Antibioticaresis
tentie
Naam: Eveline Laura Zwager
Profiel: Natuur & Gezondheid, Natuur & Techniek
Vakken: biologie en scheikunde
School: Centre for Sports and Education, Zwolle
Klas: 6 gymnasium
Plaats: Hardenberg, Overijssel, Nederland
Datum: 2 februari 2018
Begeleider: mevrouw Mulder
Antibioticaresistentie – Profielwerkstuk Eveline Zwager
1
,Inhoudsopgave
Inleiding........................................................................................................................................................ 3
1 Probleemstelling........................................................................................................................................ 5
2 Onderzoeksaanpak.................................................................................................................................... 6
3 Wat zijn ziekteverwekkers?........................................................................................................................ 7
4 Wat is een antibioticum?......................................................................................................................... 11
5 Wie heeft antibiotica ontdekt?................................................................................................................ 15
6 Welke soorten antibiotica bestaan er?..................................................................................................... 17
6.1 β-lactamantibiotica........................................................................................................................... 18
6.2 Aminoglycosiden............................................................................................................................... 19
6.3 Tetracyclines..................................................................................................................................... 20
6.4 Overige antibiotica-klassen............................................................................................................... 21
6.5 Natuurlijke antibiotica....................................................................................................................... 22
7 Wat is antibioticaresistentie?................................................................................................................... 24
7.1 Resistentie in de zorg........................................................................................................................ 25
7.2 Resistentie in de veehouderij............................................................................................................ 26
7.3 Resistentie in het milieu.................................................................................................................... 27
8 Globale antibioticaresistentie.................................................................................................................. 28
9 Hoe wordt ervoor gezorgd dat de verspreiding van resistente bacteriën minimaal is?............................31
10 Conclusie................................................................................................................................................ 34
11 Discussie................................................................................................................................................ 36
12 Kernbegrippen....................................................................................................................................... 37
13 Planning................................................................................................................................................. 38
14 Logboek................................................................................................................................................. 39
15 Literatuurlijst......................................................................................................................................... 40
Antibioticaresistentie – Profielwerkstuk Eveline Zwager
2
,Inleiding
Bij ons thuis wordt er regelmatig gesproken over het ziekenhuis en wat daar
verder allemaal mee te maken heeft. Mijn moeder is namelijk kinderarts en zelf
wil ik als vervolgstudie ook graag wat in de richting van geneeskunde gaan
studeren. Als mijn moeder dan weer eens aan het bellen is voor haar werk gaat
het vaak over medicijnen, wat mij zeer nieuwsgierig maakt. Ik ben dan ook erg
geïnteresseerd in medicijnen en de werking ervan, maar dat heb ik eigenlijk
altijd wel gehad.
Laatst kwam ik op nu.nl een nieuwsartikel tegen over antibioticaresistentie. In dit
artikel werd geschreven dat de resistentie een steeds groter probleem aan het
worden is, dat tot ernstige gevolgen kan leiden. Toen ik dit artikel las wou ik er
meteen al meer van weten. Vandaar dat het thema van dit profielwerkstuk
antibioticaresistentie is. Ik ga onderzoeken hoe antibioticaresistentie voorkomen
kan worden in de toekomst. Daarbij vraag ik me af hoe het zo ver heeft kunnen
komen dat de antibioticaresistentie een internationaal probleem is geworden.
Bij mijn onderzoek is mevrouw Mulder betrokken. Zij is mijn biologiedocent in de
onderbouw geweest en aangezien mijn thema voornamelijk met biologie te
maken heeft is zij ook mijn begeleider. Ook heeft dit onderzoek voor een deel te
maken met het vak scheikunde. Vooral bij de laboratoriumexperimenten met
antibiotica is scheikunde betrokken. Zelf ga ik ook een laboratoriumexperiment
doen met betrekking tot antibioticaresistentie. In dit profielwerkstuk ga ik eerst
mijn kennis over antibiotica, resistentie en verspreiding vergroten. Daarna ga ik
verschillende publicaties met elkaar vergelijken om een uiteindelijk antwoord te
krijgen op mijn onderzoeksvraag: hoe kan antibioticaresistentie voorkomen
worden?
