Samenvatting semester 1
Inhoud
Koolhydraten: wat zijn koolhydraten?.............................................................................................................................3
Monosachariden.............................................................................................................................................................3
Disachariden....................................................................................................................................................................4
Polysachariden................................................................................................................................................................5
Wat doen koolhydraten in het lichaam? (Glucose)..........................................................................................................6
Wat zijn de voedingsnormen volgens de gezondheidsraad?...........................................................................................7
Wat zijn de voedingsnormen volgens de schijf van vijf?..................................................................................................7
Uit welke subgroepen bestaat brood, graanproducten en aardappelen? En wat zijn hiervan de richtlijnen?.................8
Wat zijn de energiepercentages van koolhydraten?........................................................................................................9
Vezels............................................................................................................................................................................. 10
Hoeveel vezels per dag volgens de gezondheidsraad?..................................................................................................10
Gezondheidsvoordelen van vezels.................................................................................................................................10
Gezondheidsnadelen van vezels....................................................................................................................................11
Wat is het doel van suikers?..........................................................................................................................................11
Wat is de aanbevolen hoeveelheid van suikers?............................................................................................................11
Alternatieve zoetstoffen................................................................................................................................................11
Pathologie bij koolhydraten/ suikers..............................................................................................................................12
Voedingsmiddelen en koolhydraten..............................................................................................................................13
Koolhydraatarm dieet....................................................................................................................................................13
Eiwitten......................................................................................................................................................................... 13
Eiwitten in het lichaam..................................................................................................................................................15
De rol van eiwitten........................................................................................................................................................15
Wat is de aanbevolen hoeveelheid volgens de gezondheidsraad?................................................................................17
Wat zijn de richtlijnen van goede voeding vanuit de gezondheidsraad?.......................................................................17
Wat zijn de voedingsnormen volgens de schijf van vijf?................................................................................................17
Wat zijn de energiepercentages van eiwitten?..............................................................................................................19
Eiwitten in voedsel........................................................................................................................................................19
Pathologie van eiwitten.................................................................................................................................................21
Vetten............................................................................................................................................................................ 21
Vetzuren........................................................................................................................................................................ 21
Eigenschappen van vaste vetten en oliën......................................................................................................................23
Hydrogenering...............................................................................................................................................................24
Transvetzuren................................................................................................................................................................24
Het zicht van een chemicus op fosfolipiden en sterolen................................................................................................24
Lipiden in het lichaam...................................................................................................................................................25
1
,Essentiele vetzuren........................................................................................................................................................25
Wat zijn de voedingsnormen volgens de gezondheidsraad?.........................................................................................26
Wat zijn de voedingsnormen volgens de schijf van vijf?................................................................................................26
Uit welke subgroepen bestaat smeer – en bereidingsvetten?.......................................................................................27
Wat zijn de procentpercentages van vetten?.................................................................................................................27
Gezondheidsnadelen van vetten...................................................................................................................................27
Gezondheidsvoordelen van vetten................................................................................................................................27
Boodschap richtlijnen vetten.........................................................................................................................................28
2
,Koolhydraten: wat zijn koolhydraten?
Doel: het herkennen van monosachariden, disachariden en polysachariden in voeding en hun chemische
structuren en grote voedingsbronnen.
De koolhydraten familie omvat:
- Monosachariden: enkelvoudige suikers
- Disachariden: suikers samengesteld uit paren monosachariden
- Polysachariden: grote moleculen bestaan uit ketens van monosachariden
Monosachariden en disachariden (suikers) = enkelvoudige koolhydraten
Polysachariden (zetmeel en vezels) = complexe koolhydraten
Om de structuur van de koolhydraten te begrijpen moet men kijken naar de atomen. Elk atoom kan een
aantal chemische verbindingen hebben met andere atomen
- Koolstofatomen -> 4 verbindingen
- Stikstofatomen - > 3 verbindingen
- Zuurstofatomen -> 2 verbindingen
- Waterstofatomen -> 1 verbinding
De belangrijkste suikers in voeding:
3 zijn monosachariden:
- Glucose
- Fructose
- Galactose
3 zijn disachariden:
- Maltose (glucose + glucose)
- Sucrose (glucose + fructose)
- Lactose (glucose + galactose)
Suikers: eenvoudige koolhydraten bestaande uit monosachariden of disachariden
Monosachariden
De 3 monosachariden die het meest belangrijk zijn in voeding hebben allemaal hetzelfde aantal en soorten
atomen (elk bevat 6
Koolstofatomen, 12 waterstofatomen, 6 zuurstofatomen; C6H12O6
). De monosachariden verschillen in hun opstelling van de atomen. Deze
Chemische verschillen vertegenwoordigen de verschillen in zoetheid van de monosachariden.
