en fenomenen bij dieren, (bio)statistiek is een
middel dat hierbij gebruikt wordt.
1.1 Oorzaken van ziekte in een historisch perspectief
❖ 18e eeuw:
Europa werd getroffen door verschillende zware epidemieën van runderpest.
Eerste veeartsenijschool in Lyon
❖ 19e eeuw:
Opkomst microbiologie → oorzakelijk verband
❖ 20ste eeuw:
• Verbetering therapieën en preventie van ziekten
• Belang van metabole ziekten (postulaten van Koch niet van toepassing)
• Veel ziekten = multifactorieel
Robert Koch
=> Epidemiologie zoekt factoren die invloed hebben op voorkomen, verspreiding, preventie,….
Postulaten van Koch
1. agens aanwezig bij alle dieren die ziekte hebben
2. agens komt niet voor bij dieren m/e andere ziekte of bij niet-zieke dieren
3. agens → in reincultuur uit zieke dieren
4. agens isoleren uit ziek dier → ander dier infecteren → = symptomen
OK voor acute of epidemische ziekten
1.2 Het multifactoriële karakter van ziekte
Postulaten van Evans
1. Proportie dieren met ziekte in groep met RF >> groep niet blootgesteld aan RF
2. Groep dieren met ziekte → significant meer blootgesteld aan RF dan groep dieren zonder ziekte
3. # nieuwe ziekte gevallen in groep blootgesteld aan de RF >> groep niet blootgesteld aan RF
4. Ziekte volgt op blootstelling RF ~ incubatie periode
5. Blootstelling aan RF → waaier aan gastheerreacties
6. Meetbare gastheerreactie (vb AS) → frequent bij dieren blootgesteld aan RF; niet bij niet-
blootgestelden
7. Onder experimentele omstandigheden → ziekte frequenter bij dieren blootgesteld aan RF dan
bij niet blootgestelden
8. Wegnemen RF → # nieuwe gevallen ↓
9. ↑ gastheerreactie (vb vaccinatie) op blootstelling aan RF → frequentie ziekte ↓
10. Verbanden ziekte - RF → verklaarbaar
MARTHE D'HAEYERE 3
, Epidemiologie en economie 1ste Bachelor 2021-2022
1.3 Het verband tussen ziekten en risicofactoren
Het verband tussen infectie ziekten en risicofactoren
Een derde manier voor het indelen van risicofactoren:
➢ Noodzakelijke verband: zijn factoren die aanwezig moeten zijn om ziekte te veroorzaken. Dat wil
niet zeggen dat als de risicofactor aanwezig is het dier steeds ziek zal worden.
➢ Bijdragende factoren: zijn factoren die bijdragen aan de kans op het voorkomen van de ziekte.
De risicofactor is noch voldoende, noch noodzakelijk om ziekte te veroorzaken, maar draagt bij
aan de kans op het ontwikkelen van de ziekte.
➢ De aanwezigheid van voldoende factoren zal steeds resulteren in ziekte. Deze voldoende
factoren kunnen bestaan uit 1 specifieke factor of kunnen bestaan uit een combinatie van
factoren. Wanneer deze combinatie voorkomt, resulteert dat steeds in ziekte.
Voorbeelden multifactoriële aandoeningen
❖ Mastitis bij rundvee
- Infectieus: S. aureus bacteriën
- Gastheer: uierconformatie
- Omgeving: bedding
❖ Salmonellose bij varkens
- Infectieus: S. Typhimurium bacteriën
- Gastheer: dragers
- Omgeving: hygiëne, voeder, bioveiligheid
MARTHE D'HAEYERE 4
Marthe D'haeyere
1ste Bachelor
EPIDEMIOLOGIE EN
ECONOMIE
MARTHE D'HAEYERE 1
,Epidemiologie en economie 1ste Bachelor 2021-2022
Inhoudstafel
Hoofdstuk 1: Basis epidemiologische concepten………………………………………………………………..1-3
Hoofdstuk 2: Voorkomen van ziekte……………………………………………………………………………….…4-7
Hoofdstuk 3: Ziektetransmissie………………………………………………………………………………….…….8-14
Hoofdstuk 4: Monitoring en surveillance…………………………………………………….…………………15-17
Hoofdstuk 5: Diagnostiek………………………………………………………………………………………….…..18-24
Hoofdstuk 7: Observationeel analytisch onderzoek……………………………………………………….25-29
Hoofdstuk 8: Experimenteel analytisch onderzoek…………………………………………………..…….30-35
Hoofdstuk 9: Risicomaten…………………………………………………………………………………..………….36-40
Hoofdstuk 10: Precisie en accuraatheid………………………………………………….………………………..41-43
Hoofdstuk 11: Causaliteit…………………………………………………………………………………………………44-45
Hoofdstuk 12: Evidance based veterinary medicine…………………………………………………….……46-49
Hoofdstuk 13: Risicoanalyse en dierziektebestrijding………………………………………………….……50-56
Hoofdstuk 14: One health…………………………………………………………………………………………….….57-61
Hoofdstuk 15: De epidemiologie van antimicrobiële resistentie……………………………………….62-67
Hoofdstuk 16: Veterinaire epidemiologie in de praktijk en op het internet…………..………….68-70
Hoofdstuk 17: De rol van de dieren(arts) in de maatschappij…………………………………………..71-72
Hoofdstuk 18: Wat is economie?.......................................................................................73-77
Hoofdstuk 19: Hoe economisch belangrijk is ziekte en waarom?........................................78-80
Hoofdstuk 20: De waarde van de voornaamste producten en grondstoffen in de
veehouderij……………………………………………………………………………………………………………………..81-88
Hoofdstuk 21: Het berekenen van de economische gevolgen van ziekte…………………….……89-94
Hoofdstuk 22: De economische impact van endemische ziekten en
vruchtbaarheidsstoornissen………………………………………………………………………………….…………95-97
Hoofdstuk 23: Economische impact van epidemische ziekten…………………………………………98-102
Hoofdstuk 24: De gevolgen van dierziekten voor de internationale handel…………………………103
MARTHE D'HAEYERE 2
,Epidemiologie en economie 1ste Bachelor 2021-2022
Hoofdstuk 1: basis epidemiologische
concepten
Epidemiologie ≠ (bio)statistiek
Epidemiologie gaat over het bestuderen van ziekten en fenomenen bij dieren, (bio)statistiek is een
middel dat hierbij gebruikt wordt.