De uitkomst van dit onderzoek is vooral
interessant voor mensen die vaak
antibiotica nodig hebben of nodig hebben
gehad. Mensen die bijvoorbeeld regelmatig
longontsteking hebben, gebruiken ook vaak
antibiotica. Hoe vaker er antibiotica wordt
Afbeelding 1
gebruikt, hoe groter de kans is op
antibioticaresistentie. Voor deze mensen kan de uitslag van dit onderzoek
interessant zijn omdat zij of al te maken hebben met antibioticaresistentie, of
een grote kans hebben om antibioticaresistentie te ontwikkelen. Dit geldt
natuurlijk niet alleen voor de infectie longontsteking, maar ook voor vele andere
infecties. Bovendien zijn oudere mensen en mensen die in het ziekenhuis liggen
zwakker en hebben een grotere kans op het krijgen van resistente bacteriën. Als
zij dan antibiotica nodig hebben, maar ze hebben resistente bacteriën in zich,
kunnen deze mensen ernstig ziek worden.
Antibioticaresistentie – Profielwerkstuk Eveline Zwager
3
, Dit geldt in feite voor de gehele bevolking, omdat iedereen resistente bacteriën
in zijn lichaam kan hebben, ook al ben je niet ziek. Eigenlijk kan de uitkomst van
dit onderzoek voor iedereen iets opleveren, maar het is vooral gericht voor
mensen die er direct mee in aanmerking komen.
In dit profielwerkstuk ga ik eerst één voor één in op de deelvragen. Uiteindelijk
geef ik in mijn conclusie antwoord op mijn hoofdvraag en bespreek ik dingen die
anders zijn verlopen dan verwacht in mijn discussie. Als laatste heb ik een
kernbegrippen-lijst met begrippen die in de tekst gebruikt worden en soms wat
extra uitleg nodig hebben om het geheel te begrijpen.
Onderzoeksorganisatie:
persoon beschrijving bij het onderzoek
Joleen Mulder Docent biologie VO PWS begeleidster
E. Bowles arts-microbioloog interview
Karin Zwager kinderarts algemene geneeskundige
informatie
Antibioticaresistentie – Profielwerkstuk Eveline Zwager
4
tentie
Naam: Eveline Laura Zwager
Profiel: Natuur & Gezondheid, Natuur & Techniek
Vakken: biologie en scheikunde
School: Centre for Sports and Education, Zwolle
Klas: 6 gymnasium
Plaats: Hardenberg, Overijssel, Nederland
Datum: 2 februari 2018
Begeleider: mevrouw Mulder
Antibioticaresistentie – Profielwerkstuk Eveline Zwager
1
,Inhoudsopgave
Inleiding........................................................................................................................................................ 3
1 Probleemstelling........................................................................................................................................ 5
2 Onderzoeksaanpak.................................................................................................................................... 6
3 Wat zijn ziekteverwekkers?........................................................................................................................ 7
4 Wat is een antibioticum?......................................................................................................................... 11
5 Wie heeft antibiotica ontdekt?................................................................................................................ 15
6 Welke soorten antibiotica bestaan er?..................................................................................................... 17
6.1 β-lactamantibiotica........................................................................................................................... 18
6.2 Aminoglycosiden............................................................................................................................... 19
6.3 Tetracyclines..................................................................................................................................... 20
6.4 Overige antibiotica-klassen............................................................................................................... 21
6.5 Natuurlijke antibiotica....................................................................................................................... 22
7 Wat is antibioticaresistentie?................................................................................................................... 24
7.1 Resistentie in de zorg........................................................................................................................ 25
7.2 Resistentie in de veehouderij............................................................................................................ 26
7.3 Resistentie in het milieu.................................................................................................................... 27
8 Globale antibioticaresistentie.................................................................................................................. 28
9 Hoe wordt ervoor gezorgd dat de verspreiding van resistente bacteriën minimaal is?............................31
10 Conclusie................................................................................................................................................ 34
11 Discussie................................................................................................................................................ 36
12 Kernbegrippen....................................................................................................................................... 37
13 Planning................................................................................................................................................. 38
14 Logboek................................................................................................................................................. 39
15 Literatuurlijst......................................................................................................................................... 40
Antibioticaresistentie – Profielwerkstuk Eveline Zwager
2
,Inleiding
Bij ons thuis wordt er regelmatig gesproken over het ziekenhuis en wat daar
verder allemaal mee te maken heeft. Mijn moeder is namelijk kinderarts en zelf
wil ik als vervolgstudie ook graag wat in de richting van geneeskunde gaan
studeren. Als mijn moeder dan weer eens aan het bellen is voor haar werk gaat
het vaak over medicijnen, wat mij zeer nieuwsgierig maakt. Ik ben dan ook erg
geïnteresseerd in medicijnen en de werking ervan, maar dat heb ik eigenlijk
altijd wel gehad.