Monosachariden: koolhydraten van de algemene formule CnH2nOn die meestal een ring vormen. De
monosachariden die belangrijk in voeding
Zijn is hexoses, suikers met 6 koolstofatomen en de formule C6H12O6
Glucose (bloedsuiker)
Chemisch is glucose een groter en meer complexe molecule dan ethylalcohol, maar het gehoorzaamt aan
dezelfde regels van de chemie: elk koolstofatoom heeft 4 bindingen, elk zuurstofatoom heeft 2 bindingen,
elk waterstofatoom heeft 1 binding.
3
, Algemeen bekend als bloedsuiker, dient glucose als een essentiële energiebron voor alle activiteiten van
het lichaam. Zijn betekenis voor voeding is enorm. Glucose is één van de 2 suikers in elke disacharide en
de eenheid waarvan de polysachariden vrijwel uitsluitend zijn gemaakt. Één van deze polysacharide
namelijk zetmeel, dit is de belangrijkste voedselbron van energie voor alle mensen in de wereld; een ander
namelijk glycogeen, een belangrijke opslagvorm van energie in het lichaam.
Fructose (fruitsuiker)
Fructose = de zoetste van de suikers. Fructose heeft precies dezelfde chemische formule als glucose
(C6H12O6) maar haar structuur verschilt.
De opstelling van de atomen in fructose stimuleert de smaakpapillen op de tong om de zoete
gewaarwording te produceren. Fructose komt
Van nature voor in fruit en honing; andere bronnen zijn producten zoals frisdranken, kant-en-klare
ontbijtgranen en dessert die gezoet is
Geweest met high-fructose maissiroop (glucosestroop).
Galactose
De monosacharide galactose komt van nature in voedsel voor als een enkele suiker in zeer kleine
hoeveelheden. Galactose heeft hetzelfde
Aantal en soorten atomen als glucose en fructose in een nog andere opstelling.
Disachariden
De disachariden zijn paren van de 3 monosachariden. Glucose komt in alle 3 voor; het 2de lid van het paar
is fructose, galactose of een andere glucose. Deze koolhydraten (en al de andere energie nutriënten)
worden bij elkaar gezet en uit elkaar gehaald door soortgelijke chemische reacties: condensatiereactie en
hydrolyse.
Condensatiereactie
Om een disacharide te maken verbindt een chemische reactie (= condensatiereactie) 2 monosachariden
met elkaar. Een hydroxylgroep (OH) van één monosacharide en een waterstofatoom (H) van de andere
combineren tot een watermolecule (H2O). De 2 aanvankelijke afzonderlijke monosachariden verbinden
zich samen met een enkele zuurstof (O).
Condensatiereactie
Een chemische reactie waarbij water vrijkomt wanneer 2 moleculen combineren om een groter product te
vormen.
Hydrolyse
4
Inhoud
Koolhydraten: wat zijn koolhydraten?.............................................................................................................................3
Monosachariden.............................................................................................................................................................3
Disachariden....................................................................................................................................................................4
Polysachariden................................................................................................................................................................5
Wat doen koolhydraten in het lichaam? (Glucose)..........................................................................................................6
Wat zijn de voedingsnormen volgens de gezondheidsraad?...........................................................................................7
Wat zijn de voedingsnormen volgens de schijf van vijf?..................................................................................................7
Uit welke subgroepen bestaat brood, graanproducten en aardappelen? En wat zijn hiervan de richtlijnen?.................8
Wat zijn de energiepercentages van koolhydraten?........................................................................................................9
Vezels............................................................................................................................................................................. 10
Hoeveel vezels per dag volgens de gezondheidsraad?..................................................................................................10
Gezondheidsvoordelen van vezels.................................................................................................................................10
Gezondheidsnadelen van vezels....................................................................................................................................11
Wat is het doel van suikers?..........................................................................................................................................11
Wat is de aanbevolen hoeveelheid van suikers?............................................................................................................11
Alternatieve zoetstoffen................................................................................................................................................11
Pathologie bij koolhydraten/ suikers..............................................................................................................................12
Voedingsmiddelen en koolhydraten..............................................................................................................................13
Koolhydraatarm dieet....................................................................................................................................................13
Eiwitten......................................................................................................................................................................... 13
Eiwitten in het lichaam..................................................................................................................................................15
De rol van eiwitten........................................................................................................................................................15
Wat is de aanbevolen hoeveelheid volgens de gezondheidsraad?................................................................................17
Wat zijn de richtlijnen van goede voeding vanuit de gezondheidsraad?.......................................................................17
Wat zijn de voedingsnormen volgens de schijf van vijf?................................................................................................17
Wat zijn de energiepercentages van eiwitten?..............................................................................................................19
Eiwitten in voedsel........................................................................................................................................................19
Pathologie van eiwitten.................................................................................................................................................21
Vetten............................................................................................................................................................................ 21
Vetzuren........................................................................................................................................................................ 21
Eigenschappen van vaste vetten en oliën......................................................................................................................23
Hydrogenering...............................................................................................................................................................24
Transvetzuren................................................................................................................................................................24
Het zicht van een chemicus op fosfolipiden en sterolen................................................................................................24
Lipiden in het lichaam...................................................................................................................................................25
1
,Essentiele vetzuren........................................................................................................................................................25
Wat zijn de voedingsnormen volgens de gezondheidsraad?.........................................................................................26
Wat zijn de voedingsnormen volgens de schijf van vijf?................................................................................................26
Uit welke subgroepen bestaat smeer – en bereidingsvetten?.......................................................................................27
Wat zijn de procentpercentages van vetten?.................................................................................................................27
Gezondheidsnadelen van vetten...................................................................................................................................27
Gezondheidsvoordelen van vetten................................................................................................................................27
Boodschap richtlijnen vetten.........................................................................................................................................28
2
,Koolhydraten: wat zijn koolhydraten?
