RUIMTE
Sterrenkunde
1. Oerknaltheorie
Oerknal of big bang:
Een ondenkbaar klein puntje (singulariteit) dat enorm heet is en een oneindig grote dichtheid heeft, is 14 miljard geleden
ontploft. Dit was de basis voor alles wat we rondom ons zien zelfs tijd en ruimte zijn toen ontstaan. In het singulariteit zaten de
elementaire deeltjes waaruit alle materie op aarde en in het heelal is opgebouwd. Het bevatte oneindig veel energie, waaruit
dan later de elementaire deeltjes ontstonden.
2. Het lichtjaar
Lichtjaar: de afstand die licht in één jaar tijd aflegt.
3. Opbouw zonnestelsel
Kometen
o Hemellichaam dat bestaat uit gas, ijs en veel stof en dan niet al te groot is.
Planetoïden/asteroïden
o Grote rotsblokken gesitueerd tussen vooral Mars en Jupiter
Meteoroïden
o Brokstukken die geen vaste baan rond de zon hebben en doelloos rondzweven.
Meteoren
o Meteoroïden die volledig opgebrand zijn alvorens ze het aardoppervlak bereiken.
Meteorieten
o Meteoroïden die inslaan op het aardoppervlak.
De zon
o Ontstaan door een gaswolk die in de ruimte rondzweefde en die is gaan samenkrimpen door haar eigen
zwaartekracht.
De planeten
3.1 De planeten
Mercurius
o Dichtst bij de zon
o 1 dag duurt 176 aardse dagen
o 58 dagen om eigen as
o 88 dagen rond de zon
Venus
o Helderste object na maan en zon
o Vernoemd naar een Romeinse godin
Aarde
, Mars
o Heldere roodachtige ster
o Veel overeenkomsten met de aarde
o Stromend water ontdekt
Jupiter
o Grootste planeet
o Zwaarder dan alle planeten samen
o Kleurbanden door condensatie
Saturnus
o Ringstelsel
o Geen waarneembaar oppervlak
Uranus
o 1 jaar duurt 84 aardse jaren
o Zuid- of noordpool nog niet achterhaald
Neptunus
o Blauwe kleur → aanwezigheid relatief hoge concentraties methaan
o Windsnelheden meer dan 2000 km
4. Verschil meteoroïden, meteoren en meteorieten
Meteoroïden
o Brokstukken die geen vaste baan rond de zon hebben en doelloos rondzweven.
Meteoren
o Meteoroïden die volledig opgebrand zijn alvorens ze het aardoppervlak bereiken.
Meteorieten
o Meteoroïden die inslaan op het aardoppervlak.
5. Eigenschappen zon
Grootste, zwaarste en warmste hemellichaam
Massa: 300 000 keer meer dan de aarde
Volume: 1,3 miljoen keer groter
Binnenste zon: 15 miljoen°C
Buitenkant: 6000°C
Ster van middelmatige grootte
5.1 Energieproductieproces kern zon
Kernfusie: onder grote druk en hoge temperatuur deeltjes worden samengevoegd.
4 waterstofatomen tot 1 heliumatoom
4 atomen fuseren tot een nieuw atoom dat minder weegt
De massa die je tekort komt, is echter niet in het niets verdwenen, maar omgezet naar energie.
Dit is de energie die we elke dag ervaren wanneer de zon haar warmte uitstraalt.
5.2 Verband zonnelicht en poollicht
Zonnelicht: door de intense hitte gebeuren er ontploffingen.
Geladen deeltjes de ruimte ingestuurd, soms zo ver dat ze de atmosfeer van de aarde binnendringen.
Er ontstaat een prachtig fenomeen → poollicht
6. Verband bewegingen van de aarde
Schijnbare dagelijkse beweging:
Voor een waarnemer op aarde lijkt het evenwel alsof het de sterrenhemel is (dus ook de
zon) die rond de aardas wentelt
Werkelijke dagelijkse beweging:
de aarde draait rond zichzelf in 24 uur.