1.1 Oorzaken van ziekte in een historisch perspectief
❖ 18e eeuw:
Europa werd getroffen door verschillende zware epidemieën van runderpest.
Eerste veeartsenijschool in Lyon
❖ 19e eeuw:
Opkomst microbiologie → oorzakelijk verband
❖ 20ste eeuw:
• Verbetering therapieën en preventie van ziekten
• Belang van metabole ziekten (postulaten van Koch niet van toepassing)
• Veel ziekten = multifactorieel
Robert Koch
=> Epidemiologie zoekt factoren die invloed hebben op voorkomen, verspreiding, preventie,….
Postulaten van Koch
1. agens aanwezig bij alle dieren die ziekte hebben
2. agens komt niet voor bij dieren m/e andere ziekte of bij niet-zieke dieren
3. agens → in reincultuur uit zieke dieren
4. agens isoleren uit ziek dier → ander dier infecteren → = symptomen
OK voor acute of epidemische ziekten
1.2 Het multifactoriële karakter van ziekte
Postulaten van Evans
1. Proportie dieren met ziekte in groep met RF >> groep niet blootgesteld aan RF
2. Groep dieren met ziekte → significant meer blootgesteld aan RF dan groep dieren zonder ziekte
3. # nieuwe ziekte gevallen in groep blootgesteld aan de RF >> groep niet blootgesteld aan RF
4. Ziekte volgt op blootstelling RF ~ incubatie periode
5. Blootstelling aan RF → waaier aan gastheerreacties
6. Meetbare gastheerreactie (vb AS) → frequent bij dieren blootgesteld aan RF; niet bij niet-
blootgestelden
7. Onder experimentele omstandigheden → ziekte frequenter bij dieren blootgesteld aan RF dan
bij niet blootgestelden
8. Wegnemen RF → # nieuwe gevallen ↓
9. ↑ gastheerreactie (vb vaccinatie) op blootstelling aan RF → frequentie ziekte ↓
10. Verbanden ziekte - RF → verklaarbaar
MARTHE D'HAEYERE 3
, Epidemiologie en economie 1ste Bachelor 2021-2022
1.3 Het verband tussen ziekten en risicofactoren
Het verband tussen infectie ziekten en risicofactoren
Een derde manier voor het indelen van risicofactoren:
➢ Noodzakelijke verband: zijn factoren die aanwezig moeten zijn om ziekte te veroorzaken. Dat wil
niet zeggen dat als de risicofactor aanwezig is het dier steeds ziek zal worden.
➢ Bijdragende factoren: zijn factoren die bijdragen aan de kans op het voorkomen van de ziekte.
De risicofactor is noch voldoende, noch noodzakelijk om ziekte te veroorzaken, maar draagt bij
aan de kans op het ontwikkelen van de ziekte.
➢ De aanwezigheid van voldoende factoren zal steeds resulteren in ziekte. Deze voldoende
factoren kunnen bestaan uit 1 specifieke factor of kunnen bestaan uit een combinatie van
factoren. Wanneer deze combinatie voorkomt, resulteert dat steeds in ziekte.
Voorbeelden multifactoriële aandoeningen
❖ Mastitis bij rundvee
- Infectieus: S. aureus bacteriën
- Gastheer: uierconformatie
- Omgeving: bedding
❖ Salmonellose bij varkens
- Infectieus: S. Typhimurium bacteriën
- Gastheer: dragers
- Omgeving: hygiëne, voeder, bioveiligheid
MARTHE D'HAEYERE 4