Doel: het herkennen van monosachariden, disachariden en polysachariden in voeding en hun chemische
structuren en grote voedingsbronnen.
De koolhydraten familie omvat:
- Monosachariden: enkelvoudige suikers
- Disachariden: suikers samengesteld uit paren monosachariden
- Polysachariden: grote moleculen bestaan uit ketens van monosachariden
Monosachariden en disachariden (suikers) = enkelvoudige koolhydraten
Polysachariden (zetmeel en vezels) = complexe koolhydraten
Om de structuur van de koolhydraten te begrijpen moet men kijken naar de atomen. Elk atoom kan een
aantal chemische verbindingen hebben met andere atomen
- Koolstofatomen -> 4 verbindingen
- Stikstofatomen - > 3 verbindingen
- Zuurstofatomen -> 2 verbindingen
- Waterstofatomen -> 1 verbinding
De belangrijkste suikers in voeding:
3 zijn monosachariden:
- Glucose
- Fructose
- Galactose
3 zijn disachariden:
- Maltose (glucose + glucose)
- Sucrose (glucose + fructose)
- Lactose (glucose + galactose)
Suikers: eenvoudige koolhydraten bestaande uit monosachariden of disachariden
Monosachariden
De 3 monosachariden die het meest belangrijk zijn in voeding hebben allemaal hetzelfde aantal en soorten
atomen (elk bevat 6
Koolstofatomen, 12 waterstofatomen, 6 zuurstofatomen; C6H12O6
). De monosachariden verschillen in hun opstelling van de atomen. Deze
Chemische verschillen vertegenwoordigen de verschillen in zoetheid van de monosachariden.
Monosachariden: koolhydraten van de algemene formule CnH2nOn die meestal een ring vormen. De
monosachariden die belangrijk in voeding
Zijn is hexoses, suikers met 6 koolstofatomen en de formule C6H12O6
Glucose (bloedsuiker)
Chemisch is glucose een groter en meer complexe molecule dan ethylalcohol, maar het gehoorzaamt aan
dezelfde regels van de chemie: elk koolstofatoom heeft 4 bindingen, elk zuurstofatoom heeft 2 bindingen,
elk waterstofatoom heeft 1 binding.
3
, Algemeen bekend als bloedsuiker, dient glucose als een essentiële energiebron voor alle activiteiten van
het lichaam. Zijn betekenis voor voeding is enorm. Glucose is één van de 2 suikers in elke disacharide en
de eenheid waarvan de polysachariden vrijwel uitsluitend zijn gemaakt. Één van deze polysacharide
namelijk zetmeel, dit is de belangrijkste voedselbron van energie voor alle mensen in de wereld; een ander
namelijk glycogeen, een belangrijke opslagvorm van energie in het lichaam.
Fructose (fruitsuiker)
Fructose = de zoetste van de suikers. Fructose heeft precies dezelfde chemische formule als glucose
(C6H12O6) maar haar structuur verschilt.
De opstelling van de atomen in fructose stimuleert de smaakpapillen op de tong om de zoete
gewaarwording te produceren. Fructose komt
Van nature voor in fruit en honing; andere bronnen zijn producten zoals frisdranken, kant-en-klare
ontbijtgranen en dessert die gezoet is
Geweest met high-fructose maissiroop (glucosestroop).
Galactose
De monosacharide galactose komt van nature in voedsel voor als een enkele suiker in zeer kleine
hoeveelheden. Galactose heeft hetzelfde
Aantal en soorten atomen als glucose en fructose in een nog andere opstelling.
Disachariden
De disachariden zijn paren van de 3 monosachariden. Glucose komt in alle 3 voor; het 2de lid van het paar
is fructose, galactose of een andere glucose. Deze koolhydraten (en al de andere energie nutriënten)
worden bij elkaar gezet en uit elkaar gehaald door soortgelijke chemische reacties: condensatiereactie en
hydrolyse.
Condensatiereactie
Om een disacharide te maken verbindt een chemische reactie (= condensatiereactie) 2 monosachariden
met elkaar. Een hydroxylgroep (OH) van één monosacharide en een waterstofatoom (H) van de andere
combineren tot een watermolecule (H2O). De 2 aanvankelijke afzonderlijke monosachariden verbinden
zich samen met een enkele zuurstof (O).
Condensatiereactie
Een chemische reactie waarbij water vrijkomt wanneer 2 moleculen combineren om een groter product te
vormen.
Hydrolyse
4