Sterrenkunde
1. Oerknaltheorie
Oerknal of big bang:
Een ondenkbaar klein puntje (singulariteit) dat enorm heet is en een oneindig grote dichtheid heeft, is 14 miljard geleden
ontploft. Dit was de basis voor alles wat we rondom ons zien zelfs tijd en ruimte zijn toen ontstaan. In het singulariteit zaten de
elementaire deeltjes waaruit alle materie op aarde en in het heelal is opgebouwd. Het bevatte oneindig veel energie, waaruit
dan later de elementaire deeltjes ontstonden.
2. Het lichtjaar
Lichtjaar: de afstand die licht in één jaar tijd aflegt.
3. Opbouw zonnestelsel
Kometen
o Hemellichaam dat bestaat uit gas, ijs en veel stof en dan niet al te groot is.
Planetoïden/asteroïden
o Grote rotsblokken gesitueerd tussen vooral Mars en Jupiter
Meteoroïden
o Brokstukken die geen vaste baan rond de zon hebben en doelloos rondzweven.
Meteoren
o Meteoroïden die volledig opgebrand zijn alvorens ze het aardoppervlak bereiken.
Meteorieten
o Meteoroïden die inslaan op het aardoppervlak.
De zon
o Ontstaan door een gaswolk die in de ruimte rondzweefde en die is gaan samenkrimpen door haar eigen
zwaartekracht.
De planeten
3.1 De planeten
Mercurius
o Dichtst bij de zon
o 1 dag duurt 176 aardse dagen
o 58 dagen om eigen as
o 88 dagen rond de zon
Venus
o Helderste object na maan en zon
o Vernoemd naar een Romeinse godin
Aarde
, Mars
o Heldere roodachtige ster
o Veel overeenkomsten met de aarde
o Stromend water ontdekt
Jupiter
o Grootste planeet
o Zwaarder dan alle planeten samen
o Kleurbanden door condensatie
Saturnus
o Ringstelsel
o Geen waarneembaar oppervlak
Uranus
o 1 jaar duurt 84 aardse jaren
o Zuid- of noordpool nog niet achterhaald
Neptunus
o Blauwe kleur → aanwezigheid relatief hoge concentraties methaan
o Windsnelheden meer dan 2000 km
4. Verschil meteoroïden, meteoren en meteorieten
Meteoroïden
o Brokstukken die geen vaste baan rond de zon hebben en doelloos rondzweven.
Meteoren
o Meteoroïden die volledig opgebrand zijn alvorens ze het aardoppervlak bereiken.
Meteorieten
o Meteoroïden die inslaan op het aardoppervlak.
5. Eigenschappen zon
Grootste, zwaarste en warmste hemellichaam
Massa: 300 000 keer meer dan de aarde
Volume: 1,3 miljoen keer groter
Binnenste zon: 15 miljoen°C
Buitenkant: 6000°C
Ster van middelmatige grootte
5.1 Energieproductieproces kern zon
Kernfusie: onder grote druk en hoge temperatuur deeltjes worden samengevoegd.
4 waterstofatomen tot 1 heliumatoom
4 atomen fuseren tot een nieuw atoom dat minder weegt
De massa die je tekort komt, is echter niet in het niets verdwenen, maar omgezet naar energie.
Dit is de energie die we elke dag ervaren wanneer de zon haar warmte uitstraalt.
5.2 Verband zonnelicht en poollicht
Zonnelicht: door de intense hitte gebeuren er ontploffingen.
Geladen deeltjes de ruimte ingestuurd, soms zo ver dat ze de atmosfeer van de aarde binnendringen.
Er ontstaat een prachtig fenomeen → poollicht
6. Verband bewegingen van de aarde
Schijnbare dagelijkse beweging:
Voor een waarnemer op aarde lijkt het evenwel alsof het de sterrenhemel is (dus ook de
zon) die rond de aardas wentelt
Werkelijke dagelijkse beweging:
de aarde draait rond zichzelf in 24 uur.