Laatst kwam ik op nu.nl een nieuwsartikel tegen over antibioticaresistentie. In dit
artikel werd geschreven dat de resistentie een steeds groter probleem aan het
worden is, dat tot ernstige gevolgen kan leiden. Toen ik dit artikel las wou ik er
meteen al meer van weten. Vandaar dat het thema van dit profielwerkstuk
antibioticaresistentie is. Ik ga onderzoeken hoe antibioticaresistentie voorkomen
kan worden in de toekomst. Daarbij vraag ik me af hoe het zo ver heeft kunnen
komen dat de antibioticaresistentie een internationaal probleem is geworden.
Bij mijn onderzoek is mevrouw Mulder betrokken. Zij is mijn biologiedocent in de
onderbouw geweest en aangezien mijn thema voornamelijk met biologie te
maken heeft is zij ook mijn begeleider. Ook heeft dit onderzoek voor een deel te
maken met het vak scheikunde. Vooral bij de laboratoriumexperimenten met
antibiotica is scheikunde betrokken. Zelf ga ik ook een laboratoriumexperiment
doen met betrekking tot antibioticaresistentie. In dit profielwerkstuk ga ik eerst
mijn kennis over antibiotica, resistentie en verspreiding vergroten. Daarna ga ik
verschillende publicaties met elkaar vergelijken om een uiteindelijk antwoord te
krijgen op mijn onderzoeksvraag: hoe kan antibioticaresistentie voorkomen
worden?
De uitkomst van dit onderzoek is vooral
interessant voor mensen die vaak
antibiotica nodig hebben of nodig hebben
gehad. Mensen die bijvoorbeeld regelmatig
longontsteking hebben, gebruiken ook vaak
antibiotica. Hoe vaker er antibiotica wordt
Afbeelding 1
gebruikt, hoe groter de kans is op
antibioticaresistentie. Voor deze mensen kan de uitslag van dit onderzoek
interessant zijn omdat zij of al te maken hebben met antibioticaresistentie, of
een grote kans hebben om antibioticaresistentie te ontwikkelen. Dit geldt
natuurlijk niet alleen voor de infectie longontsteking, maar ook voor vele andere
infecties. Bovendien zijn oudere mensen en mensen die in het ziekenhuis liggen
zwakker en hebben een grotere kans op het krijgen van resistente bacteriën. Als
zij dan antibiotica nodig hebben, maar ze hebben resistente bacteriën in zich,
kunnen deze mensen ernstig ziek worden.
Antibioticaresistentie – Profielwerkstuk Eveline Zwager
3
, Dit geldt in feite voor de gehele bevolking, omdat iedereen resistente bacteriën
in zijn lichaam kan hebben, ook al ben je niet ziek. Eigenlijk kan de uitkomst van
dit onderzoek voor iedereen iets opleveren, maar het is vooral gericht voor
mensen die er direct mee in aanmerking komen.
In dit profielwerkstuk ga ik eerst één voor één in op de deelvragen. Uiteindelijk
geef ik in mijn conclusie antwoord op mijn hoofdvraag en bespreek ik dingen die
anders zijn verlopen dan verwacht in mijn discussie. Als laatste heb ik een
kernbegrippen-lijst met begrippen die in de tekst gebruikt worden en soms wat
extra uitleg nodig hebben om het geheel te begrijpen.
Onderzoeksorganisatie:
persoon beschrijving bij het onderzoek
Joleen Mulder Docent biologie VO PWS begeleidster
E. Bowles arts-microbioloog interview
Karin Zwager kinderarts algemene geneeskundige
informatie
Antibioticaresistentie – Profielwerkstuk Eveline Zwager
4
